Uzasadnienie
I SA 2979/02
Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] września 2002 r., nr [...], na podstawie art. 18 ust. 2 oraz art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania Polskich Kolei Państwowych Spółka Akcyjna w W. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2002 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. utrzymała w mocy zaskarżona decyzję.
W uzasadnieniu przedstawiono następujący stan sprawy:
Polskie Koleje Państwowe S.A. w W., działając przez Oddział Geodezji w K. złożyły odwołanie od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2002 r. w sprawie stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez Gminę K. prawa własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o powierzchni 0,2414 ha, położonej w obrębie nr [...] K. (księga wieczysta Nr [...] prowadzona przez Sąd Rejonowy dla K.).
Odwołujący się podniósł, że na działce nr [...] znajdują się środki trwałe wybudowane przez PKP w latach 1955-1960 oraz, że sama działka była przez cały ten okres i do dnia dzisiejszego użytkowana przez PKP. Odwołujący się przyznając, że w zebranych dokumentach brak jest dowodu ustanowienia na rzecz PKP prawa zarządu nieruchomością, podkreślał, że stanowi ona zaplecze obiektów infrastruktury kolejowej. Stwierdził też, że przepisy szczególne ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego... wymagają jedynie udokumentowania posiadania nieruchomości przez PKP w przypadku, gdy brak jest dowodu ustanowienia zarządu. Taki stan prawny w ocenie odwołującego się powoduje, iż nieuzasadnione skomunalizowanie nieruchomości uniemożliwia prawidłowe uregulowanie stanu prawnego na rzecz PKP.
Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa rozpatrując odwołanie miała na uwadze, co następuje:
I SA 2979/02
Przy rozpatrywaniu konkretnej sprawy dotyczącej komunalizacji nieruchomości Skarbu Państwa z mocy prawa na rzecz właściwej gminy musi być brany pod uwagę stan prawny obowiązujący w dniu 27 maja 1990 r. ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), nie mogą zaś być uwzględniane późniejsze akty normatywne wydane po tej dacie, a dotyczące między innymi nieruchomości użytkowanych przez PKP.
Według stanu prawnego obowiązującego w dniu 27 maja 1990 r. (art. 5 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy) mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego w znaczeniu władczym, a więc w sferze imperium (t.j. na którym nie zostało ustanowione we właściwym trybie formalnoprawnym prawo zarządu na rzecz państwowej osoby prawnej) - staje się z mocy prawa mieniem właściwej gminy. Skoro nie jest sporne, że PKP nie legitymowało się tytułem prawnym do nieruchomości w postaci prawa zarządu wg stanu prawnego na dzień 27 maja 1990 r., to trafnie organ pierwszej instancji na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego uznał, że według stanu prawnego na wskazaną datę, stosownie do art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy zaistniały materialnoprawne przesłanki do wydania decyzji deklaratoryjnej na podstawie tego przepisu.
Polskie Koleje Państwowe S.A. w W. wniosły na powyższą decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której domagały się uchylenia zaskarżonej decyzji jako niezgodnej z prawem.
Strona skarżąca podniosła, że z materiału zgromadzonego w sprawie wynika, że w przeszłości organy administracji państwowej i samorządowej uznawały stan faktyczny posiadania nieruchomości przez PKP od 1955 r. Zarzucono, że naruszona została zasada czynnego udziału stron w postępowaniu - art. 10 k.p.a., bowiem wyłożenie spisu inwentaryzacyjnego nie spełnia wymogów przewidzianych w tym przepisie. Ponadto wskazano, że w chwili wydawania w sprawie decyzji pierwszoinstancyjnej obowiązywał już art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz.U. Nr 84, poz. 948 ze zm.), sankcjonujący posiadanie bez dokumentów prawem przewidzianych jako źródło wieczystego użytkowania
I SA 2979/02 gruntu, a oddanie nieruchomości Gminie K. wyłącza możliwość zastosowania tego przepisu, który odnosi się wyłącznie do nieruchomości Skarbu Państwa.
Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła w odpowiedzi na skargę o jej oddalenie, podkreślając, że decyzja organu I instancji ma charakter deklaratoryjny, potwierdza stan prawny istniejący w dniu wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej, co przesądziło o jej utrzymaniu w mocy. Sam fakt użytkowania mienia przez PKP bez tytułu prawnego oraz późniejsze akty normatywne nie mogą mieć wpływu na treść zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Na wstępie zaznaczyć należy, że z dniem 1 stycznia 2004 r. weszły w życie przepisy reformujące sądownictwo administracyjne. Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Art. 3 § 1 tej ustawy stanowi, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do art. 134 § 1 powołanej ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Taka sytuacja miła miejsce w sprawie niniejszej, bowiem w świetle okoliczności sprawy wynikających z materiału dowodowego prawidłowo zgromadzonego przez organy administracji publicznej skarga podlegała uwzględnieniu, jednakże z innych powodów niż podniesione przez stronę skarżącą.
Poza sporem jest, że nieruchomość położona w jednostce ewidencyjnej K., oznaczona jako działka nr [...] (obręb [...]) o powierzchni 0,2414 ha w dniu 27 maja 1990 r. stanowiła własność Skarbu Państwa oraz że Polskim Kolejom Państwowym nie przysługiwało prawo zarządu bądź inny tytuł prawnorzeczowy do tej nieruchomości, która była jedynie w użytkowaniu strony skarżącej. W takim stanie sprawy w świetle materiału dokumentacyjnego prawidłowo przyjęto, że zachodziły przesłanki do wydania decyzji deklaratoryjnej na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o
I SA 2979/02 samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, skoro nie ustalono by zachodziły okoliczności wyłączające komunalizację nieruchomości na podstawie art. 11 ust. 1 pkt 2 tej ustawy. Zasadnie przyjęto, że miarodajny w sprawie niniejszej jest stan faktyczny i prawny na dzień 27 maja 1990 r., to jest datę wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej, z której to datę ustawa ta wiąże powstanie skutku prawnego w postaci przejścia własności mienia ze Skarbu Państwa na właściwą gminę. Dlatego też przepisy powołanej przez stronę skarżącą ustawy z dnia 18 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (DZ.U. Nr 84, poz. 948 ze zm.), która weszła w życie dopiero z dniem 26 października 2000 r. nie mogły mieć znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy i prawidłowo przyjęto, że nie dawały one stronie skarżącej przymiotu strony w rozumieniu art.28 k.p.a. w postępowaniu komunalizacyjnym.
Konsekwencją powyższego stanowiska winno być umorzenie postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., bowiem zgodnie z art. 127 § 1 k.p.a odwołanie od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy jedynie stronie, którą Polskie Koleje Państwowe S.A. w sprawie rozstrzygniętej decyzją Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2002 r. nie były, jak słusznie uznała Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa. Utrzymanie w tym przypadku w mocy zaskarżonej decyzji pierwszoinstancyjnej stanowi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, który uzasadniał uchylenie zaskarżonej decyzji (por. uchwała NSA z dnia 5 lipca 1999 r., OPS 16/98-ONSA 1999 r. nr 4 poz. 119). Zauważyć przy tym należy, że chociaż zgodnie z treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej utrzymano zaskarżoną decyzję w mocy to omyłkowo jako podstawę prawną powołano art. 138 § 2 k.p.a., nie zaś art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. na mocy którego organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżona decyzję.
Z powyższych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 i art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji wyroku.