Uzasadnienie
Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...].08.2001 r. Nr [...] utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...].04.2001 r., którą odmówiono stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...].08.1955 r. w części dotyczącej wywłaszczenia na rzecz H. [...] nieruchomości o pow. [...] m2 stanowiącej własność spadkobierców J. O., położonej w W. (obecnie ul. [...]).
W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją Nr [...] z dnia [...].04.2001 r. odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w W. Nr [...] z dnia [...].08.1955 r. w części dotyczącej wywłaszczenia na rzecz H. [...] nieruchomości o pow. [...] m2 stanowiącej własność spadkobierców J. O., położonej w W..
Spadkobiercy J. O. wystąpili w terminie z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, podnosząc, że wniosek o stwierdzenie nieważności dotyczył nie tylko decyzji z dnia [...].08.1955 r. o wywłaszczeniu nieruchomości ale również odrębnej decyzji o odszkodowaniu za wywłaszczone nieruchomości.
Ponadto zdaniem skarżących brak akt archiwalnych nie daje podstaw do przerzucenia na stronę postępowania wskazania dowodów, tym bardziej, że zaskarżone decyzje rażąco naruszyły prawo, a zgodnie z art. 7 i 77 Kpa to organ ma obowiązek zebrać materiał dowodowy.
Skarżący wskazują również, że doręczono kopię dokumentu potwierdzającego, że orzeczenie odszkodowawcze zostało wydane w tej samej dacie i pod tym samym nr co orzeczenie o wywłaszczeniu nieruchomości.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ stwierdził, że wbrew zarzutom skarżącej organ prowadzący postępowanie w trybie nadzoru podjął wszelkie możliwe kroki w celu odnalezienia akt archiwalnych, co potwierdzają pisma kierowane do [...] Urzędu Wojewódzkiego w W., do Archiwum Państwowego W. do Urzędu Gminy W., do Urzędu W., do Starostwa Powiatu [...] oraz do strony.
Po bezskutecznych poszukiwaniach w sytuacji, gdy nawet strona nie przedłożyła oryginału zaskarżonej decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości zostało podjęte rozstrzygnięcie z dnia [...].04.2001 r.
Należy dodatkowo wskazać, że stwierdzenie nieważności decyzji może nastąpić w przypadku, gdy w sposób bezsporny zostanie wykazane w sprawie istnienie przyczyny nieważności opartej na przesłance wymienionej w art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Postępowaniem zakończonym decyzja z dnia [...].04.2001 r. nie objęto decyzji o odszkodowaniu gdyż z nadesłanego przez skarżącą dokumentu – kopii decyzji z dnia [...].12.1951 r. nie wynika w sposób jednoznaczny, ze orzeczenie Nr [...] z dnia [...].08.1955 r. dotyczyło również odszkodowania na rzecz spadkobierców J. O. Załączona przez stronę nieuwierzytelniona 1 strona decyzji z dnia [...].12.1955 r. prostująca orzeczenie z dnia [...].08.1955 r. o wywłaszczeniu i odszkodowaniu nie wymienia w pkt 2 dotyczącym ustalonego odszkodowania spadkobierców J. O., a tym samym wobec braku orzeczenia o odszkodowaniu nie można uznać, że zostało takie odszkodowanie na rzecz ww. spadkobierców J. O. ustalone.
Ponadto z załączonej kopii 1 strony decyzji z dnia [...].12.1955 r. nie wynika kto był jej adresatem.
Również zarzuty dotyczące decyzji uwłaszczeniowej Wojewody W. z dnia [...].03.1992 r., która dotyczyła stanu prawnego istniejącego w dniu [...].12.1990 r.- tym bardziej, że Skarb Państwa był ujawniony w księdze wieczystej KW [...] jako właściciel nieruchomości objętej uwłaszczeniem – nie mają wpływu na rozstrzygnięcie w sprawie oceny legalności decyzji wywłaszczeniowej z dnia [...].08.1955 r.
Od decyzji tej skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnieśli spadkobiercy J. O.: W. O., K. O., A. K., A. D., M. M., I. S., J. B., B. B., A. B., M. B., I. W., A. B., Z. Z., J. K., M. B., H. P., J. O., R. O., D. O. i M. O. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej działki nr [...], stanowiącej własność spadkobierców J. O. w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozstrzygnięcia.
W uzasadnieniu skargi podnieśli m.in., iż J. O. był właścicielem nieruchomości położonej w W., wpisanej do zbioru hipotecznego "[...]" pod numerem [...], oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni [...] m2. Z tej nieruchomości dla potrzeb postępowania wywłaszczeniowego wyodrębniono działkę nr [...] o powierzchni [...] m2. Postępowanie administracyjne, wszczęte na wniosek skarżących w dniu 15 września 1999 r. dotyczyło stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] sierpnia 1955 r. w sprawie wywłaszczenia działki nr [...].
Organ administracji rozpatrujący wniosek odmówił stwierdzenie nieważności wobec nie wskazania przez stronę wystarczających dowodów uzasadniających tezę o rażącym naruszeniu prawa, a w zakresie orzeczenia o odszkodowaniu pozostawił sprawę bez rozpatrzenia twierdząc, że strona nie oznaczyła orzeczenia w zakreślonym do tego terminie.
Zdaniem skarżących, organ administracji, przerzucając ciężar zgromadzenia materiału dowodowego naruszył podstawową zasadę postępowania administracyjnego, określoną w art. 6 Kpa.
Należy zwrócić uwagę, że przepisy Kpa nie wymagają wskazania, w jaki konkretnie sposób doszło do rażącego naruszenia prawa – według skarżących doszło do rażącego naruszenia generalnych zasad postępowania wywłaszczeniowego prowadzonego w oparciu o dekret "o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych" z 1949 r., na podstawie, którego wydano orzeczenia o wywłaszczeniu o odszkodowaniu.
