Wyrok WSA w Warszawie z 12 października 2004 r., I SA 293/03

Sąd

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie

Rozpoznanie

na rozprawie w dniu 12 października 2004 r.

Sprawa

sprawy ze skargi Zarządu Powiatu S. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] grudnia 2002 r., nr [...] w przedmiocie nabycia z mocy prawa własności nieruchomości oddala skargę

Skład

Przewodniczący Sędzia NSA Anna Lech (spr.) Sędziowie NSA Ewa Dzbeńska WSA Małgorzata Boniecka - Płaczkowska
Anna Milicka – Stojek protokolant

Uzasadnienie

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] maja 2002 r. nr [...], działając na podstawie art. 60 w związku z art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr. 133, poz. 872 ze zm.) oraz art. 104 ust. 4 i ust. 5 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 1996 r. Nr. 67, poz. 329 ze zm.), art. 2 i 4 ustawy z dnia 25 lipca 1998 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty (Dz. U. Nr. 117, poz. 759), odmówił stwierdzenia nabycia przez Powiat S., z dniem 1 stycznia 1999 r., z mocy prawa, nieodpłatnie, mienia Skarbu Państwa stanowiącego nieruchomość gruntową zabudowaną obiektami Liceum Ogólnokształcącego w P. i Bursy Szkolnej w P., położonej w P. przy ul. [...], będącej w zarządzie Liceum Ogólnokształcącego w P. (obecnie Zespołu Szkół w P.), oznaczonej według ewidencji gruntów jednostka ewidencyjna – [...] – obręb – [...], arkusz mapy [...], działka nr [...] – o powierzchni [...] ha, zapisanej w księdze wieczystej Kw nr "[...]" prowadzonej przez Sąd Rejonowy w S. Wydział Ksiąg Wieczystych.

W uzasadnieniu decyzji Wojewoda [...] przedstawił następujący stan sprawy:

Zarząd Powiatu w S. wnioskiem z dnia 8 czerwca 2000 r. wystąpił do Wojewody [...] o nieodpłatne przekazanie, w trybie art. 64 powołanej ustawy z dnia 13 października 1998 r., na własność Powiatu S. nieruchomości zabudowanej Skarbu Państwa położonej na terenie miasta P. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] – o powierzchni [...] ha, na której znajduje się Liceum Ogólnokształcące w P. Wniosek ten został następnie zmieniony, bowiem Zarząd Powiatu w S. wnioskiem z dnia 3 lipca 2000 r., wskazując na art. 60 powołanej ustawy z dnia 13 października 1998 r. zwrócił się do Wojewody [...] o wydanie decyzji stwierdzającej nabycie przez Powiat S. z mocy prawa, nieodpłatnie, własności przedmiotowej nieruchomości, która to nieruchomość decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w S. z dnia [...] stycznia 1995 r. nr [...] przekazana została w zarząd Liceum Ogólnokształcącemu w P. Zarząd Powiatu S. zaznaczył, że od września 1998 r., za zgodą Kuratorium Oświaty i Wychowania, Gmina P. przejęła prowadzenie szkół ponadpodstawowych, jednakże podniósł przy tym, że Liceum Ogólnokształcące w P. jest szkołą publiczną o charakterze ponadgminnym, a zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym, prowadzenie edukacji publicznej w szkołach ponadgminnych jest zadaniem powierzonym ustawowo powiatom.

Ponadto Zarząd Powiatu S. wskazał, że zgodnie z art. 5 ust. 5a oraz art. 5a ust. 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty prowadzenia szkół ponadgimnazjalnych należy do zadań własnych powiatu.

Uprzednio wnioskiem z dnia 24 stycznia 2000 r. o nieodpłatne przekazanie przedmiotowej nieruchomości, w trybie art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr. 32, poz. 1919 ze zm.), wystąpił Zarząd Miejski P. Argumentując swoje żądania podał, iż przedmiotowy grunt zabudowany obiektami: prowadzonego przez Gminę P. Liceum Ogólnokształcącego w P. i prowadzonej przez Gminę P. Bursy Szkolnej w P., pozostaje w zarządzie Liceum Ogólnokształcącego w P. (obecnie - od września 2001 r. – nazwa szkoły: Zespół Szkół w P.).

