Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] września 2002 r., nr [...] działając na podstawie art. 127 § 3 w związku z art. 17 pkt 1, art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U. Nr 122, poz. 593), po rozpatrzeniu wniosku M. B., pełnomocnika J. P. o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] nr [...], z dnia [...] lutego 2002 r. o odmowie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Przewodniczącego Prezydium Rady Narodowej w W., nr [...], z dnia [...] października 1950 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu podniesiono, co następuje:
Nieruchomość położona w [...] przy ulicy [...] i [...] objęta księgą wieczystą "nieruchomość nr [...] w W.", o powierzchni [...] m2 (obecnie nieruchomość o adresie [...]) została nabyta przez J. P. na mocy umowy sprzedaży z dnia [...] lutego 1942 r. od J. L. i P. H. Z dniem 21 listopada 1945 r. wszedł w życie dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, na mocy którego powyższa nieruchomość przeszła na własność gminy W. Objęcie w posiadanie przez gminę przedmiotowego gruntu nastąpiło z dniem [...] sierpnia 1948 r. Zgodnie z art. 7 ww. dekretu z dniem tym rozpoczął się bieg 6 – miesięcznego terminu na złożenie przez dotychczasowego właściciela wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu. J. P. w ustawowym terminie takiego wniosku nie złożyła, zaś dnia [...] lutego 1949 r. wniosek o przyznanie prawa własności czasowej właścicielom ww. nieruchomości złożył I Rejonowy Urząd Likwidacyjny w W., działający jako ustawowy zarządca majątków opuszczonych, reprezentujący nieobecnych właścicieli (P. H.).
Orzeczeniem administracyjnym Prezydium Rady Narodowej W. nr [...], z dnia [...] października 1950 r. orzeczono o odmowie ustanowienia prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] róg [...]. Orzeczenie było skierowane do I Rejonowego Urzędu Likwidacyjnego w W., a odmowa dotyczyła "H. P. i innych". W uzasadnieniu orzeczenia podano, że teren wnioskowanej nieruchomości jest przeznaczony pod społeczne budownictwo mieszkaniowe i został przydzielony do zagospodarowania inwestorowi publicznemu jako wykonawcy Narodowego Planu Gospodarczego.
W dniu [...] listopada 1978 r. zmarła J. P. i zgodnie z postanowieniem Sądu dla [...][...] Wydział [...] z dnia [...] marca 1998 r. prawa do spadku po niej nabyli: J. P., G. Z., S. P., K. P. i A. P. Decyzją nr [...], z dnia [...] lutego 2002 r. w postępowaniu prowadzonym na wniosek J. P. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] odmówiło stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w W. nr [...] z dnia [...] października 1950 r., w uzasadnieniu decyzji podano, że urzędy likwidacyjne nie były organami uprawnionymi do występowania z wnioskami o przyznanie prawa do gruntu na podstawie art. 7 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze W. Z wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy wystąpił w imieniu J. P. M. B. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że zdaniem wnioskodawczyni Urząd mógł złożyć wniosek na podstawie ówcześnie obowiązującego prawa, taka była powszechnie przyjęta i uznawana praktyka przez organy administracyjne.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] rozpatrując ponownie sprawę uznało, że zaskarżona decyzja wydana została zgodnie z prawem, odmowa stwierdzenia nieważności decyzji dekretowej jest uzasadniona.
Jak wynika z akt sprawy grunt przedmiotowej nieruchomości został objęty w posiadanie Gminy w dniu [...].08.1948 r. Termin składania wniosku upływał w dniu [...].02.1949 r., w tym terminie dotychczasowy właściciel nie złożył wniosku o przyznanie prawa własności czasowej. Fakt ten nie jest kwestionowany przez skarżącego. Podstawą wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy jest twierdzenie, że urzędy likwidacyjne były organami uprawnionymi do składania wniosków w imieniu dotychczasowych właścicieli.
Organ podtrzymał stanowisko w tej kwestii wyrażone w decyzji z dnia [...] lutego 2002 r. Podkreślono m.in., że brak jest przepisów, z których wynikałoby ustawowe umocowanie Urzędów Likwidacyjnych do występowania z wnioskami, o jakich mowa w art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r., nie ma też w sprawie żadnego dokumentu mogącego świadczyć o istnieniu pełnomocnictwa do reprezentowania przez Urzędy Likwidacyjne dotychczasowych właścicieli. Dlatego trafne jest stanowisko, że żaden z uprawnionych podmiotów nie złożył w ustawowym terminie wniosku o przyznanie prawa wieczystej dzierżawy.
