Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 10 maja 1996 r., I SA 317/95

Teza

1. Wyłączenie z komunalizacji na podstawie art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych /Dz.U. nr 32 poz. 191 ze zm./ składników mienia ogólnonarodowego /państwowego/ objętego przepisami art. 5 ust. 1--3 tej ustawy nastąpiło tylko w takim zakresie, w jakim mienie to służyło w dniu 27 maja 1990 r. wykonywaniu zadań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej, sądów oraz organów władzy państwowej.
2. "Służenie wykonywaniu zadań publicznych", o którym mowa w art. 11 ust. 1 pkt 1 cytowanej ustawy z dnia 10 maja 1990 r., jest stanem faktycznym w dniu 27 maja 1990 r., na który nie ma wpływu posiadanie lub nieposiadanie tytułu prawnego do korzystania z mienia oraz charakter korzystania /stałe lub przejściowe/.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny uznał zasadność skargi Zarządu Gminy i Miasta P. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia 12 października 1994 r. w przedmiocie nieruchomości położonej w P. przy ul. K. nr 28 i na podstawie art. 207 par. 1 i 2 pkt 1 Kpa w związku z art. 68 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody (...) z dnia 26 lipca 1994 r.

Uzasadnienie

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia 12 października 1994 r. nr (...) utrzymała w mocy decyzję Wojewody (...) z dnia 26 lipca 1994 r. nr GG.V.7242/I/215/15/93/94/Ma o odmowie stwierdzenia nabycia przez Gminę P. z mocy prawa własności nieruchomości położonej w P. przy ul. K. nr 28, opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr 5 jako działka zabudowana oznaczona numerem 933. Jako podstawę prawa materialnego decyzji powołano art. 5 ust. 1 oraz art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych /Dz.U. nr 32 poz. 191 ze zm./. W uzasadnieniu decyzji podano, iż w toku postępowania administracyjnego ustalono, że wymieniona nieruchomość bezpośrednio przed dniem 27 maja 1990 r. stanowiła własność Skarbu Państwa i "należała" w rozumieniu przepisów powołanej ustawy do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego. W tym dniu budynek biurowy, stanowiący część składową nieruchomości, był zajmowany w części przez filię Wojewódzkiej Biblioteki Pedagogicznej w K. oraz przez Komendę Rejonową Straży Pożarnej w P. W pozostałej części był zajmowany przez jednostki wprawdzie nie realizujące zadań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej, ale też nie realizujące zadań gminy. W takiej sytuacji zaś organy administracji obu instancji uznały, że spełnione zostały warunki wyłączenia całej omawianej nieruchomości spod komunalizacji na podstawie art. 11 ust. 1 pkt 1 cytowanej ustawy z dnia 10 maja 1990 r. w związku z art. 5 ust. 1 tej ustawy, zawierającym formułę: "jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej".

Decyzje, o których mowa, zostały zaskarżone przez Zarząd Gminy i Miasta P. do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W skardze podano, że zajmowanie części budynku przez filię Wojewódzkiej Biblioteki Pedagogicznej w K. nie wynikało z żadnego tytułu prawnego. Jednostka ta "nigdy i z nikim nie zawarła umowy najmu" pomieszczeń zajmowanych i nie ponosiła z tego tytułu żadnych opłat. Natomiast Komenda Rejonowa Straży Pożarnej w P. korzystała tylko przejściowo z kilku pomieszczeń w omawianym budynku, oczekując na zakończenie modernizacji własnej siedziby. W skardze utrzymywano, że gdyby nawet przyjąć wykorzystywanie części omawianego budynku na realizację zadań należących do administracji rządowej, to i wówczas - zgodnie z wykładnią art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy dokonaną przez Trybunał Konstytucyjny w uchwale z dnia 1 lutego 1994 r. - sporna nieruchomość powinna stać się współwłasnością Skarbu Państwa oraz Gminy P. W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o jej oddalenie, podkreślając, że w dniu 27 maja 1990 r. sporna nieruchomość nie służyła w jakiejkolwiek części wykonywaniu zadań należących do organów samorządu terytorialnego. Bezsporne zaś jest, że część pomieszczeń w budynku, o którym mowa, służyła wykonywaniu zadań publicznych należących do administracji rządowej, przy czym nie miało znaczenia, czy to "służenie" miało charakter przejściowy i czy wynikało z umowy najmu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Ustalenia Urzędu Gminy i Miasta w P., podane w piśmie z dnia 14 czerwca 1994 r. skierowanym do Urzędu Wojewódzkiego w (...), dotyczące sposobu wykorzystywania budynku biurowego nr 28 przy ul. K. w P. w dniu 27 maja 1990 r., są bezsporne i potwierdzają, że część pomieszczeń w tym budynku była zajmowana przez filię Wojewódzkiej Biblioteki Pedagogicznej w K. oraz przez Komendę Rejonową Straży Pożarnej w P. Pozostałe pomieszczenia były zajmowane przez innych użytkowników, nie realizujących zadań z zakresu administracji rządowej ani samorządowej. W takiej sytuacji powoływanie się w skardze na uchwałę Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 lutego 1994 r. /Dz.U. nr 18 poz. 69/ nie jest trafne. Wymieniona uchwała bowiem nie obejmuje stanu faktycznego występującego w rozpoznawanej sprawie, w której nie zachodziło jednoczesne zajmowanie części nieruchomości na cele realizacji zadań należących do właściwości organów komunalnych i organów państwowych, określonych w art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych /Dz.U. nr 32 poz. 191/, jak to stanowi pkt 2 uchwały Trybunału Konstytucyjnego.

