Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] września 2003r. Nr [...] Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa po rozpatrzeniu odwołania A. i K. małżeństwa G. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2003r.
Nr [...] o stwierdzeniu nabycia z mocy prawa przez Gminę Miejską L. prawa własności zabudowanej nieruchomości położonej w L. przy ul. [...], w obrębie [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka [...], uregulowanej w Księdze Wieczystej Nr [...], opisanej w karcie inwentaryzacyjnej Nr [...], uchyliła zaskarżoną decyzję w całości i odmówiła stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez Gminę Miejską L. prawa własności powyżej opisanej nieruchomości.
W uzasadnieniu podniosła, że Wojewoda [...], wskazując art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990r. Przepisy Wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i pracownikach samorządowych i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), decyzją z dnia [...] lipca 2003r. stwierdził nabycie z mocy prawa przez Gminę Miejską L. prawa własności nieruchomości położonej w L. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka Nr [...].
Organ pierwszej instancji podał, że przedmiotowa działka stanowiąca w dniu 27 maja 1990r. część istniejącej wtedy działki Nr [...] stanowiła własność Skarbu Państwa i pozostawała w tamtym czasie w faktycznym władaniu (bez tytułu prawnego) Zakładów Przemysłu [...] im. [...], była zatem zarządzana przez terenowy oddział administracji państwowej stopnia podstawowego, dlatego też jako mienie ogólnonarodowe (państwowe) położone na obszarze gminy miejskiej L., stała się własnością tej gminy z mocy prawa w oparciu o art. 5 ust. 1 powyższej ustawy.
Od decyzji tej odwołali się małżonkowie A. i K.G., podnosząc, że posiadają prawnorzeczowy tytuł do tej nieruchomości w postaci ustanowionego najpierw prawa użytkowania wieczystego działki Nr [...] oraz prawa własności naniesień na tym gruncie, a następnie po przekształceniu, także prawa własności do tej działki.
Prawo własności zostało uwidocznione w Księdze Wieczystej NR [...] od 6 kwietnia 2000r.
Zaskarżona decyzja zdaniem Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej podlega uchyleniu, a sprawa merytorycznemu rozstrzygnięciu, jednak z innych przyczyn niż podane w odwołaniu.
W decyzji z dnia [...] lipca 2003r. Wojewoda, jako materialnoprawną przesłankę rozstrzygnięcia wskazał art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990r. Z treści tego przepisu wynika, że komunalizacja mienia w tym trybie powoduje nabycie z mocy samej ustawy przepływ prawa własności mienia z dniem 27 maja 1990r., a wojewodowie swoimi decyzjami potwierdzają tylko ten fakt, skoro, zatem skutki przepisu art. 5 ust. 1 następują dokładnie i wyłącznie z dniem 27 maja 1990r. mogą dotyczyć składników – w tym nieruchomych, tylko w ich stanie ewidencyjnym istniejącym w tym dniu.
Dotyczy to, zarówno stwierdzenia jak i odmowy stwierdzenia nabycia prawa własności, konkretnego i istniejącego wówczas składnika majątkowego (a nie np. nie wydzielonej jeszcze wtedy innej oddzielnie oznaczonej i mającej inne granice i powierzchnię nieruchomości).
Natomiast z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że sporna działka Nr [...] została utworzona po dniu 27 maja 1990r., a podział poprzednio istniejącej działki Nr [...], z której powstała działka [...] został zatwierdzony dopiero decyzją Prezydenta Miasta L. w dniu [...] stycznia 1995r. (Nr [...]), a więc znacznie po dniu 27 maja 1990r.
Nie mogą mieć zastosowania do działki Nr [...], ani przepisy art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990r., ani obowiązujące przed dniem 27 maja 1990r. uregulowania dotyczące, ustanowienia prawa zarządu nieruchomościami.
Ponadto przedstawiony powyżej stan faktyczny i prawny pozwalał na przyjęcie, iż odwołujący się mieli interes prawny w złożeniu odwołania od niekorzystnej dla nich decyzji pierwszej instancji, a tym samym upoważnienie do uczestniczenia w tym postępowaniu w charakterze strony.
Od decyzji tej skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył Prezydent Miasta L. zarzucając jej niezgodność z prawem, tj. naruszenie przepisu art. 129 § 1 KPA w związku z art. 28, oraz art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) i wniósł o jej uchylenie.
W uzasadnieniu podniósł, że osoby fizyczne nie są stroną postępowania komunalizacyjnego, powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok z dnia 29 września 1998r., sygn. akt I SA 57/98 – LEX Nr 45032), lecz tylko Skarb Państwa jako właściciel mienia i gmina, która to mienie posiada. Zatem organ naruszył, art. 129 § 1 KPA, w związku z art. 28 KPA, gdyż rozpatrzył odwołanie osób fizycznych, które nie są stronami postępowania.
Ponadto istotną okolicznością jest fakt, że użytkujące sporne grunty w dniu 27 maja 1990r. Zakłady Przemysłu [...] im. [...] nie posiadały tytułu prawnego do nieruchomości i z tych względów Wojewoda [...] był zobowiązany do wydania decyzji komunalizacyjnej. Podkreślił, że miasto zdaje sobie sprawę, że nie ma możliwości odzyskania tej nieruchomości w naturze, ze względu na chroniącą nabywcę nieruchomości zasadę rękojmi wiary ksiąg wieczystych, pod warunkiem spełnienia przesłanek określonych w art. 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982r.
o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2001r., Nr 124, poz. 1361 ze zm.).
