Uzasadnienie
I SA 2390/03
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego T. M. wnosiła o uchylenie obu decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast tj. z dnia [...] listopada 2003 r. nr [...] i z dnia [...] czerwca 2003 r. nr [...] wydanych w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. z dnia [...] października 1954 r. Nr ew. [...] utrzymującej w mocy orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. z dnia [...] marca 1954 r. nr [...] o wywłaszczeniu nieruchomości położonych w P., oznaczonych jako parcele nr [...] i [...], zapisane w księdze wieczystej Kw [...] tom [...] wykaz [...] (obecnie Kw [...] poz. 46 i 47) prowadzonej przez Sad Rejonowy w P..
W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje poprzednie stanowisko zawarte w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji.
W związku z reformą sądownictwa administracyjnego, która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2004 r. niniejsza skarga stała się – na podstawie przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) – przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny.
Jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego przez organ w niniejszej sprawie decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. z dnia [...] marca 1954 r. orzeczono o wywłaszczeniu w/w nieruchomości stanowiącej własność W. M. i orzeczenie to zostało następnie utrzymane w mocy przez Odwoławczą Komisję Wywłaszczeniową.
Wnioskiem z dnia 16 maja 2003 r. T. M., będąc następczynią prawną byłej właścicielki, wystąpiła o stwierdzenie nieważności wymienionej na wstępie decyzji Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej podnosząc w szczególności, że decyzja ta nie precyzuje celu wywłaszczenia.
Decyzją z dnia [...] października 2003 r. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast odmówił stwierdzenia nieważności opisanej na wstępie decyzji Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej. W uzasadnieniu swego stanowiska podniósł, że przedmiotowa nieruchomość została wywłaszczona na podstawie przepisu art. 1 i 2 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczaniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939 – 1945 r. (Dz. U. Nr 20, poz. 138).
Zgodnie zaś z przepisem art. 2 pkt 1 w/w aktu wywłaszczeniu podlegały nieruchomości zajęte w okresie od 1 września 1939 r. do 9 maja 1945 r. na cele określone w tym przepisie, jeżeli znajdowały się w dniu wejścia w życie dekretu tj. 16 kwietnia 1948 r. w posiadaniu Skarbu Państwa, związków samorządu terytorialnego lub przedsiębiorstw państwowych.
Organ ustalił, że zajęcie nieruchomości nastąpiło w w/w przedziale czasowym a jego celem było urządzenie zieleni (zalesienie). Cel ten zatem mieści się we wspomnianym przepisie art. 2 pkt 1 dekretu jako użyteczność publiczna.
Ustalenie to oparto – jak wynika to z uzasadnienia decyzji - na przyznaniu tegoż faktu przez pełnomocnika byłej właścicielki w odwołaniu od decyzji wywłaszczeniowej datowanym na dzień 25 marca 1954 r. Ponadto stwierdzono, iż okoliczność tą organ wywłaszczeniowy ustalił na treści zaświadczenia Zarządu Miejskiego m. P. z dnia [...] października 1948 r., z którego wynikało, iż w dniu 16 kwietnia 1948 r. nieruchomość ta zajęta była pod zieleniec.
Nie znajdując okoliczności uzasadniających stwierdzenie nieważności wspomnianej na wstępie decyzji organ uznał, że nie narusza ona w sposób rażący prawa i odmówił stwierdzenia jej nieważności.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wnioskodawczyni zauważyła, że przedmiotowa nieruchomość została zajęta w okresie okupacji przez władze niemieckie jako forma szykany i nigdy w stosunku do niej nie podjęto żadnych działań. W szczególności brak jest potwierdzenia, zagospodarowanie spornej nieruchomości na cele wskazane w dekrecie z 1948 r. przewidziane było w planie zagospodarowania przestrzennego obowiązującym w dniu wydania decyzji wywłaszczeniowej. Zaświadczenie bowiem z dnia [...] października 1948 r. dotyczy daty 16 października tego roku a decyzja zapadła w roku 1954.
Podniesiono także, że z akt sprawy nie wynika by nieruchomość ta została zagospodarowana z funduszów publicznych.
