Uzasadnienie
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Gminna Spółka Wodno-Ściekowa "R." w K. wnosiła o uchylenie decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] lipca 2002 r. nr [...] umarzającej postępowanie odwoławcze z wniosku tejże Spółki wniesione od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2002 r. nr [...] o przekazaniu Gminie P. urządzeń kolektora sanitarnego przebiegającego przez obszar Gminy P. od granic Gminy K. do przepompowni ścieków "S." składającego się z kolektora sanitarnego ks 500 długości 564,50 m., wykonanego z kamionki, przebiegającego przez działki o numerach: [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], [...],[...],[...] oraz kolektora sanitarnego ks 600 długości 1805 m., wykonanego z kamionki, przebiegającego przez działki o numerach: [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...].
W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o jej oddalenie podnosząc, że skarżącej nie przysługuje przymiot strony w sprawie w której decyduje się o skomunalizowaniu odcinków dwóch nitek kolektorów kanalizacyjnych na rzecz Gminy P. W związku z wejściem w życie z dniem 1 stycznia 2004 r. reformy sądownictwa administracyjnego niniejsza skarga stała się na zasadzie przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) - przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny.
Jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego decyzją Wojewody [...] z dnia [...] marca 2002 r. nr [...], wydaną na wniosek Gminy P. na podstawie art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), orzeczono o przekazaniu nieodpłatnie tej Gminie wyżej opisanych urządzeń kolektora sanitarnego - przebiegającego przez obszar Gminy P. - od granic Gminy K. do Przepompowni Ścieków "S.".
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła Gminna Spółka Wodno-Ściekowa "R." w K., zarzucając powyższej decyzji naruszenie jej interesu przez wyłączenie części układu kanalizacyjnego uporządkowanego systemu zbiorczego odprowadzania ścieków z terenu Gminy K..
Ponadto wskazano, że odwołująca się nie została powiadomiona o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego a wydana decyzja nie została jej w ogóle doręczona i zapadła bez przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego z jej udziałem.
Zdaniem Spółki Wodnej decyzja Wojewody błędnie też założyła, że przekazane mienie stanowiło mienie ogólnonarodowe, gdyż to ona posiadała do przedmiotowego kolektora tytuł prawny posiadała a w związku z tym mienie to nie podlegało w ogóle komunalizacji.
Decyzją z dnia [...] lipca 2002 r. nr [...] Komisja umorzyła postępowanie odwoławcze zainicjowane przez Spółkę "R." stojąc na stanowisku, że odwołująca się nie wykazała posiadania odpowiednich do uznania ją za stronę uprawnień. Nie wynikają one bowiem ani z faktu poniesienia przez Spółkę nakładów pochodzących ze składek członkowskich na sporne mienie, ani z faktu wykonywania przez Spółkę funkcji inwestora przy budowie kolektora, ani też z faktu dotychczasowego wykonywania w sposób ciągły eksploatacji jego urządzeń. Organ stojąc zatem na stanowisku, że odwołująca jest zainteresowana sprawą jedynie w sposób faktyczny i nie posiada interesu prawnego, w rozumieniu przepisu art. 28 k.p.a., przyjął, że nie przysługuje jej w przedmiotowym postępowaniu status strony.
W skardze do Sądu Gminna Spółka Wodno-Ściekowa "R." w K. wniosła o uchylenie powyższej decyzji podnosząc, że urządzenia i sieć przedmiotowego kolektora stanowią jej własność i bez znaczenia dla tej okoliczności pozostaje fakt z jakich środków została sfinansowana jego budowa.
Wskazano również, iż obowiązujące przepisy nie określają sposobu rejestracji czy też dokumentowania liniowych sieci kanalizacyjnych w sposób taki jaki dokumentuje się nieruchomości (grunty, budynki) dla których prowadzone są księgi wieczyste.
Skarżąca powołała się przy tym na uregulowanie zawarte w przepisie art. 49 k.c. podnosząc, że w postępowaniu przedstawiła odpowiednie dokumenty takie jak pozwolenie na budowę, protokoły odbioru robót, projekty techniczne, faktury i inne tego rodzaju dokumenty, które świadczą o jej prawach do przedmiotowego mienia.
Do skargi załączono także odpis wyroku wraz z uzasadnieniem Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] marca 2002 r., sygn. [...], zapadłego w sprawie o zapłatę z powództwa skarżącej, w którym Sąd ten przyjął, że Spółka "R." w całym procesie budowy kolektora występowała w roli jego właściciela (lub posiadacza samoistnego) i w związku z zaniechaniem przeprowadzenia przez organy dowodów na okoliczność czyją własnością pozostają urządzenia wspomnianego kolektora, pozbawiły ją jej własnego majątku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skargę należy uznać za uzasadnioną.
Zgodnie z przepisem art. 49 k.c. urządzenia służące do doprowadzania lub odprowadzania wody, pary, gazu, prądu elektrycznego oraz inne urządzenia podobne nie należą do części składowych gruntu lub budynku, jeżeli wchodzą w skład przedsiębiorstwa. Przepis ten stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 47 § 2 k.c., iż częścią składową rzeczy jest wszystko, co nie może być od niej odłączone bez uszkodzenia lub istotnej zmiany całości albo uszkodzenia lub istotnej zmiany przedmiotu odłączonego. W przypadku, o którym mowa w w/w przepisie urządzenia w nim opisane stanowią własność przedsiębiorstwa.
Urządzenia te nie są nieruchomościami, gdyż do rzeczy nieruchomych kodeks cywilny zalicza jedynie grunty oraz budynki trwale z gruntem związane lub części takich budynków, jeżeli na mocy przepisów szczególnych stanowią odrębny od gruntu przedmiot własności (art. 46 § 1 k.c.). Do urządzeń tych nie mają zatem zastosowania przepisy odnoszące się do mienia nieruchomego. Pozostając częściami składowymi przedsiębiorstwa urządzenia te nie podlegają ujawnianiu w specjalnych rejestrach, które prowadzone są w postaci ksiąg wieczystych dla nieruchomości czy też innych rejestrach takich jak np. rejestr pojazdów samochodowych bowiem żaden przepis takiego obowiązku nie wprowadza.
Z tego powodu dowodzenie prawa własności do takich urządzeń podlega zasadom ogólnym przewidzianym w szczególności w kodeksie cywilnym. W dowodzeniu takim oprócz dowodów z dokumentów, o czym wspomina zasadnie skarżąca, pomocne mogą być także odpowiednie domniemania wiążące się z posiadaniem rzeczy.
Załączony do skargi odpis wyroku, choć nie ma w sprawie znaczenia rozstrzygającego, gdyż dotyczy sprawy z tytułu zobowiązań a zatem ma moc wiążącą jedynie pomiędzy stronami procesu (dodatkowo brak jest na nim wzmianki o prawomocności), może jednak stanowić swego rodzaju dowód, podlegający - jak każdy inny dowód - swobodnej ocenie organu. W związku z powyższym odmawianie skarżącej posiadania praw w stosunku do urządzeń wchodzących w skład przedmiotowego kolektora bez przeprowadzenia w tej materii właściwego postępowania wyjaśniającego, stanowiło naruszenie prawa i skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji z mocy przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.