Uzasadnienie
J. W. zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] sierpnia 2002j nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2002 r. nr [...] stwierdzającą nabycie z mocy prawa przez Gminę M. własności nieruchomości drogowej położonej w M. przy ulicy [...] i oznaczonej jako działka o numerze [...].
W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji a sprowadzającą się do stwierdzenia, że ponieważ w niniejszej sprawie zostały spełnione wszystkie przesłanki wymienione w przepisie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) - w/w nieruchomość stała się własnością Gminy. Przedmiotowa nieruchomość stała się z mocy prawa własnością Gminy.
W związku z wejściem w życie z dniem 1 stycznia 2004 r. reformy sądownictwa administracyjnego niniejsza skarga stała się - z mocy przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sadów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) - przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny.
Jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wnioskiem z dnia 1 stycznia 1999 r. Burmistrz Miasta M. wystąpił do Wojewody [...] o wydanie decyzji stwierdzającej nabycie przez Gminę - z mocy prawa - z dniem 1 stycznia 1999 r. własności nieruchomości drogowej, położonej w M., stanowiącej część ulicy [...], oznaczonej jako działka o numerze [...], w obrębie M., o powierzchni 215 m kw. mającej urządzoną księgę wieczystą KW nr [...], prowadzoną przez Sąd Rejonowy w M., w której to księdze jako właściciel nieruchomości wpisany był J. W. Decyzją z dnia [...] czerwca 2002 r. Wojewoda [...] powyższy wniosek uwzględnił stwierdzając w uzasadnieniu decyzji, że stosownie do przepisu art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 z zm.) dotychczasowe drogi gminne oraz lokalne miejskie stają się z dniem 1 stycznia 1999 r. drogami gminnymi.
Ponieważ organ ustalił, że wyżej opisana nieruchomość pozostawała również we władaniu Miasta M., gdyż stanowiła miejską drogę lokalną wymienioną w uchwale Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. Nr[...] z dnia [...] marca 1987 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg gminnych oraz lokalnych miejskich (Dz. Urz. Woj. Kat. Nr 6 z 1987 r. poz. 112) uznał, że zostały spełnione przesłanki wymienione w przepisie art. 73 ust. 1 cyt. ustawy i własność przedmiotowej nieruchomości z dniem 1 stycznia 1999 r. przeszła na rzecz Gminy.
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł J. W., który jeszcze przed wydaniem decyzji przez Wojewodę występował z pismami do organu, w których sprzeciwiał się wydaniu decyzji komunalizacyjnej podnosząc, że przedmiotowy grunt stanowi po pierwsze-jego własność i pozostaje cały czas w jego władaniu a po drugie - nigdy nie był i nie jest drogą. Jako dowody na powyższe twierdzenia wskazywał wyrok Sądu Rejonowego w M. z dnia [...] listopada 1978 r. sygn. akt [...] m.in. zakazujący W. H., B. H. i J. D. wykonywanie jakichkolwiek aktów posiadania na realności Kw [...] stanowiącej własność M. i H. W., nie wyłączając czynności służebnych obejmujących przejazd i przechód.
Ponadto odwołujący się powoływał się na treść pisma Kierownika Referatu Gospodarki Komunalnej Urzędu Miasta M. z dnia 15 maja 1997 r. kierowanego do niego w związku z nawiezieniem na przedmiotowy grunt przez Gminę żużlu, z którego to pisma wynika, iż utwardzenie terenu nastąpiło na interwencję W. H. a Gminie nie było wiadome, że przedmiotowy grunt stanowi własność prywatną. Jednocześnie w piśmie tym organ zobowiązał się do usunięcia nawiezionych materiałów.
Rozpatrując sprawę w trybie instancji decyzją z dnia [...] sierpnia 2002 r. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast utrzymał w mocy decyzję Wojewody. W uzasadnieniu swego stanowiska zauważył, że przepis art. 73 ust. 1 cytowanej wyżej ustawy przepisy wprowadzające (...) przewiduje nabycie nieruchomości przez jednostkę samorządu terytorialnego lub Skarb Państwa z mocy prawa, jeżeli była ona na dzień 31 grudnia 1998 r. zajęta pod drogę publiczną, pozostawała we władaniu w/w jednostki lub Skarbu Państwa i jednocześnie nie była ich własnością.
