Uzasadnienie
I SA 259/02
Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] grudnia 2001 r., nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu wniosku T. S. (powinno być T. S.) o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...].06.2001 r., nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...].08.2000 r., nr [...], którą stwierdzono nieważność decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...].04.1952 r., nr [...] utrzymującej w mocy orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...].10.1951 r., nr [...] odmawiające dotychczasowym właścicielom przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...] ozn. nr hip. [...] i [...] utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] czerwca 2001 r., nr [...]
W uzasadnieniu podano, że powyższą decyzją odmówiono stwierdzenia nieważności wskazanej decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z uwagi na brak przesłanek do stwierdzenia nieważności określonych w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Rozpatrując sprawę ponownie Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast miał na uwadze, co następuje:
Odmowa stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...].08.2000 r. nastąpiła z uwagi na zasadność zawartego w niej rozstrzygnięcia eliminującego z obiegu prawnego decyzję z dnia [...].04.1952 r., bowiem jak ustalono decyzja ta rażąco naruszała przepis art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279) oraz przepisy art. 44, art. 75 ust. 1 i 2 oraz art. 92 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym, gdyż organ rozpatrujący wniosek o przyznanie prawa własności czasowej złożony przez dotychczasowych właścicieli nieruchomości w dniu 9.12.1948 r. nie ustalił, zgodnie z art. 7 ust. 2 dekretu, na czym
I SA 259/02 polega sprzeczność korzystania z tej nieruchomości przez jej dotychczasowych właścicieli z jej przeznaczeniem w planie zagospodarowania przestrzennego.
Jak ustalono w postępowaniu w dacie wydania decyzji z dnia [...].04.1952 r., której nieważność stwierdzono decyzją z dnia [...].08.2000 r., obowiązującym dla przedmiotowej nieruchomości planem zagospodarowania przestrzennego był "Ogólny plan zabudowania W. zatwierdzony przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu 11 sierpnia 1931 r. (nr VIII reg 100/31), a wydany na podstawie art. 23-28 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli (Dz.U. Nr 34 z 1939 r., poz. 216). Według tego planu nieruchomość warszawska położona przy ul. [...] przeznaczona była pod budownictwo o zabudowie frontowej zwartej o 5 kondygnacjach do wysokości 18 m i 50 %powierzchni zabudowy, w głębi zaś o zabudowie zwartej do 4 kondygnacji do wys. 15 m i 50 % powierzchni zabudowy.
Z opisu budynku na posesji przy ul [...] sporządzonego w dniu [...].10.1948 r. i sprawdzonego w terenie w dniu [...].06.1952 r. wynika, że w tym czasie na terenie przedmiotowej nieruchomości znajdowało się 5 budynków - jeden 5 kondygnacjach, jeden o 4 kondygnacjach murowane, mieszkalne i jeden o 3 kondygnacjach z wypalonymi stropami, odbudowany parter budynku wykorzystywany na sklepy oraz dwie oficyny parterowe, murowane, jedna mieszkalna druga wykorzystywana jako stajnia (str. [...] akt wł.).
Z powyższego wynika, iż nie nastąpiła sprzeczność w sposobie korzystania z przedmiotowej nieruchomości przez jej dotychczasowych właścicieli z jej przeznaczeniem w planie zagospodarowania przestrzennego.
Wykazane przez Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast w decyzji z dnia [...].08.2000 r. naruszenia prawa uzasadniały - wobec wystąpienia przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 kpa, stwierdzenie nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...].04.1952 r. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją z dnia [...].11.2000 r., nr [...].
Zasadnie zatem Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...].06.2001 r., nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...].08.2000 r.
Pełnomocnik T. S. w skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego domagał się stwierdzenia nieważności decyzji Prezesa
I SA 259/02
Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] grudnia 2001 r., nr [...] zarzucając, że decyzja ta rażąco narusza przepisy prawa materialnego, tj. art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279 ze zm.) przez przyjęcie, że zatwierdzony w dniu 11 sierpnia 1931 r. przez Ministerstwo Robót Publicznych "Ogólny plan zabudowania W." stanowi plan zabudowy w rozumieniu powołanego przepisu dekretu oraz rażące naruszenie prawa procesowego, tj. art. 77 § 1 k.p.a. przez zaniechanie obowiązku zebrania w sposób wyczerpujący materiału dowodowego w odniesieniu do istniejącego w latach 1945 - 1951 stanu faktycznego i prawnego nieruchomości. W piśmie procesowym z dnia 6 lutego 2004 r. (k.69) pełnomocnik skarżącego wnosił na podstawie art. 135 ustawy z dnia 3 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] sierpnia 2000 r., nr [...] i oświadczył, że w razie uwzględnienia tego wniosku cofa skargę na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] grudnię 2001 r. nr [...]. Stanowisko to pełnomocnik skarżącego podtrzymał na rozprawie w dniu 8 lipca 2004 r.
Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie, stwierdzając, że zarzuty zawarte w skardze są powtórzeniem wcześniejszych zarzutów skarżącego, do których organ ustosunkował się w zaskarżonej decyzji.