Decyzją z dnia [...] września 2003 r. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję powołując się dodatkowo na treść pisma Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w P. z dnia 11 kwietnia 1954 r., z którego wynikało, że grunt ten pozostawał w użytkowaniu Zarządu Miejskiego m. P. jako przeznaczony na cel użyteczności publicznej.
Zdaniem organu ponieważ nieruchomość ta pozostawała od wyzwolenia do daty wywłaszczenia we władaniu Zarządu Miejskiego i brak dowodu, że byłej właścicielce przywrócono po dniu 9 maja 1945 r. posiadanie gruntu, organ uznał, że nie zachodziły podstawy do zmiany zajętego wcześniej stanowiska.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi do sądu, w której T. M. powtórzyła argumentację zawartą w odwołaniu i zarzuciła organowi naruszenie przepisów art. 7 i 8 k.p.a.
W szczególności zakwestionowała wartość dowodową zaświadczenia Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej z 1954 r., gdyż dokument ten powstał po wydaniu decyzji wywłaszczeniowej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje, w zakresie swojej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Analizując treść rozstrzygnięcia zapadłego w przedmiotowej sprawie w kontekście zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego, Sąd doszedł do przekonania, że w niniejszym przypadku doszło do takiego naruszenia prawa.
Zgodnie z przepisami art. 1 ust. 1 i art. 2 cytowanego wyżej dekretu wywłaszczenie nieruchomości mogło nastąpić jeśli została ona zajęta w okresie II Wojny Światowej, ale nie przez okupanta a przez władze polskie na określony, wymieniony w w/w przepisach cel.
Z akt sprawy wynika, że niespornym był fakt zajęcia objętej wnioskiem nieruchomości przez władze okupacyjne, natomiast sporną była okoliczność, że grunt ten został zajęty na cel użyteczności publicznej.
W szczególności – słusznie skarżąca akcentowała - że pełnomocnik byłej właścicielki w postępowaniu wywłaszczeniowym potwierdzał jedynie zajęcie nieruchomości przez okupanta. Stąd ustalenie przez organ, iż nieruchomość zajęto na cele zalesienia (urządzenia zieleni) powołując się na dowód, że przyznawał tę okoliczność wspomniany pełnomocnik, było chybione.
W aktach sprawy brak jest także zaświadczenia z dnia [...] kwietnia 1948 r., o którym mowa w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] czerwca 2003 r. i o którym mowa w piśmie Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w P. z dnia 11 kwietnia 1954 r., na treści którego to z kolei pisma oparta została zaskarżona decyzja. Z treści tegoż pisma wynika, że bazuje ono na wspomnianym zaświadczeniu b. Wydziału Ogrodów i Lasów Miejskich z 1948 r., z którego to dokumentu organ winien przeprowadzić dowód.
W aktualnej zatem sytuacji brak istotnie dowodów, że opisana na wstępie nieruchomość została zajęta na cel użyteczności publicznej i była na ten cel używana w dniu 16 kwietnia 1948 r. Zaświadczenie Zarządu Zieleni Miejskiej w P. z dnia [...] lipca 2001 r. dotyczy także bowiem okresu już współczesnego a z załączonego doń planu urządzenia lasu komunalnego nie wynika także np. wiek drzew.
Organ nie poczynił przy tym ustaleń czy sporna nieruchomość była przewidziana w planach zagospodarowania przestrzennego, bądź w wytycznych do takich planów na cel wymieniony w art. 2 pkt 1 dekretu i z jakich funduszy została zagospodarowana ewentualnie czy zagospodarowanie jej było przewidziane w pierwszej kolejności takiego planu. Stąd także i w oparciu o treść innych przesłanek zawartych w dalszej części przepisu art. 2 pkt. 2 dekretu nie można skontrolować zasadności rozstrzygnięcia.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd stwierdził, że zapadłe decyzje naruszają przepisy art. 7 i 77 k.p.a., a opierając się w dużym stopniu na niepoświadczonych (niejednokrotnie prawie nieczytelnych) kserokopiach dokumentów urzędowych, naruszają także przepis art.76 k.p.a.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien zebrać całość dokumentów znajdujących się w aktach wywłaszczeniowych (a nie tylko ich część) i ewentualnie przeprowadzić inne dowody, które pozwolą na właściwą ocenę zasadności wniosku skarżącej.
Z tych powodów Sąd – na zasadzie przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit c oraz art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – orzekł jak w sentencji.