Uzasadnienie
I SA 3151/02
Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] września 2002 r., nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L. z dnia [...] czerwca 1964 r., nr [...] orzekającej o wywłaszczeniu nieruchomości położonych w L., w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości oznaczonej nr ewid. [...] o powierzchni [...] m2, z całości nieruchomości będącej w posiadaniu J. B. o łącznej powierzchni [...] m2.
W. B. i J. B. złożyli, w trybie art. 127 § 3 kpa, wnioski o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej powołaną decyzją, w których podnieśli, iż wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości było bezsporne, gdyż nie nastąpiło ono na cele użyteczności publicznej ani na cel obrony Państwa. Wskazali także, iż wywłaszczając nieruchomość bez odszkodowania naruszono przepis art. 8 ust. 7 ustawy z dnia 12.03.1958 r.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast stwierdził, że postępowanie wywłaszczeniowe prowadzone było na podstawie przepisów ustawy z dnia 12.03.1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94). Przy wywłaszczeniu nieruchomości nie naruszono obowiązujących przepisów.
Wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego poprzedzone było, zgodnie z art.6 ust. 1 powołanej ustawy, wystąpieniem wnioskodawcy wywłaszczenia o dobrowolne zbycie przez J. B. części będącej w jego posiadaniu nieruchomości o powierzchni [...] m2 na budowę nowo projektowanej ulicy.
Wywłaszczenie oparto na prawidłowej podstawie określonej w art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12.03.1958 r.. Zgodnie z tym przepisem wywłaszczenie było dopuszczalne, jeżeli nieruchomość był niezbędna do realizacji celów użyteczności publicznej, celów obrony Państwa lub zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych. W rozpatrywanej sprawie wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości nastąpiło pod budowę Zakładów [...]w L. wraz z ulicą dojazdową.
Nieruchomość ta mieściła się w granicach
I SA 3151/02 lokalizacji zamierzonej inwestycji, co wynika z decyzji o lokalizacji szczegółowej nr [...] z dnia [...]10.1962 r., znak: [...].
J. B. został prawidłowo powiadomiony przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L. o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego (na podstawie art. 16 ustawy z dnia 12.03.1958 r.) oraz, zgodnie z art. 18 ust. 2 powołanej ustawy, o terminie i miejscu rozprawy.
We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy W. B. podniósł, iż organ wywłaszczający naruszył dyspozycję art. 8 ust. 7 ustawy z dnia 12.03.1958 r., gdyż przepis ten odnosił się wyłącznie do działek budowlanych, nieruchomość zaś posiadana przez J. B. miała charakter rolny, dlatego odszkodowanie winno być mu przyznane na zasadach ogólnych.
W odniesieniu do zarzutu wnioskodawców Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wskazał, że zgodnie z przepisem art. 7 powołanej ustawy wywłaszczenie następowało ze odszkodowaniem. Przepis art. 8 ust. 7 ustawy stanowił wyjątek od powyższej zasady, znajdując zastosowanie wówczas, gdy wywłaszczenie gruntu następowało w mieście lub osiedlu na cele budowy lub poszerzenia ulicy lub placu albo na wyrównanie granic zieleni publicznej. W takiej sytuacji odszkodowanie było należne tylko za tę część wywłaszczonej działki budowlanej, która przekraczała 25 % łącznego obszaru nieruchomości.
W niniejszej sprawie wywłaszczono, z nieruchomości o łącznej powierzchni [...] m2, część o powierzchni [...] m2. Powierzchnia wywłaszczonej działki nie przekroczyła więc 25% ogólnie posiadanej przez J. B. nieruchomości. Za wywłaszczoną część nieruchomości nie przyznano, więc odszkodowania. Przepis art. 8 ust. 7 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości dotyczył każdego gruntu położonego w mieście lub osiedlu bez względu na jego charakter użytkowy – budowlany czy rolny.
Organ wywłaszczający prawidłowo zatem nie przyznał odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość o powierzchni [...] m², skoro w świetle art.8 ust. 7 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości nie było ono należne.
W oparciu o wskazane wyżej przesłanki Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] listopada 2002 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] września 2002 r., nr [...].
I SA 3151/02
Na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] listopada 2002 r. złożyli skargi J. i W. B. i wnieśli o jej uchylenie.
W uzasadnieniu skargi podnieśli, że J. B., S. B. i W. B. są prawnymi właścicielami nieruchomości wchodzącej w skład gospodarstwa rolnego po zmarłym J. B. zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w L. Sygn. akt. [...] z dnia [...] 06.1993r.
Jako prawni właściciele pismem z dnia [...].01.1995 r. wystąpili do Urzędu Rejonowego w L. w sprawie odszkodowania za wywłaszczony grunt pod dojazdową drogą do Zakładów [...] w budowie.
