Uzasadnienie
W skargach do Naczelnego Sądu Administracyjnego K. T., J. T. i E. D. wnosiły o uchylenie decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] września 2002 r. nr [...] uchylającej decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2002 r. nr [...] znak: [...] o stwierdzeniu nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia [...] kwietnia 1974 r. nr [...] orzekającej o odmowie przyznania prawa wieczystego użytkowania do gruntu położonego w W. przy ulicy [...] w części stanowiącej własność Skarbu Państwa, oznaczonej jako działki nr [...] i [...] w obrębie [...] - i przekazującej sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.
W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wniósł o jej oddalenie podnosząc, że ponieważ zakres postępowania dowodowego, które winno zostać w niniejszej sprawie przeprowadzone wykraczał poza kompetencje organu odwoławczego, koniecznym stało się przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji celem ponownego jej rozpatrzenia.
W związku z reformą sądownictwa administracyjnego, która miała miejsce w dniu 1 stycznia 2004 r. niniejsza skarga stała się – z mocy przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) – przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny.
Jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w dniu [...] sierpnia 2001 r. skarżące wystąpiły z wnioskiem o wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia [...] kwietnia 1974 r. nr [...] o odmowie przyznania prawa wieczystego użytkowania do gruntu położonego w W. przy ulicy [...] - w części stanowiącej własność Skarbu Państwa – części dz. nr [...] i [...]. Decyzją tą, wydaną na podstawie przepisu art. 7 ust. 2 i art. 8 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279 ze zm.), odmówiono byłemu współwłaścicielowi W. T. i H. K. – spadkobierczyni po byłej współwłaścicielce J. T. - ustanowienia prawa wieczystego użytkowania do gruntu położonego w W. przy ulicy [...], oznaczonego nr hipotecznym "[...]" rej. hip. Nr [...], o powierzchni [...] m kw., z jednoczesnym przejęciem na własność Państwa wszystkich budynków znajdujących się na tym gruncie.
Powyższa odmowa uzasadniona została tym, iż korzystanie przez dotychczasowych właścicieli z nieruchomości nie dało się pogodzić z przeznaczeniem terenu określonym w planie zagospodarowania przestrzennego, gdyż na podstawie tegoż planu przedmiotowy teren przewidziany został pod inwestycje, objęte decyzją lokalizacyjną nr [...] z dnia [...] sierpnia 1972 r.
W dniu [...] grudnia 1964 r. zmarł W. T. a spadek po nim nabyły córki: H.K., S. T., J. T., E. D. i K. T. Z kolei w dniu [...] stycznia 1991 r. zmarła S. T. a prawa do spadku po niej przeszły na J. T., E. D. i K. T., które z dniem [...] lipca 1993 r. nabyły także spadek po zmarłej w tej dacie H. K. Z uwagi na fakt że część dawnej nieruchomości oznaczonej numerem hipotecznym "[...]" rej. hip. Nr [...] stanowiła obecnie własność komunalną, decyzją z dnia [...] stycznia 2001 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło nieważność wspomnianej wyżej decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia [...] kwietnia 1974 r. w części dotyczącej gruntu aktualnie oznaczonego jako działki nr [...] i [...].
Decyzją z dnia [...] stycznia 2002 r. Wojewoda [...] stwierdził także nieważność powyższej decyzji w części dotyczącej obecnie działek nr [...] i [...] zauważając, że zgodnie z przepisem art. 7 ust. 2 w/w dekretu podstawę odmowy uwzględnienia wniosku byłych właścicieli o przyznanie prawa własności czasowej (obecnie prawa wieczystego użytkowania) mogło stanowić jedynie ustalenie negatywnej przesłanki wynikającej z tego przepisu tj. uznanie, że korzystanie z terenu przez byłych właścicieli nie da się pogodzić z przeznaczeniem jego określonym w planie zagospodarowania przestrzennego.
