Uzasadnienie
Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z [...] października 2002 r., nr [...] utrzymał w mocy swoją decyzję z [...] sierpnia 2002 r., nr [...] o stwierdzeniu nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej m. st. Warszawy z [...] września 1951 r., nr [...] o odmowie przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...], ozn. Nr hip. [...] i utrzymującej je w mocy decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z [...] lutego 1952 r., Nr [...] oraz orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej m. st. Warszawy z [...] października 1951 r., nr [...] stwierdzającego, że wszystkie budynki położone na gruncie nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...], ozn. Nr hip. [...] przechodzą na własność Skarbu Państwa i utrzymującej je w mocy decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z [...] lutego 1952 r., nr [...].
W uzasadnieniu stwierdził, że wskazane wyżej decyzje zostały wydane z rażącym naruszeniem art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), ponieważ odmówiono prawa własności czasowej, mimo braku wyjaśnienia i jednoznacznego ustalenia, czy korzystanie z przedmiotowego gruntu jest rzeczywiście sprzeczne z planowanym jego przeznaczeniem. Ponadto decyzje te zostały wydane z rażącym naruszeniem przepisów o postępowaniu administracyjnym, nakazujących dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy (art. 44, 75 ust. 1 i 2 oraz art. 92 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. R. P. nr 36, poz. 341), ponieważ z akt sprawy nie wynika, aby organy orzekające o odmowie przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...] przeprowadziły jakiekolwiek postępowanie wyjaśniające w sprawie. Tym samym nie dopełniły one ustawowego obowiązku wyjaśnienia sprawy w sposób wyczerpujący i przekonywujący.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Naczelny Dyrektor Archiwów Państwowych wniósł o uchylenie decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z [...] października 2002 r., nr [...]. Zarzucił organowi orzekającemu w postępowaniu nadzorczym, że nie ocenił przeznaczenia przedmiotowej nieruchomości wedle planu regionalnego, wobec niemożności ustalenia istnienia w tym zakresie planu miejscowego. Ponadto stwierdził, że postępowanie nadzorcze było dotknięte wadą wskazaną w art. 145 § 1 pkt 1 kpa, stanowiącą przesłankę wznowienia postępowania, ponieważ toczyło się ono bez udziału ministra właściwego do spraw administracji publicznej. Interes prawny tego ostatniego skarżący wywodzi z art. 60 ust. 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U z 2000 r. nr 46, poz. 543 ze zm.).
W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podkreślono w niej, że zarzuty podniesione w skardze były przedmiotem rozpoznania już w postępowaniu odwoławczym i nie wniosły żadnych nowych okoliczności, które mogłyby mieć wpływ na zajęte stanowisko. Zaś co do zarzutu nieuczestniczenia w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony ministra właściwego do spraw administracji publicznej, to jest to przesłanka do wznowienia postępowania, na podstawie której nie można go wznowić z urzędu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie właściwy do rozpoznania skargi stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271), zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły prawa, i to przynajmniej w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Skarga jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja została wydane z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.
Nie ulega wątpliwości, że Skarb Państwa jest stroną w każdym postępowaniu administracyjnym, które dotyczy nieruchomości będącej jego własnością. Winien on zatem być w takim postępowaniu należycie reprezentowany.
Przepis art. 60 ust. 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami stanowi, iż gospodarka nieruchomościami stanowiącymi własność Skarbu Państwa, na potrzeby statutowe Kancelarii Sejmu, Kancelarii Senatu, Kancelarii Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej i Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, Trybunału Konstytucyjnego, Rzecznika Praw Obywatelskich, Sądu Najwyższego, Naczelnego Sądu Administracyjnego i innych sądów administracyjnych, Najwyższej Izby Kontroli, Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, Krajowego Biura Wyborczego oraz Państwowej Inspekcji Pracy, a także ministerstw, urzędów centralnych i urzędów wojewódzkich - należy do ministra właściwego do spraw administracji publicznej.
Z kolei w ust. 2 stwierdza się, że minister właściwy do spraw administracji publicznej oddaje nieodpłatnie, w drodze decyzji, jednostkom organizacyjnym, o których mowa w ust. 1, w trwały zarząd nieruchomości stanowiące zasób nieruchomości Skarbu Państwa, po uprzednim zawarciu porozumienia ze starostą, wykonującym zadanie z zakresu administracji rządowej, określającego nieruchomości, które mają być z zasobu oddane tym jednostkom. Wreszcie przepis art. 60 ust. 4 stanowi, że w razie likwidacji lub przekształcenia jednostek, o których mowa w ust. 1, minister właściwy do spraw administracji publicznej rozstrzyga, w terminie 6 miesięcy od zakończenia likwidacji lub przekształcenia, o sposobie zagospodarowania nieruchomości będących w trwałym zarządzie tych jednostek. Po upływie tego terminu nie zagospodarowane nieruchomości przekazuje się do zasobu nieruchomości Skarbu Państwa. Z przepisów tych wynika jednoznacznie, że odnośnie nieruchomości w nich wymienionych reprezentantem Skarbu Państwa jest minister właściwy do spraw administracji publicznej.
Wniosek ten znajduje potwierdzenie na gruncie wykładni systemowej. W art. 4 pkt 9 cyt. ustawy stwierdza się, że ilekroć jest w niej mowa o właściwym organie - należy przez to rozumieć, z zastrzeżeniem art. 60, starostę, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa oraz organ wykonawczy gminy, powiatu i województwa w odniesieniu do nieruchomości stanowiących odpowiednio własność gminy, powiatu i województwa. Oznacza to, że przepis art. 60 jest przepisem szczególnym, który ustanawia wyjątek od zasady, że reprezentantem Skarbu Państwa jako właściciela nieruchomości jest starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej.
Na marginesie tylko należy wspomnieć, że gdyby nawet przyjąć odmienny pogląd, to i tak postępowanie nadzorcze byłoby dotknięte wadą wskazaną w art. 145 § 1 pkt 4 kpa, bo Starosta Powiatu Warszawskiego nie brał udziału w postępowaniu odwoławczym bez własnej winy.
Z kolei treść art. 18 ust. 1 ustawy z 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach (Dz. U. z 2002 r., nr 171, poz. 1396 ze zm.) pozwala na jednoznaczne ustalenie, że Naczelny Dyrektor Archiwów Państwowych jest centralnym organem administracji rządowej w sprawach państwowego zasobu archiwalnego. Płynie stąd wniosek, że Skarb Państwa w postępowaniu administracyjnym dotyczącym nieruchomości położonej przy ul. [...] w Warszawie winien być reprezentowany przez ministra właściwego do spraw administracji publicznej. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy nie był on poinformowany o wszczęciu postępowania nadzorczego, ani też nie doręczono mu decyzji zapadłych w tym postępowaniu. Oznacza to, ze postępowanie to było dotknięte wadą wymienioną w art. 145 § 1 pkt 4 kpa.
Stwierdzenie takiej wady w postępowaniu sądowoadministracyjnym obliguje Sąd do uwzględnienia skargi bez względu na to, czy miała ona wpływ na wynik sprawy. W związku z powyższym, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) należało orzec jak w sentencji wyroku.