W niniejszej sprawie - zdaniem organu -wszystkie te przesłanki zostały spełnione. Nieruchomość bowiem stanowiła własność prywatną - J. W., jako droga lokalna miejska stała się w dniu 1 stycznia 1999 r. drogą gminną, odnośnie zaś władania nią przez Gminę, Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast uznał, iż dla spełnienia przesłanki władztwa nie jest konieczne udowodnienie przez podmiot publicznoprawny posiadania w rozumieniu prawa cywilnego. W tej sytuacji przyjął, iż ponieważ - zgodnie z przepisem art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591) mieszkańcy gminy tworzą z mocy prawa wspólnotę samorządową - władztwo gminy może przejawiać się nie tylko przez wykonywanie określonych działań na nieruchomości, ale także przez fakt nieskrępowanego korzystania z drogi publicznej a zatem skoro w niniejszej sprawie z przedmiotowej drogi mogą faktycznie korzystać wszyscy mieszkańcy gminy, to należy uznać, że grunt ten był w jej władaniu.
W skardze do Sądu J. W. zakwestionował okoliczność, że przedmiotowy grunt w dniu 31 grudnia 1998 r. pozostawał we władaniu jednostki samorządu terytorialnego, przytaczając argumenty zawarte w odwołaniu. Ponadto stwierdził, że ze spornego odcinka nikt z mieszkańców gminy nie korzystał, gdyż kończy się on wejściem do lasu za którym przebiega droga szybkiego ruchu, do której dostęp z innej strony mają wszyscy mieszkańcy. W związku z powyższym skarżący twierdził, iż nie istniało - jak przyjął to organ - nieskrępowane przez mieszkańców gminy korzystanie z jego nieruchomości.
Dodatkowo, po wniesieniu skargi, skarżący powołał się na treść wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zapadłego w dniu 17 lutego 2004 r. w sprawie II SA/ Ka 388/02 z jego skargi na uchwałę Rady Miejskiej w M. z dnia [...] stycznia 2002 r. nr [...], w którym to orzeczeniu Sąd stwierdził nieważność uchwały, którą Rada Miejska w M. rozpoznała i odrzuciła zarzut wniesiony przez skarżącego od projektu zmian miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, odnoszącego się do fragmentu miasta M. obejmującego m. in. jego nieruchomość i przewidującego na niej urządzenie drogi.
Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje
Skargę należy uznać za zasadną, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie wskazuje bowiem na to, że dokonana przez organy ocena stanu faktycznego mogła prowadzić do wniosku, iż przedmiotowy pas gruntu spełniał wymogi przewidziane przepisem art.73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.
W ujęciu przepisu art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89, poz. 414 ze zm.) droga traktowana jest jako rodzaj budowli, swego rodzaju obiekt, który musi spełniać konkretne, określone wymagania techniczne. Podobnie zresztą pojęcie drogi traktują przepisy ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. Nr 14, poz. 60 ze zm.). Jak wynika natomiast z oświadczenia pełnomocnika Burmistrza Miasta M., które zostało złożone w dniu 7 czerwca 2004 r. do protokołu rozprawy sądowej, ulica [...] w M. jest wyasfaltowana, ale jedynie na odcinku od ulicy [...] do działki J. W.. Na dalszym zaś odcinku droga ta nie jest urządzona. Powyższe potwierdza także treść uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu
Administracyjnego w Gliwicach z dnia 17 lutego 2004r. sygn. akt II SA/Ka 388/02, który skarżący nadesłał do Sądu przy piśmie z dnia 25 marca 2004 r. Z uzasadnienia tego wynika, że sama Rada Miejska w M. określała sporny pas gruntu jako cyt: "ślad projektowanej ulicy", choć twierdziła przy tym jednocześnie, że "ślad" ten spełnia wymogi wspomnianej ustawy o drogach publicznych.