Biorąc pod uwagę, że w przedmiotowej sprawie, przed wydaniem decyzji odmownej, nie zostało ustalone w jaki sposób byli właściciele nieruchomości mają zamiar korzystać z niej i czy korzystanie to da się pogodzić z przeznaczeniem gruntu, organ – jak wspomniano - wniosek uwzględnił.
W uzasadnieniu swego stanowiska Wojewoda wskazał ponadto, iż z pisma Archiwum Państwowego [...] z dnia [...] lutego 1994 r. wynika, że w dniu wydawania, objętej wnioskiem o wszczęcie postępowania nadzorczego, decyzji obowiązywał "Ogólny plan zabudowania [...]" z 1931 r., zatwierdzony przez b. Ministerstwo Robót Publicznych w dniu [...] sierpnia 1931 r. oraz, że przedmiotowa nieruchomość nie była zabudowania w dacie [...] listopada 1945r.
Ponieważ wg ustaleń tegoż planu opisany na wstępie grunt przewidziany był pod zabudowę luźną lub grupową o dwóch kondygnacjach, do wysokości [...] m i [...] powierzchni zabudowy, organ doszedł do przekonania, że w przedmiotowej sprawie możliwe było pogodzenie korzystania przez byłych właścicieli z ich dotychczasowego gruntu a mając na względzie także okoliczność, że decyzją z dnia [...] kwietnia 1974 r. orzeczono również o przejęciu wszystkich budynków znajdujących na nieruchomości, których w rzeczywistości w dniu [...] listopada 1945 r. w ogóle nie było, stwierdził, że w/w decyzja rażąco narusza przepis art. 44, 75 ust. 1 i 2 oraz art. 92 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. R.P. Nr 36, poz. 3411) i art. 7 ust. 2 a także art. 8 wspomnianego dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy.
Rozpatrując sprawę w wyniku złożonego przez uczestniczące w postępowaniu
Przedsiębiorstwo [...] "[...]" odwołania Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] września 2002 r. uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał mu sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Zdaniem organu odwoławczego "Ogólny plan zagospodarowania [...]" z 1931 r. utracił moc w dniu [...] lipca 1956 r. kiedy wszedł w życie tzw. Plan [...]. W dacie zaś [...] stycznia 1961 r. zaczął obowiązywać perspektywiczny plan ogólny z założeniami do 1965 r., który utracił moc z chwilą wejścia w życie planu z dnia [...] lipca 1969 r.
Ponadto ustalono, że pismo Archiwum Państwowego z dnia [...] lutego 1994 r. stanowiło jedynie odpowiedź udzieloną na prośbę Urzędu Rejonowego w W. z dnia [...] stycznia 1994 r. o podanie informacji pozwalających na określenia charakteru zabudowy i przeznaczenia terenu w planie zagospodarowania przestrzennego przed [...] listopada 1945 r. Zatem pismo to nie mogło stanowić podstawy do ustalenia, że plan z 1931 r. był planem obowiązującym w dniu [...] kwietnia 1974 r. W związku z powyższym Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast uznał, że Wojewoda stwierdzając nieważność decyzji Naczelnika Dzielnicy [...], wbrew uregulowaniu zawartemu w przepisie art. 7 i 77 § 1 i art. 80 k.p.a., nie ustalił jaki plan zagospodarowania przestrzennego był obowiązujący w dniu wydawania w/w decyzji, a ponieważ zakres postępowania wyjaśniającego jakie należy przeprowadzić w niniejszej sprawie, wykraczał poza kompetencje organu odwoławczego – w rozumieniu przepisu art. 136 k.p.a., organ ten uchylił decyzję Wojewody i przekazał mu sprawę do ponownego rozpatrzenia.
