Uzasadnienie
I SA 238/03
Wojewoda [...], decyzją z dnia [...] grudnia 2002 r. nr [...], utrzymał w mocy decyzję Starosty Powiatu [...] z dnia [...] listopada 2002 r. nr [...] odmawiającą ustalenia i wypłaty odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość nr [...], położoną w P. przy ul. [...].
Z ustaleń organu odwoławczego wynika, że orzeczeniem Prezydium [...] Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] marca 1952 r. nr [...], wydanym na mocy przepisów dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945 (Dz. U. Nr. 20, poz. 138), dokonano między innymi wywłaszczenia nieruchomości położonej w P. o obszarze [...] m2, stanowiącej własność W. J. – poprzednika prawnego K. G. Odwoławcza Komisja Wywłaszczeniowa przy Prezydium [...] Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...], na skutek wniesienia odwołania przez W. i S. małżonków J., orzeczeniem z dnia [...] maja 1954 r. zmieniła treść punktu 1 zaskarżonego orzeczenia w ten sposób, że określiła powierzchnię wywłaszczonej nieruchomości na [...] m2, zamiast pierwotnie wskazanej [...] m2, zaś w pozostałej części utrzymała je w mocy.
Z treści orzeczenia o wywłaszczeniu Prezydium [...] Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia [...] marca 1952 r. nr [...] wynika, że ustalenie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość nastąpi na wniosek osób wywłaszczonych. Rozstrzygniecie w tym zakresie jest zgodne z art. 4 pkt. 6 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945 (Dz. U. Nr. 20, poz. 138), który stanowi, że "ustalenie odszkodowania dokonywane jest na wniosek właściciela".
Organ stwierdził, że na podstawie dokumentacji archiwalnej nie można obecnie jednoznacznie ustalić i stwierdzić, czy strona złożyła wówczas wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania.
W dacie wydawania orzeczenia o wywłaszczeniu z dnia [...] marca 1952 r., poza przepisami wyżej wymienionego dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r., obowiązywały także przepisy ustawy z dnia 29 grudnia 1951 r. zmieniające dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. Nr. 4 z 1952 r., poz. 25 ze zm.). Stosownie do art. 7 wyżej wymienionej ustawy nie zakończone ostatecznie postępowanie z wniosku o ustalenie odszkodowania w sprawach wymienionych w art. 5 i art. 6 tej ustawy, będzie dalej prowadzone na zasadach określonych w dekrecie z dnia 26 kwietnia 1949 r., o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, w brzmieniu ustalonym powyższą ustawą. W brzmieniu tym art. 38 a dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych stanowił, że roszczenia odszkodowawcze przedawniają się po upływie trzech lat od dnia, w którym orzeczenie o wywłaszczeniu stało się ostateczne w toku instancji.
Z akt sprawy nie wynika, aby W. i S. małżonkowie J. w okresie trzech lat od dnia, w którym orzeczenie o wywłaszczeniu stało się ostateczne w toku instancji, to jest od dnia [...] maja 1957 r. złożyli wniosek o ustalenie odszkodowania za wywłaszczoną od nich nieruchomość.
Jeśli wówczas małżonkowie J. nie złożyli wniosku o ustalenie odszkodowania i nie wydane zostało orzeczenie o ustaleniu odszkodowania i jego wypłacie, to roszczenie to, stosownie do art. 38 a (art. 39, ust. 1 w jednolitym tekście ogłoszonym w Dz. U. z 1952 r., Nr. 4, poz.
- dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, uległo przedawnieniu po upływie trzech lat od dnia, w którym orzeczenie o wywłaszczeniu stało się ostateczne w toku instancji, a więc z dniem [...] maja 1957 r.
Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że o ustalenie odszkodowania K. G. po raz pierwszy wystąpiła w 1990 r., a więc dopiero po trzydziestu sześciu latach od dnia, kiedy orzeczenie o wywłaszczeniu nieruchomości objętej niniejszym postępowaniem stało się ostateczne.
Mając powyższe na uwadze organ pierwszej instancji odmówił ustalenia i wypłaty odszkodowania na rzecz K. G. za wywłaszczoną nieruchomość, gdyż nastąpiło przedawnienie roszczenia.
Organ odwoławczy za zasadne uznał stanowisko organu pierwszej instancji, że wystąpienie K. G. po raz pierwszy z roszczeniem odszkodowawczym w 1990 r. jest roszczeniem przedawnionym.
K. G. w skardze na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2002 r. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji jako niezgodnych z prawem. W uzasadnieniu skargi podniosła, że organy administracji nie wykazał, aby poprzednicy prawni skarżącej nie złożyli wnioski o odszkodowanie.
Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje;
Skarga jest uzasadniona.
Zasadniczą kwestią wymagającą wyjaśnienia jest to, czy poprzednicy prawni K. G. – W. i S. małżonkowie J. w okresie trzech lat od dnia, w którym orzeczenie o wywłaszczeniu stało się ostateczne w toku instancji, to jest do dnia [...] maja 1957 r., złożyli wniosek o ustalenie odszkodowania za wywłaszczoną od nich nieruchomość. Organ pierwszej instancji stwierdził w uzasadnieniu decyzji, że na podstawie dokumentacji archiwalnej nie można jednoznacznie ustalić, czy małżonkowie J. złożyli wówczas wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania.
Materiał dokumentacyjny jest niekompletny i nie wynika z akt postępowania administracyjnego by organy podjęły starania o jego uzupełnienie. Uzyskanie całości dokumentacji związanej z postępowaniem wywłaszczeniowym pozwoliłoby organowi na niewątpliwe ustalenie, czy małżonkowie J. składali wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania i kiedy.
W szczególności z orzeczenia Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] maja 1954 r. wynika, że W. i S. małżonkowie J. składali odwołanie od orzeczenia wywłaszczeniowego organu pierwszej instancji. Odwołania tego nie ma w materiale dokumentacyjnym, a nie można wykluczyć, że w odwołaniu mógł być zgłoszony wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość.
Organ powinien dotrzeć do tego dokumentu. Nie można uznać, by organ dołożył wszelkich starań w celu skompletowania akt wywłaszczeniowych. Tym samym stan faktyczny sprawy nie został należycie wyjaśniony.
Organ może wydać decyzję po podjęcia niezbędnych kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia istotnych okoliczności, wyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego, oparciu rozstrzygnięcia na całokształcie zebranego materiału dowodowego.
Powyższe obowiązki wynikają z obowiązującej w postępowaniu administracyjnym zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 kpa i zasady zaufania do organów Państwa określonej w art. 8 kpa, a także przepisów procesowych zamieszczonych w art. 77 § 1 i 80 kpa.
Organ pierwszej instancji naruszył powyższe reguły postępowania administracyjnego, a organ drugiej instancji, utrzymując w mocy decyzje naruszającą prawo, również wydał wadliwą decyzję.
Z powyższych względów Sąd na zasadzie art. 145 § 1pkt. 1 lit. c oraz art. 152 i 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.