Należy także podkreślić, iż z akt sprawy nie wynika, że obowiązujący na dzień 31 grudnia 1998 r. plan zagospodarowania przestrzennego przewidywał na przedmiotowym terenie istnienie drogi publicznej, ustalenia zaś zawarte w uzasadnieniu w/w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach w sprawie o sygnaturze akt II SA/Ka 388/02 raczej temu przeczą.
Jeśli by bowiem sporny pas gruntu był objęty na dzień 31 grudnia 1998 r. tego rodzaju planem to należało by zadać pytanie, w jakim celu w roku 2000 zapadła uchwała Rady Miejskiej Miasta M. nr [...] na podstawie, której przystąpiono do sporządzania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego fragmentu Miasta M., leżącego w granicach wyznaczonych ulicami: [...],[...] i [...] (w skład, którego to fragmentu wchodziła sporna działka), a który to dopiero plan przewidywał przeznaczenie na w/w terenach ulice, place i drogi publiczne wraz z liniami rozgraniczającymi i urządzeniami pomocniczymi.
W ocenie Sądu sam fakt, że na podstawie wspomnianej na wstępie uchwały Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] marca 1987 r. ulica [...] w M. została zaliczona do kategorii miejskich dróg lokalnych nie jest wystarczający dla uznania, że na spornym odcinku istniała droga publiczna. Zaznaczyć wypada także, iż w/w uchwała nie precyzuje przebiegu ulicy a określa go tzw. metryka ulicy, której kserokopia znajduje się w aktach sprawy. Dokument ten jednak nie spełnia wymogów przewidzianych dla dokumentów urzędowych. Nie tylko nie zawiera poświadczenia za zgodność z oryginałem, ale nie zawiera też żadnych pieczęci, numeru ewidencyjnego. Nie wiadomo też kto go sporządził i na jakiej podstawie. W rubryce: "nazwisko i imię sporządzającego metrykę" wpisano jedynie nazwisko A. P. bez określenia stanowiska służbowego ewentualnie uprawnień a w rubryce zawierającej informację o dokumentach na podstawie, których sporządzono metrykę - wpisano: cyt. "na podstawie własnych pomiarów w terenie z wykorzystaniem dotychczas istniejących metryk".
Zebrany materiał dowodowy wskazuje ponadto, że również i druga przesłanka przewidziana wspomnianym przepisem art. 73 ust. 2 ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną tj. władanie nieruchomością przez jednostkę samorządową w dniu 31 grudnia 1998 r. nie została w przedmiotowej sprawie spełniona.
Stan faktyczny jaki istniał i cały czas istnieje na spornym gruncie świadczy o tym, że włada nim wyłącznie J. W.. Abstrahując nawet w tym momencie od sprawy o przywrócenie posiadania, która zakończyła się wyrokiem zapadłym w 1978 r., trzeba wskazać, że wymienione na wstępie pismo Urzędu Miasta M. z 1997 r. wyraźnie dowodzi, iż Miasto także w końcu lat 90 - tych nie czuło się decydentem w stosunku do spornego terenu.
Liczne pisma J. W. kierowane do urzędów jeszcze przed wydaniem decyzji w tej sprawie a także wypowiedź do protokołu rozprawy sądowej w dniu 7 czerwca 2004 r. pełnomocnika Gminy, że J. W. nie pozwala cały czas wchodzić na swoją nieruchomość, usuwa z niej utwardzenie drogi świadczy o braku możliwości (jak ujął to organ) "nieskrępowanego korzystania z nieruchomości przez mieszkańców gminy". Okoliczność zaś, że Miasto chce przedmiotowy pas gruntu w dalszym ciągu wykupić też dodatkowo dowodzi o braku atrybutu władania gruntem przez jednostkę samorządową w grudniu 1998r.
Reasumując Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jak również poprzedzająca ją decyzja Wojewody Śląskiego zapadła z naruszeniem przepisu art. 73 ust. 2 ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracje publiczną i biorąc powyższe pod uwagę - z mocy przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 152 Prawa o postępowaniu przed sadami administracyjnymi - orzekł jak w sentencji