W dniu [...] września 2002 r., zmarła J. P., H. P. i A. P., jako jej spadkobiercy zaskarżyli do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2002 r., nr [...]. Skarżący domagali się uchylenia tej decyzji. W obszernym uzasadnieniu skargi podtrzymali stanowisko w sprawie wyrażone przez J. P. we wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego z dnia [...] października 1950 r. odmawiającego ustanowienia prawa własności czasowej do gruntu przedmiotowej nieruchomości oraz we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2002 r., nr [...]. Zdaniem skarżących organ wydał kwestionowaną w skardze decyzję bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy, naruszając tym samym art. 7 k.p.a. Decyzja ta nie została należycie uzasadniona.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Uczestniczka postępowania I. O. wniosła o oddalenie skargi, natomiast W. K. pozostawiła skargę do uznania Sądu, pozostali uczestnicy nie zajęli stanowiska.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który z dniem 1 stycznia 2004 r. – na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) – stał się Sądem właściwym do rozpoznania sprawy, zważył, co następuje:
Skargi zasługują na uwzględnienie z powodów, które nie zostały objęte zarzutami skarżących.
Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje, w zakresie swojej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów lub czynności administracyjnych. Czyni to według stanu prawnego i na podstawie stanu faktycznego z daty wydania ocenianej decyzji. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd obowiązany jest wziąć pod rozwagę z urzędu wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Taka sytuacja miała miejsce w sprawie niniejszej.
Podkreślić należy, że Sąd orzeka na podstawie akt administracyjnych przekazanych wraz z odpowiedzią na skargę przez organ administracji publicznej, który wydał zaskarżoną decyzję. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] nie nadesłało kompletnych akt postępowania, na wezwanie Sądu uzupełniono dokumentację, przysyłając decyzję pierwszoinstancyjną wydaną przez ten organ w dniu [...] lutego 2002 r., nr [...]. Tymczasem w aktach sprawy brak jest wielu innych niezbędnych przy rozpoznawaniu skargi dokumentów, w tym m.in.: pisma zawierającego żądanie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia dekretowego z dnia [...] października 1950 r., dowodów doręczenia decyzji wydanych przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w dniach [...] lutego 2002 r. i [...] września 2002 r. (dołączono jedynie dowód doręczenia zaskarżonej decyzji J. P.). Brak jest również w aktach wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, który jak wynika z zaskarżonej decyzji wniesiony został przez M. B. – pełnomocnika J. P., akta nie zawierają także stosownego pełnomocnictwa.
Niezależnie od powyższych uchybień, w świetle których przeprowadzone w sprawie postępowanie nadzorcze nie mogło być uznane za prawidłowe stwierdzić należy, że w sprawie niniejszej zaistniała również inna okoliczność powodująca konieczność uchylenia obydwu decyzji. Jak bowiem wspomniano w uzasadnieniu skargi J. P. wskazała we wniosku wszystkich następców prawnych J. P. Chociaż w aktach znajduje się kserokopia postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] marca 1998 r., sygn. akt [...] stwierdzającego, że spadek po J. P. z mocy ustawy nabyli – poza J. P. – G. Z., S. P., K. P. i A. P. osoby te nie brały udziału w postępowaniu.
Tymczasem przypomnieć trzeba, że stronami postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji są strony postępowania zwykłego zakończonego weryfikowaną w tym trybie decyzją (bądź ich następcy prawni) i udział tych osób jest w omawianym postępowaniu konieczny. Ponadto za strony tego postępowania mogą być uznane inne podmioty, jeżeli wykażą, że przysługuje im przymiot strony tego postępowania z uwagi na ich interes prawny (art. 28 k.p.a.).
Zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Tego rodzaju uchybienie daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, co powoduje konieczność uchylenia decyzji dotkniętej omawianą wadą.
W sprawie niniejszej poza wymienionymi wyżej następcami prawnymi J. P. nie brały udziału również inne zainteresowane strony. W postępowaniu sądowym swój [...] w W. oraz odpowiedniego udziału w częściach wspólnych budynku i użytkowaniu wieczystym gruntu oraz W. K. (właścicielka lokalu nr [...]).
W takim stanie sprawy należało uchylić obydwie decyzje nadzorcze z uwagi na stwierdzone uchybienia w postępowaniu, co uczyniło zbędnym odniesienie się do zarzutów podniesionych przez skarżących. Sprawa winna bowiem być rozpatrzona ponownie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po ustaleniu wszystkich stron postępowania, powinno zapewniając im udział w sprawie, przeprowadzić prawidłowe postępowanie, w którym rozpatrzy wniosek.
Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c i art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji wyroku.