W skardze do Sądu skarżące wniosły o uchylenie z kolei decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast podnosząc, że argumentacja zawarta w tym rozstrzygnięciu w odniesieniu do obowiązującego w dniu [...] kwietnia 1974 r. planu zagospodarowania nie jest prawidłowa. Wg skarżących przez plan zagospodarowania przestrzennego w rozumieniu dekretu z dnia 26 października 1945 r. należy rozumieć plany wymienione w dekrecie z dnia 2 kwietnia 1946 r. o planowym zagospodarowaniu przestrzennym kraju (Dz. U. nr 16, poz. 109) i w rozporządzeniu wykonawczym Ministra Odbudowy z dnia 11 grudnia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy sporządzaniu planów zagospodarowania przestrzennego dla obszaru m. st. Warszawy i Warszawskiego Zespołu Miejskiego oraz zawieszania rozpatrywania wniosków o zmianę przeznaczenia terenów i dokonywania inwestycji na tym obszarze (Dz. U. Nr 74, poz. 470). Organ zaś wydając decyzję rozstrzygającą w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa własności czasowej powinien stosować plan obowiązujący nie w chwili orzekania, a w chwili wejścia w życie w/w dekretu, którym – wg skarżących - był "Ogólny plan zabudowania [...] z 1931 r."
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skargę należało uznać za nieuzasadnioną i z tego powodu podlegała ona oddaleniu.
Pokreślenia wymaga, że zaskarżona decyzja ma charakter wyłącznie kasacyjny i nie rozstrzyga merytorycznie o zasadności przedmiotowego wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji odmawiającej ustanowienia prawa wieczystego użytkowania.
Słusznie Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast zauważył, że korzystna wprawdzie dla skarżących decyzja Wojewody [...] została oparta na treści pisma Archiwum Państwowego z dnia [...] lutego 1994 r., które nie mogło być podstawą dla ustalenia jaki plan zagospodarowania przestrzennego obowiązywał w dacie wydawania decyzji o odmowie ustanowienia prawa wieczystego użytkowania. Pismo to bowiem nie dotyczy tej okoliczności, a jedynie jest odpowiedzią na pytanie Urzędu Rejonowego w W. Oddziału [...] z dnia [...] stycznia 1994 r. jakie było przeznaczenie terenu w planie zagospodarowania przestrzennego [...], zatwierdzonego w 1931 r. nieruchomości zabudowanych przed dniem 21 listopada 1945 r., jaki to był rodzaj zabudowy i jakie były cechy charakterystyczne tych nieruchomości.
Ponieważ ustalenia organu I instancji, stanowiące podstawę jego rozstrzygnięcia zostały poczynione w oparciu o niewłaściwy dokument, a zatem wadliwie, należało uznać, że ustalenia te nie były miarodajne do wydanego orzeczenia. W tych warunkach organ I instancji, rozpatrując ponownie sprawę przeprowadzi odpowiednie postępowanie wyjaśniające i dokonując ustaleń opartych na właściwych dowodach wypowie się co do zasadności przedmiotowego wniosku.
Zaznaczyć wypada, że – zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego – jedyną przesłanką uniemożliwiającą przyznanie byłym właścicielom prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej (obecnie prawa wieczystego użytkowania) było ustalenie, że dalsze korzystanie przez nich z gruntu nie da się pogodzić z przeznaczeniem terenu w planie zabudowy, obowiązującym w dacie podejmowania decyzji w tym przedmiocie (vide: wyrok NSA z 6 września 1999r. sygn. IV SA 787/98 LEX nr 47874). Przy czym plan taki musiał swoim zasięgiem obejmować konkretną nieruchomość i być planem prawnie wiążącym, a nie np. dopiero będącym na etapie tworzenia.
W okresie po II Wojnie Światowej powstawały w W. różne plany o zróżnicowanym zasięgu i przykładowe ich wyliczenie zawiera uzasadnienie zaskarżonej decyzji. Nie przesądza ona jednak sprawy na korzyść któregokolwiek z planów, a pozostawia – jak wspomniano - organowi I instancji przeprowadzenie w tej mierze postępowania dowodowego.
Biorąc powyższe pod uwagę dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji, Sąd uznał, że nie narusza ona prawa a w związku z tym, z mocy przepisu art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.