Żądanie Powiaty S. oparte zostało na art. 60 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr. 133, poz. 872 ze zm.).

Natomiast Gmina P. wywodzi swoje żądania z art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. z 1990 r., Nr. 32, poz. 191 ze zm.).

Rozstrzygnięcie na podstawie art. 60 powołanej ustawy z dnia 13 października 1998 r. jest rozstrzygnięciem deklaratoryjnym, potwierdzającym zaistnienie z ustawy stanu prawnego powstałego z dniem 1 stycznia 1999 r. Natomiast decyzja wydana na podstawie art. 5 ust. 4 powołanej ustawy z dnia 10 maja 1990 r. jest decyzją konstytutywną, na podstawie której strona nabywa prawo z dniem, kiedy ta decyzja uzyskuje klauzulę ostateczności. W tym stanie rzeczy w pierwszej kolejności należy dokonać rozstrzygnięcia w zakresie wniosku Powiatu S. W dniu [...] czerwca 1998 r., w oparciu o art. 104 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 1996 r. Nr. 67, poz. 329 ze zm.), pomiędzy Wojewodą [...] a Zarządem Miejskim P. zostało zawarte porozumienie w sprawie zasad prowadzenia i finansowania: Zespołu Szkół Zawodowych w P., Liceum Ogólnokształcącego w P., Bursy Szkolnej w P., na mocy którego z dniem [...] września 1998 r. Gmina P. stała się organem prowadzącym dla: Zespołu Szkół Zawodowych, Liceum Ogólnokształcącego oraz Bursy Szkolnej w P. Z przepisu art. 104 ust. 4 ustawy z dnia 7 września 1991 r. (Dz. U. z 1996 r. Nr. 67, poz. 329 ze zm.) będącego podstawą prawną opisanego porozumienia, wynika, iż prowadzenie szkół ponadpodstawowych, szkół artystycznych I stopnia oraz placówek mogło być przekazane gminie, na jej wniosek, jako zadania własne.

Uchwałą nr [...] Rady Miejskiej P. z dnia [...] kwietnia 2001 r. utworzony został Zespół Szkół w P. przez połączenie Zespołu Szkół Zawodowych w P. i Liceum Ogólnokształcąca w P. Powiat S. jako podstawę swego żądania wskazał ogólnie art. 60 powołanej ustawy z dnia 13 października 1998 r. nie podając żadnego ustępu tego artykułu, zatem zasadnym jest sprawdzenie przez organ orzekający przesłanek opisanych przez ustawodawcę zarówno w ust. 1, jak i w ust. 4 tego artykułu.

Przepis art. 60 ust. 1 powołanej ustawy z dnia 13 października 1998 r. stanowi, że mienie Skarbu Państwa będące we władaniu instytucji i państwowych jednostek organizacyjnych przejmowanych z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego na podstawie przepisów ustawy kompetencyjnej oraz przepisów tej ustawy, z tym dniem staje się z mocy prawa mieniem właściwych jednostek samorządu terytorialnego, chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej.

Stwierdzenie nabycia przez Powiat S. nieruchomości w oparciu o podany przepis wymaga, aby nieruchomość pozostawała we władaniu jednostki przejętej z dniem 1 stycznia 1999 r. przez ten powiat. Co prawda zgodnie z art. 48 ust. 1 powołanej wyżej ustawy, z dniem 1 stycznia 1999 r. powiaty przejęły, między innymi, szkoły ponadpodstawowe, jednakże ustawodawca wyraźnie wskazał, iż dotyczy to szkół prowadzonych do dnia 31 grudnia 1998 r. przez dotychczasowych wojewodów. Natomiast przedmiotowa nieruchomość pozostawała w dniu 31 grudnia 1998 r., jak i w dniu 1 stycznia 1999 r. we władaniu (trwałym zarządzie) Liceum Ogólnokształcące w P. – szkoły prowadzonej nie przez wojewodę, a przez Gminę P. W tym stanie rzeczy brak w sprawie ustawowych przesłanek do stwierdzenia nabycia przez Powiat S. mienia, opisanego w osnowie decyzji, w trybie art. 60 ust. 1 powołanej wyżej ustawy.