Uczestnik postępowania J. G. wnosił o oddalenie skargi, uczestnik postępowania R. P. pozostawił skargę do uznania Sądu, pozostali uczestnicy postępowania nie zajęli stanowiska w odniesieniu do skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Na wstępie zaznaczyć należy, że z dniem 1 stycznia 2004 r. weszły w życie przepisy reformujące sądownictwo administracyjne. Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sadu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o
I SA 259/02 postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Art. 13 § 1 tej ustawy przewiduje, że wojewódzkie sądy administracyjne rozpoznają wszystkie sprawy sądowoadministracyjne z wyjątkiem spraw, dla których zastrzeżona jest właściwość Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaś § 2 tego artykułu stanowi, że do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona.
Zgodnie z art. 3 § 1 omawianej ustawy sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W przepisach ustawy przyjęte zostało, że sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla tą decyzję m.in. wówczas, gdy stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.
Taka sytuacja miała miejsce w sprawie niniejszej, dlatego też zachodziła konieczność uchylenia ze wskazanego powodu zarówno zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] czerwca 2001 r., nr [...]. Sąd bowiem rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy).
W postępowaniu nadzorczym zakończonym zaskarżoną decyzją nie brały udziału wszystkie strony tego postępowania i okoliczność ta, chociaż nie podniesiona w skardze, uzasadniała jej uwzględnienie.
W postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji jako strony winny być potraktowane strony postępowania zwykłego zakończonego decyzją weryfikowaną w trybie nadzorczym (bądź ich następcy prawni), a ponadto inne podmioty, jeżeli wykażą swój interes prawny do występowania w charakterze strony tego postępowania (art. 28 k.p.a.).
Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji może być wszczęte na żądanie strony lub z urzędu (art. 157 § 2 k.p.a.). Niezależnie od tego z czyjej inicjatywy nastąpi wszczęcie takiego postępowania, to w każdym przypadku podstawowe znaczenie ma określenie stanu tego postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a.
Przypomnieć trzeba, ze jedną z przyczyn odmowy wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji na podstawie art. 157 § 3 k.p.a. - jest okoliczność, że
I SA 259/02 żądanie wszczęcia postępowania nie pochodzi od strony legitymowanej do wystąpienia z takim żądaniem. Wszczęcie omawianego postępowania poprzedzone winno być dokonaną przez organ kontrolą, czy zachodzą przesłanki formalnoprawne warunkujące jego dopuszczalność m.in. czy żądanie pochodzi od uprawnionej strony.
W dniu 20 kwietnia 2001 r. wpłynęło do Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast pismo pełnomocnika T. S. z dnia [...] kwietnia 2001 r., w którym zawarty był wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] sierpnia 2000 r., nr [...]. Mimo, że z dokumentów znajdujących się w aktach postępowania nadzorczego przekazanych sądowi wraz z odpowiedzią na skargę nie wynika, że T. S. jest stroną postępowania jako następca prawny S. i R. S., którzy wykupili lokal nr [...] przy ul. [...] w W., bez wyjaśnienia tej kwestii wszczęte zostało na jego żądanie postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] sierpnia 2000 r.(nr [...] (zawiadomienie z dnia [...] czerwca 2001 r.).
W postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją nadzorczą, w którym weryfikowana była poprzednio wydana przez Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzja nadzorcza dnia [...] sierpnia 2000 r., nr [...], w której stwierdzono nieważność decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] kwietnia 1952 r., nr [...] winni niewątpliwie brać udział jako strony postępowania wszyscy byli właściciele nieruchomości [...], której dotyczą omawiane decyzje lub ich następcy prawni. Z akt sprawy nie wynika, by organ wszczynając postępowanie nadzorcze dokonał niezbędnych ustaleń w tym względzie, do czego był zobligowany. Zgodnie ze świadectwem z dnia 8 października 1946 r. właścicielami nieruchomości położonej przy ul. [...] (wykaz hipoteczny nieruchomości warszawskiej nr [...]) byli na dzień 25 września 1946 r. A. G. w połowie i M., T.- J. i W. - J. rodz. G. w częściach równych w drugiej połowie i orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] października 1951 r. i decyzja organu II instancji adresowane były do tych osób jako stron postępowania. Natomiast postępowanie nadzorcze dotyczące tej decyzji wszczęte na żądanie J. G., będącego jednym ze spadkobierców M. G. (vide
I SA 259/02 postanowienie Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] marca 2000 r. sygn. akt [...] przeprowadzone zostało bez udziału pozostałych byłych współwłaścicieli nieruchomości lub ich spadkobierców.
Wprawdzie przesyłając do pełnomocnika J. G. zawiadomienie z dnia 27 czerwca 2000 r. o wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] kwietnia 1952 r., nr [...] zwrócono się o podanie adresów W. J., M. G. i T. G., to pomimo, że braki w tym zakresie nie zostały usunięte przeprowadzono postępowanie nadzorcze bez udziału tych osób, chociaż ich udział, bądź ich następców prawnych w postępowaniu był konieczny. Uchybienie to powtórzone zostało w postępowaniu nadzorczym zakończonym zaskarżoną decyzją.
Tego rodzaju naruszenie prawa jako dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego z przyczyny wskazanej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. powodowało, że skarga podlegała uwzględnieniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b. Okoliczność ta uczyniła zbędnym ustosunkowanie się do zarzutów podniesionych przez stronę skarżącą, skoro dopiero po prawidłowym ustaleniu stron i zapewnieniu im zgodnie z art. 10 k.p.a. czynnego udziału w postępowaniu winno ono zostać przeprowadzone ponownie.
Z przedstawionych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i art. 152 Prawa o postępowaniu przed sadami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji wyroku.