Uzasadnienie
2 I SA 2649/03
M. K. 21 stycznia 2001 r. złożyła wniosek o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności w odniesieniu do nieruchomości stanowiącej zabudowaną działkę letniskową położoną w P. oznaczonej w ewidencji gruntów nr 4/67 obręb K. o pow. 677 m 2. Wniosek został złożony na podstawie ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (Dz. U. z 1999 r. Nr 65 poz. 746 ze zm.)
Wójt Gminy S. decyzją z 23 października 2002 r. na podstawie wyżej powołanej ustawy orzekł o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej działki w prawo jej własności oraz ustalił opłatę za przekształcenie, płatną jednorazowo w wysokości 7.310 zł. Pismem datowanym tego samego dnia co decyzja, doręczonym Urzędowi Gminy w S. 25 października 2002 r., M. K. cofnęła w/w wniosek i jednocześnie złożyła nowy wniosek o nieodpłatne przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Po doręczeniu decyzji, pismem datowanym 7 listopada 2002 r. wycofała swoje oświadczenie o cofnięciu pierwszego wniosku i wniosła o zawieszenie postępowania w tej sprawie do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia jej wniosku o nieodpłatne przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Następnie pismem z 26 marca 2003 r. wniosła o potraktowanie pisma z 7 listopada 2002 r. jako odwołania od decyzji z 23 października 2002 r. i uchylenie tej decyzji z uwagi na domniemanie jej praw do nieodpłatnego przekształcenia we własność prawa użytkowania wieczystego.
Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy S.. Organ ten ustalił, że M. K. nabyła prawo użytkowania wieczystego działki zabudowanej położonej we wsi P. oznaczonej nr 4/67 w wyniku dziedziczenia po Z. C., poprzedniej użytkowniczce, zmarłej 14 lutego 1996 r. oraz na podstawie umowy z 17 września 1997 r. o dział spadku i zniesienie współużytkowania wieczystego gruntu i współwłasności budynku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że M. K. nie może być zaliczona do kategorii osób, o których mowa w art. l ust. l ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz. U. Nr 113 poz. 1209 ze zm.), gdyż nie była użytkownikiem wieczystym wspomnianej działki w dniu 26 maja 1990 roku. Tym samym wyłączona jest możliwość nabycia przez M. K. własności tej działki na podstawie tejże ustawy. Zatem zdaniem Kolegium spełnia ona jedynie przesłanki określone ustawą z 4 września 1997 r. do odpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności.
W skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego M. K. wniosła o jej uchylenie. Zarzuciła obrazę art. 107 § 3 i 4 kpa poprzez nie ustosunkowanie się przez Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia do zarzutów i wniosków zawartych w odwołaniu od decyzji Wójta Gminy S. oraz naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie treści art. l ust l i art. 2 ust l ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. z uwagi na przyjęcie, iż ustawa ta ze stanem prawnym obowiązującym od 16 lipca 2003 r. nie obejmuje, a tym samym, że nie ma możliwości nieodpłatnego nabycia na własność prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w miejscowości P. Uzasadniając skargę podała też, że w uzasadnieniu odwołania od decyzji organu I instancji podniosła, że organ ten postąpił bezprawnie wydając decyzję w dniu 4 listopada 2002 r., oznaczając ją datą 23 października 2002 r., ponieważ wycofała wniosek ze stycznia 2002 r. o odpłatne przekształcenie, a więc nie było podstaw do dalszego prowadzenia postępowania w tej sprawie, a ponadto w dniu 23 października 2002 r. wystąpiła z wnioskiem o bezpłatne przekształcenie. Istniało więc uzasadnione domniemanie o jej prawie do bezpłatnego przekształcenia w trybie ustawy z 26 lipca 2001 r. Natomiast w myśl art. 2 ust l tej ustawy dla osób o których mowa w art. l ust l nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 4 września 1997 r. Zdaniem skarżącej organ pierwszej instancji winien z urzędu zawiesić postępowanie w sprawie wszczętej wnioskiem ze stycznia 2002 r. Skarżąca uważa że jest następcą prawnym, który w myśl art. l ust 2 ustawy z 26 lipca 2001 r., może skorzystać z nieodpłatnego przekształcenia.