Jednak potwierdzenie prawa własności jest dla Gminy L. konieczne z uwagi na fakt dochodzenia roszczeń odszkodowawczych od Wojewody [...], który nie zgodnie prawem dokonał uwłaszczenia przedmiotowej nieruchomości.
Brak stosownej decyzji komunalizacyjnej uniemożliwia wszczęcie postępowania przez Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast.
Właśnie w tym postępowaniu osoby fizyczne będą stroną, a fakt, że w dobrej wierze nabyły prawo użytkowania wieczystego, spowodował nieodwracalne skutki prawne, wobec których nie będzie możliwe stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej Wojewody [...]w stosunku do spornych działań.
Natomiast odnosząc się do oznaczeń geodezyjnych nieruchomości podkreślił, że w decyzji komunalizacyjnej muszą znajdować się dane wieczystoksięgowe i oznaczenia z operatu ewidencji gruntów wg. stanu aktualnie obowiązującego.
Wynika to z tego, że prawomocne decyzje komunalizacyjne stanowią podstawę wpisu prawa własności do księgi wieczystej i do operatu ewidencji gruntów, a o komunalizacji mienia decyduje stan prawny i faktyczny istniejący w dniu 27 maja 1990r.. W przeciwnym wypadku gmina byłaby pozbawiona swoich praw własności, co naruszyłoby art. 21 ust. 1, art. 64 ust.2 i art. 165 ust. 1 Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483).
W odpowiedzi na skargę Prezydenta Miasta L., Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sadów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie sądowe nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy wojewódzkie na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Do rozpoznania skargi w niniejszej sprawie właściwy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.
Skarga jest zasadna, bowiem dokonana w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ocena prawna nie dawała podstaw do uchylenia decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2003 r. i odmowy stwierdzenia nieodpłatnego nabycia z mocy prawa przez gminę Miasto L. z dniem 27 maja 1990 r. własności nieruchomości stanowiącej mienie ogólnonarodowe, położonej w L. przy ul. [...]. Zgodnie z art. 28 KPA stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo, kto żąda czynności ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.
Pojęcie strony może być wyprowadzone tylko, z przepisów prawa materialnego, czyli z konkretnej normy prawnej, która stanowi podstawę do ustalenia istnienia interesu lub obowiązku danego podmiotu.
Komunalizacja mienia państwowego, uregulowana w powołanej ustawie z dnia 10 maja 1990 r., dotyczy stosunków własnościowych pomiędzy Skarbem Państwa a gminą. W postępowaniu komunalizacyjnym organ rozstrzyga kwestię nabycia własności mienia Skarbu Państwa przez właściwą gminę wraz ze wszystkimi obciążeniami i prawami osób trzecich (art. 9 ustawy z dnia 10 maja 1990r.).
W orzecznictwie administracyjnym utrwalony jest pogląd, że stronami postępowania prowadzonego w trybie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191, z zm.), co do zasady są Skarb Państwa i właściwa gmina. Aby uznać inny podmiot za stronę przedmiotowego postępowania niezbędne jest wskazanie jego interesu prawnego do udziału w tym postępowaniu.
Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa nie wykazała, z jakiego przepisu wynika interes prawny małżonków K. i A.G. do uczestnictwa jako strony w przedmiotowym postępowaniu, stwierdzając jedynie ogólnie, że pozwalał na to stan faktyczny i prawny sprawy.
Nie znajduje uzasadnienia prawnego stanowisko organu drugiej instancji, zgodnie, z którym skutki przepisu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych mogą dotyczyć składników tylko w ich stanie ewidencyjnym istniejącym w dniu 27 maja 1990r.
Wojewoda [...] stwierdził, na podstawie art. 5 ust. 1 powołanej ustawy, nieodpłatne nabycie z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przez gminę Miasto L. nieruchomości stanowiącej mienie ogólnonarodowe, będącej częścią działki nr ewid. [...] według stanu na dzień 27 maja 1990 r, oznaczonej obecnie w ewid. gruntów jako działka nr [...] w obrębie [...].
Dokonanie zmian w ewidencji gruntów po dniu 27 maja 1990 r. w stosunku do nieruchomości nabytych przez gminę z mocy prawa na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. nie stanowi przeszkody do stwierdzenia nabycia mienia z mocy prawa. Podział nieruchomości na kilka nowych nieruchomości wywołuje między innymi skutek prawny w postaci zmiany danych identyfikacyjnych tej nieruchomości, w związku z innym określeniem jej granic zewnętrznych. Zmiana oznaczeń ewidencyjnych nieruchomości dokonana po dniu 27 maja 1990 r. nie oznacza, że nieruchomość taka traci status mienia podlegającego komunalizacji, w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Jest to, bowiem to samo mienie lub, tak jak w niniejszej sprawie, część tego mienia, tylko inaczej oznaczona w ewidencji gruntów i budynków oraz w księdze wieczystej.
Powołanie nowych oznaczeń w decyzji stwierdzającej to nabycie, jak trafnie podniósł Prezydent Miasta L., jest niezbędne, decyzja ta stanowi, bowiem postawę wpisu prawa własności do ksiąg wieczystych oraz do ewidencji gruntów i budynków. Mając powyższe na względzie Sąd działając na podstawie przepisów art. 145 § 1 lit. a i c, art. 152 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.