Uzasadnienie
I SA 2579/03
Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast postanowieniem z dnia [...] maja 2003 r., nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2002 r., nr [...] o odmowie podjęcia zawieszonego postanowieniem Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 1994 r. nr [...] postępowania odwoławczego od decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w T. z dnia [...] maja 1994 r., nr [...] umarzającej postępowanie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości o powierzchni [...] ha, położonej w Z. gmina T. W uzasadnieniu postanowienia Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast przedstawił następujący stan sprawy:
postanowieniem z dnia [...] grudnia 2002 r. Wojewoda [...] odmówił podjęcia zawieszonego postanowieniem Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 1994 r. postępowania odwoławczego od decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w T. z dnia [...] maja 1994 r. o umorzeniu postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości o powierzchni [...] ha położonej w Z. gmina T. na rzecz byłego właściciela A. D. Na powyższe postanowienie M. D. wniósł zażalenie do Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast.
Jak wynika z akt sprawy orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w S. z dnia [...] grudnia 1953 r., nr [...] wywłaszczono na rzecz Państwa z przeznaczeniem pod [...] nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha położoną w gromadzie Z. gmina M. w powiecie Z., stanowiącą własność spadkobierców A. D. W dniu 29 listopada 1966 r. między Wydziałem Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Z., a wywłaszczonymi rolnikami została zawarta umowa dzierżawy gruntu o powierzchni [..] ha, po wygaśnięciu której w 1981 r., byli właściciele wywłaszczonych nieruchomości złożyli wnioski o zwrot tych nieruchomości.
Następnie decyzją Naczelnika Gminy w T. z dnia [...] grudnia 1987 r. stwierdzono, że Rolnicza Spółdzielnia Produkcyjna w T. spełnia warunki, wynikające z art. 274 ustawy z dnia 16 września 1982 r. – Prawo spółdzielcze, do przeniesienia na jej rzecz własności nieruchomości o powierzchni [...] ha wraz ze składnikami majątkowymi, a następnie w dniu 14 czerwca 1988 r. zawarto umowę, na mocy której sprzedano wyżej wymienioną nieruchomość na rzecz Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej w T. (akt notarialny Rep. A [...]).
W drodze postępowania nadzorczego, decyzją z dnia [...] sierpnia 1991 r. Wojewoda [...] stwierdził nieważność decyzji Naczelnika Gminy w T. z dnia [...] grudnia 1987 r., która następnie została uchylona decyzją Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] stycznia 1992 r., nr [...], wskazując, iż wydana ona została pomimo złożenia w 1981 r. przez byłych właścicieli wniosków o zwrot wywłaszczonej nieruchomości.
Wyrokiem z dnia 24 września 1992 r., sygn. akt IV SA 611/92 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił decyzję Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] stycznia 1992 r.
W konsekwencji tego wyroku Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 1993 r., nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Naczelnika Gminy w T. z dnia [...] grudnia 1987 r., która została następnie utrzymana w mocy decyzją Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] marca 1994 r. nr [....].
Decyzja Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] marca 1994 r. została zaskarżona przez Rolniczą Spółdzielnię Produkcyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 25 sierpnia 1995 r., sygn. akt II SA 856/94 uchylił decyzję Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] marca 1994 r., oraz poprzedzającą ją decyzję organu wojewódzkiego z dnia [...] sierpnia 1993 r.
Jednocześnie pismem z dnia 10 września 1993 r. M. D. – pełnomocnik A. D. wystąpił ponownie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości orzeczeniem z dnia [...] grudnia 1953 r.
Decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w T. z dnia [...] maja 1994 r. umorzono postępowanie o zwrot nieruchomości, z uwagi na fakt, iż ani Skarb Państwa ani Gmina T. nie dysponowały przedmiotową nieruchomością, gdyż została ona zbyta w formie prawem przewidzianej na rzecz osoby trzeciej, to jest Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej w T. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] sierpnia 1994 r. zawiesił z urzędu postępowanie odwoławcze w przedmiotowej sprawie do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia przez Naczelny Sąd Administracyjny sprawy uregulowania własności nieruchomości, co stanowi zagadnienie wstępne przy rozpatrywaniu wniosku o zwrot nieruchomości.