Dla oceny zgodności zaskarżonych decyzji z prawem wymieniona uchwała miała jedynie takie znaczenie, że uznano w niej możliwość powstania, na gruncie przepisów art. 5 ust. 1 i art. 11 ust. 1 pkt 1 powyższej ustawy, prawa współwłasności do niepodzielnych składników mienia ogólnonarodowego /państwowego/ pomiędzy Skarbem Państwa i gminą w częściach ułamkowych. Skoro zaś możliwość taka została dopuszczona, to stosując gramatyczną wykładnię art. 11 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, Sąd uznał, że wyłączenie z komunalizacji na podstawie tego przepisu składników mienia ogólnonarodowego /państwowego/ objętego przepisami art. 5 ust. 1-3 omawianej ustawy nastąpiło tylko w takim zakresie, w jakim mienie to służyło w dniu 27 maja 1990 r. wykonywaniu zadań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej, sądów oraz organów władzy państwowej.

Podkreślić należy, że przepis art. 11 ust. 1 cytowanej ustawy jest przepisem szczególnym, określającym wyjątki od zasady komunalizacji z mocy prawa mienia ogólnonarodowego /państwowego/ objętego przepisami art. 5 ust. 1-3 tej ustawy, a zatem jego rozszerzająca wykładnia nie jest dopuszczalna. Na takiej zaś rozszerzającej wykładni omawianych przepisów zostały oparte decyzje organów obu instancji, wydane w rozpoznawanej sprawie, gdyż za wyłączoną z komunalizacji uznano nie tylko część nieruchomości przy ul. K. nr 28 w P. służącą wykonywaniu zadań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej, ale także pozostałą część, która wykonywaniu tych zadań nie służyła. Fakt, że ta "pozostała część" nie służyła w dniu 27 maja 1990 r. wykonywaniu zadań należących do Gminy P., nie miał - w ocenie Sądu - istotnego znaczenia, skoro cała nieruchomość stanowiła mienie objęte przepisem art. 5 ust. 1 pkt 1 powyższej ustawy, a więc podlegała komunalizacji z mocy prawa w części nie wyłączonej na podstawie jej art. 11 ust. 1 pkt 1. Dodać jedynie należy, że "służenie wykonywaniu zadań publicznych", o którym mowa w tym przepisie, jest stanem faktycznym w dniu 27 maja 1990 r., na który nie ma wpływu posiadanie lub nieposiadanie tytułu prawnego do korzystania z tego mienia oraz charakter korzystania /stałe lub przejściowe/.

Podsumowując, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja oraz utrzymana przez nią w mocy decyzja Wojewody (...) zostały wydane z naruszeniem art. 5 ust. 1 pkt 1 i art. 11 ust. 1 pkt 1 omawianej ustawy i na zasadzie art. 207 par. 1 i 2 pkt 1 Kpa w związku z art. 68 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368/ orzekł o uchyleniu decyzji organów administracji obu instancji.