Brak dokumentów jest dowodem, że kwestionowane orzeczenia wydano z naruszeniem prawa, w tym prawa procesowego – nie wystąpiły żadne zdarzenia o charakterze nadzwyczajnym, uzasadniające zaginięcie lub zniszczenie akt sprawy. Wobec braku jakichkolwiek dowodów należy stwierdzić, że Przedsiębiorstwo Państwowe H. [...] w B. nie wystąpiło do Prezydium Rady Narodowej z wnioskiem o zezwolenie na wywłaszczenie, nie wydano w tym zakresie żadnych postanowień, brak było zgody Prezydium na wywłaszczenie. Z pewnością wszystko odbyło się w sposób nieformalny przez co naruszono powyższy dekret.
Oparcie odmowy stwierdzenia nieważności na fakcie braku oryginału orzeczenia jest sprzeczne z poczuciem praworządności i rodzi poważną wątpliwość dlaczego Wojewoda [...] oparł decyzję uwłaszczeniową z dnia [...] marca 1992 r. na kopiach dokumentów wywłaszczeniowych.
Kolejnym naruszeniem prawa jest pozostawienie bez rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia o odszkodowaniu. W decyzji utrzymującej w mocy decyzję z dnia [...] kwietnia 2001 r., stwierdzono, że strona przedstawiła jedynie kopie dokumentu pośrednio świadczącego o wydaniu wskazanego orzeczenia. Zdaniem skarżących dokument jest wystarczającym dowodem do przyjęcia, że takie orzeczenie wydano we wskazanej dacie i pod podaną sygnaturą.
Jednocześnie należy zaznaczyć, że przyjęcie braku orzeczenia o odszkodowaniu stanowiłoby kolejny dowód na naruszenie dekretu, ponieważ w dekrecie jest mowa alternatywnie o wykupie, zamianie, bądź odszkodowaniu. Dekret nie dawał możliwości odebrania własności nieruchomości bez zastosowania jednego z wyżej wymienionych sposobów zadośćuczynienia.
Wymaga podkreślenia, że brak dokumentów w archiwach, tak urzędowych jak i państwowych, a nawet w archiwum następcy prawnego Przedsiębiorstwa Państwowego H. [...], nie może być przeszkodą do stwierdzenia nieważności decyzji orzekających o wywłaszczeniu i odszkodowaniu.
W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wnosząc o oddalenie skargi podtrzymał stanowisko prezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W toku postępowania sądowego zmarł skarżący M. B. a w jego miejsce wstąpili następcy prawni H. B. i J. B..
W tym stanie sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z póz. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie i w związku z tym podlega ona rozpoznaniu na podstawie przepisów wskazanej wyżej ustawy.
Odnosząc się do zarzutów skargi należy uznać, iż podnoszony zarzut naruszenia art. 7 i 77 kpa jest zasadny.
Organ nadzoru nie podjął wszystkich czynności zmierzających do zebrania stosownego materiału dowodowego. Takimi materiałami są m.in. dokumenty dotyczące czynności podejmowanych przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego oraz z postępowania wywłaszczeniowego.
Organ dysponował jedynie kopią orzeczenia wywłaszczeniowego. Jest to niewystarczający materiał do podjęcia decyzji czy kwestionowane orzeczenie dotknięte jest wadą nieważności. Wprawdzie w uzasadnieniu tej decyzji powołano się na cel wywłaszczenia, niemożność jej uzyskania w drodze umowy, ale uzasadnione to jest bardzo lakonicznie i na jego podstawie nie można dokonać oceny czy nie zostały naruszone przepisy dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (tekst jedn. z 1952 Dz.U. 4 Nr 4, poz.31). W tej sytuacji nie jest trafny zarzut podniesiony w skardze, że decyzja ta rażąco narusza przepisy dekretu. Na podstawie samej jej treści takiej oceny dokonać nie można.
Wprawdzie organ podejmował działania zmierzające do uzyskania akt postępowania wywłaszczeniowego, ale w ocenie sądu nie były one wystarczające.
Organ bowiem nie próbował uzyskać stosownych dokumentów od podmiotu, na którego rzecz dokonano wywłaszczenia tj. H. [...], obecnie H. [...] w. Sp. z o.o. Natomiast powołany wyżej dekret z 26 kwietnia 1949 r. nakładał na ten podmiot szereg obowiązków, związanych z wywłaszczeniem, co powinno znaleźć odzwierciedlenie w stosownych dokumentach. Może ono również dysponować materiałami uzyskiwanymi w trakcie postępowania wywłaszczeniowego od organu prowadzącego to postępowanie.
Tak więc przed rozpatrzeniem wniosku skarżących niezbędnym było również zwrócenie się do H. [...] w. Sp. z o.o. o nadesłanie dokumentów będących w ich posiadaniu.
Odnośnie podniesionego w skardze zarzutu dot. pozostawienia bez rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji odszkodowawczej, to sąd w niniejszym postępowaniu nie dokonuje oceny stanowiska organu, bowiem przyjęte ono zostało w innym postępowaniu i nie w granicach niniejszej sprawy.
Z tych wszystkich względów uznając, że naruszone zostały przepisy postępowania, które to naruszenie mogło mieć wpływ na wynik sprawy sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ppkt c i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.
Z uwagi na fakt, iż uprawnienia skarżących związane z przedmiotem zaskarżenia są wspólne, o zwrocie kosztów postępowania sądowego sąd orzekł na podstawie art. 202 § 2 ww. ustawy.