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto podało, że decyzja zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne tj. zawierające wyjaśnienie podstawy prawnej z przytoczeniem przepisów prawa. Kolegium nie odniosło się do zarzutów i wniosków zawartych w odwołaniu, ponieważ nie dotyczyły zaskarżonej decyzji. Nie jest zasadny zarzut naruszania zasady dwuinstancyjności, bo Kolegium odniosło się do treści ustawy z 26 lipca 2001 r. i po dokonaniu oceny stanu faktycznego i prawnego ustaliło, że skarżąca nie może być zaliczona do kategorii osób o których mowa w art. l ust l tej ustawy, było to konieczne ze względu na treść art. 2 ust l tej ustawy, zgodnie z którym do o których mowa w art. l ust l nie stosuje się przepisów wymienionej ustawy z dnia 4 września 1997 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Ustawa z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności określa zasady przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności osób fizycznych będących dotychczasowymi użytkownikami wieczystymi. Jej przepisy stosuje się do osób fizycznych, które nabyły prawo użytkowania wieczystego przed 31 października 1998 r., a także do osób fizycznych będących ich następcami prawnymi i w stosownym terminie złożą wniosek. Nie ulega wątpliwości że skarżąca spełnia przesłanki wymagane tą ustawą. Jednakże ustawa z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości wprowadziła korzystniejsze warunki (bezpłatne) nabycia własności nieruchomości dla osób fizycznych będących 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia jej w życie użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub stanowiących nieruchomości rolne. Przy czym stosownie do art. 2 ust l ustawy z 26 lipca 2001 r. do osób objętych tą ustawą nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 4 września 1997 r. W oparciu o ten przepis organ II instancji słusznie, na podstawie ustalonego bezspornego stanu faktycznego, zajął się kwestią tego czy skarżąca spełnia przesłanki do nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości na podstawie ustawy z 26 lipca 2001 r.
W ocenie Sądu organ, który wydał zaskarżoną decyzję zastosował jednak niewłaściwą zawężającą podmiotowo interpretację art. l ust l i 2 ustawy z 26 lipca 2001 r. Ustawa ta w art. l ust l ustala zarówno krąg podmiotów uprawnionych do ubiegania się o nabycie prawa własności nieruchomości jak i warunki od spełnienia, których jest to uzależnione. Z ust. 2 tego artykułu wynika, że prawo własności nieruchomości nabywają także osoby fizyczne będące następcami osób, o których mowa w ust. l. Redakcja tego przepisu może nasuwać wątpliwości interpretacyjne, jak rozumieć spełnienie warunków niezbędnych do ubiegania się o własność nieruchomości; czy musi je spełniać tylko użytkownik wieczysty, czy w części również jego następca prawny. W niniejszej sprawie istotnym jest czy skarżąca - następca prawny swojej zmarłej matki, nabyła uprawnienie z art. l ust l ustawy w sytuacji gdy następstwo to powstało po pierwszej a przed drugą datą wskazaną w tymże art. l ust 1. Organ II instancji stanął na stanowisku, że skarżąca nie jest następcą prawnym o którym mowa w art. l ust 2 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r., ponieważ jej poprzednicy nie spełniali przesłanki z art. l ust l, gdyż nie byli użytkownikami wieczystymi w dacie wejścia jej w życie, tj 24 października 2001 r. Nadmienić przy tym należy, że matka skarżącej nie mogła być użytkownikiem wieczystym w obydwu datach ponieważ w międzyczasie zmarła. Poglądu Kolegium Sąd nie podziela uznając, że skarżąca spełnia przesłanki do nabycia własności nieruchomości, której prawo użytkowania wieczystego uzyskała jako spadkobierczyni, a częściowo w wyniku działu spadku. Takie nabycie prawa użytkowania wieczystego, powoduje też nabycie uprawnienia do nabycia prawa własności nieruchomości jeżeli spadkobierca był też użytkownikiem tej nieruchomości w dniu 24 października 2001 r. Doszło tu w ocenie Sądu do przeniesienia praw zmarłego na jego następców. W świetle konstytucyjnej zasady równości wobec prawa i założeń ustawy z 26 lipca 2001 r. nie ma żadnych podstaw do tego aby czynić różnicę przy następcach prawnych, którzy stali się nimi po 26 maja 1990 r. a przed 24 października 2001 r. a tymi którzy takimi następcami stali się po 24 października 2001 r. Należy zatem uznać, że M. K. jest następcą prawnym w rozumieniu ust 2 art. l ustawy z 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości. A co z tym się wiąże, zgodnie z art. 2 ust l tej ustawy nie stosuje się do niej przepisów ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym wprawo własności.
Słusznie, zatem skarżąca zarzuca niewłaściwą interpretację prawa materialnego mającą wpływ na wynik sprawy i wobec tego Sąd orzekł jak w sentencji (pkt I) na podstawie art. 145 § l pkt la ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270)
O kosztach postępowania sądowego na rzecz skarżącej i o nie wykonywaniu zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 200 i art. 152 tej ustawy.