Z przepisu art. 60 ust. 4 wyżej wymienionej ustawy wynika, iż wojewoda wydaje decyzje stwierdzające nabycia mienia Skarbu Państwa z mocy prawa przez jednostki samorządu terytorialnego również w przypadkach, gdy nabycie mienia Skarbu Państwa z mocy prawa przez jednostkę samorządu terytorialnego przewidują odrębne przepisy.

W prawdzie przepis art. 5 ust. 5a powołanej ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty stanowi, że zakładanie i prowadzenie szkół ponadgimnazjalnych należy do zadań własnych powiatu, a przepis art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 25 lipca 1998 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty (Dz. U. Nr. 117, poz. 759) stanowi, że z dniem 1 stycznia 1999 r. zakładanie i prowadzenie, między innymi, szkół ponadpodstawowych przechodzi do zadań własnych powiatu, to jednak w art. 4 cytowanej wyżej ustawy z dnia 25 lipca 1998 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty, która weszła w życie z dniem 1 stycznia 1999 r., ustawodawca wskazał, że szkoły i placówki przejęte i prowadzone przed dniem w życie ustawy przez gminy zgodnie z art. 104 ust. 4 ustawy o systemie oświaty, mogą być nadal prowadzone przez te gminy, chyba że rada gminy w terminie trzydziestu dni od dnia wejścia w życie ustawy podejmie uchwałę o przekazaniu prowadzenia szkoły lub placówki powiatowi, a Rada Miejska P. takiej uchwały nie podjęła.

W art. 89 ust. 1 powołanej ustawy z dnia 13 października 1998 r. ustawodawca wyraźnie stwierdza, że porozumienia zawarte przez gminy z organami administracji rządowej w zakresie przejęcia przez te gminy określonych w porozumieniach zadań i kompetencji wraz ze środkami na ich realizację pozostają w mocy, z tym że w prawa i obowiązki organów administracji rządowej działających na podstawie ustawy o terenowych organach rzędowej administracji ogólnej występują te organy i podmioty, które z dniem 1 stycznia 1999 r. przejęły zadania i kompetencje będące przedmiotem porozumienia.

Wstąpienie jednak przez organy i podmioty przejmujące z dniem 1 stycznia 1999 r. zadania i kompetencje będące przedmiotem porozumienia, w prawa i obowiązki organów administracji rządowej działających na podstawie ustawy o terenowych organach administracji rządowej administracji ogólnej, nie rodzi po stronie tych organów prawa prowadzenia zadania określonego w porozumieniu jako własnego.

Organ I instancji wskazał więc, że w sprawie nie zaistniały również przesłanki uprawniające do stwierdzenia nabycia przez Powiat S. przedmiotowej nieruchomości w oparciu o art. 60 ust. 4 powołanej wyżej ustawy z dnia 13 października 1998 r.

Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] grudnia 2002 r. nr [...], po rozpoznaniu odwołania Zarządu Powiatu w S., utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] maja 2002 r., podzielając stanowisko Wojewody [...].

Na decyzję Ministra Skarbu Państwa złożył skargę Zarząd Powiatu S. i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2002 r.

W uzasadnieniu skargi wskazał, że zgodnie z art. 2 ustawy o zmianie ustawy o systemie oświaty z dniem 1 stycznia 1999 r. zakładanie i prowadzenie publicznych szkół ponadpodstawowych przechodzi do zadań własnych powiatu. Art. 4 stanowi, że szkoły i placówki przejęte i prowadzone przed dniem wejścia w życia ustawy przez gminy zgodnie z art. 104 ustawy o systemie oświaty mogą być nadal prowadzone przez te gminy, chyba, że rada gminy w terminie trzydziestu dni od wejścia w życie ustawy podejmie uchwałę o przekazaniu prowadzenia szkoły lub placówki powiatowi.

Podniósł też, że zgodnie z art. 89 ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformującą administrację publiczną porozumienia obowiązują do czasu ich rozwiązania.

W porozumieniu zawartym w dniu [...] czerwca 1998 r. pomiędzy Wojewodą [...] a Zarządem Miejskim P. w sprawie zasad prowadzenia i finansowania Zespołu Szkół w P., Liceum Ogólnokształcącego w P., Bursy Szkolnej w P. (obecnie Zespół Szkół w P.) w § 6 zaznaczono, iż porozumienie może być wypowiedziane przez Zarząd Miejski P. na trzy miesiące przed końcem danego roku budżetowego.