Urząd Rejonowy w L. w piśmie [...] z dnia [...].11.1995 r. do Urzędu Wojewódzkiego w S. Wydział Geodezji i Gospodarki Nieruchomościami uzasadnia, że wywłaszczenie nastąpiło pod budowę Zakładów [...], a nie wyłącznie pod budowę drogi dojazdowej, a zatem należało się również odszkodowanie za grunt wywłaszczony. Decyzją [...] z dnia [...].01.1996 r. Wojewoda [...] stwierdził nieważność orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Urzędu Spraw Wewnętrznych w L. z dnia [...].06.1964 r., nr [...], od której służyło odwołanie do Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa w W., z którego Urząd Miasta w L. nie skorzystał.
Po stwierdzeniu nieważności decyzji, na wniosek spadkobierców byłego właściciela, Kierownik Urzędu Rejonowego w L. decyzją z dnia [...] kwietnia 1996 r., nr [...] ustalił odszkodowanie za grunt w wysokości [...] zł.
Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast zawiadomieniem [...] z dnia [...].02.2001 r. poinformował spadkobierców o wszczęciu postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...].01.1996 r., nie respektując dotychczasowych ustaleń i decyzji.
W odpowiedzi na skargi Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wniósł o ich oddalenie i podtrzymał argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
w pierwszej kolejności podkreślić należy, że zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o o ustroju sądów
I SA 3151/02 administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).
Sąd stwierdził, że postępowanie nadzorcze nie zostało właściwie przeprowadzone.
Orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L. z dnia [...] czerwca 1964 r., nr [...] o wywłaszczeniu nieruchomości i odszkodowaniu, będące przedmiotem postępowania nadzorczego, wydane zostało na podstawie art. 1, 2 i 14 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94). Z uzasadnienia tego orzeczenia wynika, że za nieruchomość o pow. [...] m2 będącą w posiadaniu J. B. odszkodowanie nie będzie wypłacone z tego względu, że wywłaszczona część nieruchomości przeznaczona jest pod drogą, a zgodnie z art. 8 ust. 7 powołanej ustawy za takie grunty odszkodowanie nie przysługuje.
Przepis ten stanowił, ze jeżeli wywłaszczenie gruntu w mieście lub osiedlu następuje na cele budowy lub poszerzenia ulicy lub placu albo na wyrównanie granic zieleni publicznej, wywłaszczenie części działki budowlanej nie przekraczającej 25% jej obszaru odbywa się bez odszkodowania. Odszkodowanie należy się według zasad określonych w przepisach ustawy tylko za części wywłaszczonego gruntu, która przekracza 25% obszaru nieruchomości.
Organ administracji odmawiając stwierdzenia nieważności obowiązany jest wykazać, że orzeczenie o wywłaszczeniu i odszkodowaniu nie było dotknięte żadną z kwalifikowanych wad określonych w art. 156 § 1 kpa, a w szczególności rażąco nie narusza prawa obowiązującego w dacie wydania orzeczenia będącego przedmiotem nadzoru.
W niniejszej sprawie organ nie ustosunkował się do poszczególnych przesłanek wynikających z prawa materialnego, to jest powołanej ustawy z dnia 12 marca 1958 r., a przede wszystkim nie wyjaśnili, czy rzeczywiście przedmiotowa nieruchomość została wywłaszczona pod drogę, gdyż skarżący twierdzą, że był to teren zakładów mięsnych w L., a droga prowadziła do zakładu i nie była drogą publiczną. Nadto organ nie wyjaśnił kwestii jaki procent w całości nieruchomości
I SA 3151/02 zajmował wywłaszczony teren, gdyż skarżący twierdzą, iż oprócz działki o powierzchni [...] m2 ich ojciec był współwłaścicielem innej wywłaszczonej nieruchomości.
Nadto stwierdzić należy, ze Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] stycznia 1996 r., nr [...] stwierdził nieważność orzeczenia administracyjnego, będącego przedmiotem postępowania nadzorczego w niniejszej sprawie podając szereg ważkich argumentów wykazujących, że orzeczenie to rażąco narusza prawo.
Wprawdzie Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast działając z urzędu stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...], lecz jedynie z przyczyn naruszenia właściwości przez organ administracji wydający tę decyzje, co jednak nie odbiera ważności innym argumentom podniesionym w uzasadnieniu tej decyzji Wojewody [...].
Do argumentów tych organ wydający decyzję w niniejszej sprawie nie ustosunkował się.
Dodać trzeba, że decyzja Wojewody [...], gdy pozostawała w obrocie prawnym, stanowiła podstawę do wypłaty odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości, które spadkobiercy J. B. otrzymali.
Niewyjaśnienie tych wszystkich okoliczności narusza przepisy art. 7, 77 § 1, 107 § 3 kpa i art. 156 § 1 kpa, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Z tych względów sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. orzekł jak w sentencji.
Na podstawie art. 152 powołanej wyżej ustawy sąd orzekł, ze zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Rozstrzygnięcie to traci moc w chwili uprawomocnienia się wyroku.
O kosztach sąd orzekł na podstawie art. 200 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.).