Postanowieniem z dnia [...] grudnia 1995 r. Minister Gospodarki Przestrzennej o Budownictwa utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 1994 r.
W konsekwencji wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 sierpnia 1995 r., sygn. akt II SA 856/94 wydana została decyzja Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] listopada 1995 r., nr [...] w przedmiocie przekazania w użytkowanie Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej w T. gruntów Państwowego Funduszu Ziemi, która następnie została zaskarżona do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 23 lipca 1997 r., sygn. akt II SA 831/96 zawiesił, na wniosek Rady Sołeckiej wsi Z. postępowanie sądowe z uwagi na toczące się w sprawie postępowanie ugodowe.
Wnioskiem z dnia 26 września 2001 r. M.D. wystąpił o podjęcie zawieszonego postępowania odwoławczego.
Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2002 r. Wojewoda [...] odmówił podjęcia zawieszonego postępowania, uznając, iż zagadnienie wstępne w sprawie nie zostało dotychczas rozstrzygnięta, a więc nie ustąpiła przyczyna zawieszenia postępowania.
Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast stwierdził, że zgodnie z art. 97 § 2 kpa, gdy ustąpiły przyczyny uzasadniające zawieszenie postępowania, organ administracji publicznej podejmuje postępowanie z urzędu lub na żądanie strony.
Skoro podstawą do zawieszenia postępowania wywłaszczeniowego było uznanie przez organ wojewódzki za zagadnienie wstępne rozstrzygnięcie przez Naczelny Sąd Administracyjny sprawy uregulowania własności przedmiotowej nieruchomości, a postępowanie sądowe w tej sprawie nie zostało dotychczas zakończone, to należy uznać, iż nie ustała przyczyna zawieszenia wskazana w postanowieniu z dnia [...] sierpnia 1994 r. Brak jest zatem podstaw do podjęcia postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości z powołaniem się na ustanie przyczyny zwieszenia.
Na postanowienie Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast złożył skargę M.D., wniósł o uchylenie tego postanowienia i podjęcie zawieszonego postępowania. Skarżący podał, że grunty będące przedmiotem sprawy zostały mu zwrócone w 1999 r., natomiast Spółdzielnia, która je posiadała już nie istnieje.
W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
w pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Już w odwołaniu od postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2002 r. o odmowie podjęcia postępowania skarżący M. D. wskazał, że sporne grunty odzyskał w dniu 19 marca 1999 r. i ma założoną księgę wieczystą.
Organy tak pierwszej, jak i drugiej instancji nie dokonały ustalenia tych okoliczności.
Postępowanie odwoławcze od decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w T. z dnia [...] maja 1994 r., nr [...] w sprawie umorzenia postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości zostało zawieszone postanowieniem Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 1994 r. do czasu zakończenia postępowania ze skargi Rady Sołeckiej wsi Z. na ostateczną decyzję Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] marca 1994 r., nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [....] sierpnia 1993 r., nr [....] odmawiającą stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Naczelnika Gminy w T. z dnia [...] grudnia 1987 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia prawa Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej w T. do nabycia m.in. spornej nieruchomości.
Sąd ustalił z urzędu, że postępowanie w sprawie II SA 831/96, które zawisło przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w Warszawie ze skargi Rady Sołeckiej wsi Z. zostało zawieszone postanowieniem z dnia [...] lipca 1997 r.
W tej sytuacji, w rezultacie odmowy podjęcia postępowania w niniejszej sprawie, oba postępowania pozostawały w zawieszeniu.
Na uwagę zasługuje również fakt, który wprawdzie miał miejsce po wydaniu zaskarżonego postanowienia, lecz rzutować będzie na ponowne rozpoznanie sprawy, a mianowicie, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 9 lutego 2004 r. w sprawie ze skargi Rady Sołeckiej wsi Z., która po podjęciu postępowania uzyskała sygnaturę VI SA/Wa 14/04, została umorzona z uwagi na cofnięcie skargi.
Sąd uznał, że organy obu instancji nie wyjaśniły należycie sprawy, przez co naruszyły przepis art. 7, 77 § 1, 97 § 1 pkt 4, 107 § 3 kpa, a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na jej wynik.
Z tych względów sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.
Na podstawie art. 152 powołanej wyżej ustawy sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku.
O kosztach sąd orzekł na podstawie art. 200 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.).