Zgodnie z art. 5 ust. 5a ustawy o systemie oświaty prowadzenie publicznych szkół ponadgimnazjalnych należy do zadań własnych powiatu.

Zawarte porozumienie z dnia [...] czerwca 1998 r. nie pozbawiło Powiatu S. obowiązku prowadzenia szkół ponadgimnazjalnych. Zarząd Powiatu zauważył także, że Zarząd Miejski P. może wypowiedzieć Porozumienie i wtedy gmina zachowa własność nieruchomości, co utrudni lub nawet uniemożliwi wywiązywanie się przez powiat z nałożonych obowiązków prowadzenia szkół ponadgimnazjalnych.

W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

w pierwszej kolejności stwierdzić należy, że zgodnie z art.. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr. 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr. 153, poz. 1270 ze zm.).

Z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że Rada Miejska P. uchwałą nr [...] z dnia [...] czerwca 1998 r. w sprawie przejęcia przez Gminę szkół ponadpodstawowych, działając na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym (Dz. U. z 1995 r. Nr. 13, poz. 74 ze zm.) oraz art. 104 ust. 4 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 1996 r. Nr. 67, poz. 329 ze zm.), po uzyskaniu zgody organu prowadzącego oraz po zawiadomieniu Kuratora Oświaty w P., postanowiła przejąć z dniem [...] września 1998 r. jako zadania własne prowadzenie szkół ponadpodstawowych, to jest:

1. Liceum Ogólnokształcącego w P.
2. Zespołu Szkół Zawodowych w P.
3. Bursy Szkolnej w P. Nadto w aktach sprawy znajduje się Porozumienie z dnia [...] czerwca 1998 r. zawarte pomiędzy Wojewodą [...] i Zarządem Miejskim P. w sprawie zasad prowadzenia i finansowania przejętych szkół i placówek, z którego wynika, że z dniem [...] września 1998 r. Gmina P. jest organem prowadzącym Liceum Ogólnokształcące, Zespół Szkół Zawodowych i Bursy Szkolnej w P. Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 25 lipca 1998 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty (Dz. U. Nr. 117, poz, 759) szkoły i placówki przejęte i prowadzone przed dniem wejścia w życie ustawy, to jest przed dniem 1 stycznia 1999 r., przez gminy zgodnie z art. 104 ust. 4 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 1996 r. Nr. 67, poz. 329 ze zm.),mogą być nadal prowadzone przez te gminy, chyba że rada gminy w terminie trzydziestu dni od dnia wejścia w życie ustawy podejmie uchwałę o przekazanie prowadzenia szkoły lub placówki powiatowi.

Natomiast art. 104 ust. 4 powołanej ustawy o systemie oświaty stanowi, że prowadzenie szkół ponadpodstawowych, szkół artystycznych I stopnia oraz placówek może być przekazane gminie, na jej wniosek jako zadania własne, za zgodą organu prowadzącego szkołę oraz po zawiadomieniu właściwego kuratora oświaty co najmniej na sześć miesięcy przed terminem przejęcia.

Omówiona powyżej regulacja stanowi wyjątek od art. 2 ust. 1 powołanej ustawy z dnia 25 lipca 1998 r., który stanowi, że z dniem 1 stycznia 1999 r. zakładanie i prowadzenie szkół podstawowych specjalnych, szkół ponadpodstawowych, szkół artystycznych, szkół sportowych i mistrzostwa sportowego oraz placówek wymienionych w art. 2 pkt. 3-5 i 7 tej ustawy przechodzi do zadań własnych powiatu.

W niniejszej sprawie wszystkie przesłanki przewidziane w przepisach art. 4 powołanej ustawy z dnia 25 lipca 1998 r. oraz art. 104 ust. 4 powołanej ustawy z dnia 7 lipca 1991 r. zostały przez Gminę P. spełnione, a rada gminy nie podjęła uchwały o przekazanie szkół powiatowi.

Sąd administracyjny badając zgodność z prawem działań administracji publicznej stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa i na podstawie art. 151 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.