Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 6 czerwca 1995 r., I SA 323/94

Teza

Brak dowodów pozwalających na ustalenie jednostki, która majątek przejęła /objęła/ w rozumieniu przepisu art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 25 października 1990 r. o zwrocie majątku utraconego przez związki zawodowe i organizacje społeczne w wyniku wprowadzenia stanu wojennego /Dz.U. 1991 nr 4 poz. 17/, nie daje podstawy do uznania, że obowiązek zwrotu tego majątku obciąża zarządcę majątku.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny uznał zasadność skargi Zakładów (...) w W. na orzeczenie Społecznej Komisji Rewindykacyjnej z dnia 6 grudnia 1993 r. w przedmiocie zwrotu majątku utraconego w wyniku wprowadzenia stanu wojennego i na podstawie art. 207 par. 3 Kpa stwierdził nieważność zaskarżonego orzeczenia, a także - zgodnie z art. 208 Kpa - zasądził od Społecznej Komisji Rewindykacyjnej na rzecz Zakładów (...) w W. sześćset dwadzieścia siedem złotych trzydzieści trzy grosze tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie

Komisja Zakładowa NSZZ "Solidarność" przy Zakładach (...) w W. skierowała do Społecznej Komisji Rewindykacyjnej wniosek z dnia 19 listopada 1991 r. o zwrot majątku utraconego w wyniku wprowadzenia stanu wojennego. We wniosku określiła wysokość utraconego majątku na 795 425 zł na koncie bankowym oraz 390 zł, które były w kasecie. Jako zobowiązanego do zwrotu utraconego majątku wskazała NSZZ Pracowników Zakładów (...) w W. Ten Związek został również wymieniony w postanowieniu Społecznej Komisji Rewindykacyjnej z dnia 18 września 1992 r. nr (...) o wszczęciu postępowania, ze wskazaniem, iż w stosunku do niego zgłoszone zostało żądanie zwrotu przejętych kwot.

Jak wynika z protokołu rozprawy z dnia 31 sierpnia 1993 r., w toku postępowania administracyjnego pełnomocnik Komisji Zakładowej NSZZ "Solidarność" wskazał Dyrekcję Zakładów (...) w W. jako podmiot zobowiązany do zwrotu utraconego majątku. W związku z tym wnioskiem Społeczna Komisja Rewindykacyjna wydała nowe postanowienie z dnia 13 września 1993 r. o wszczęciu postępowania o zwrot, w którym podała, że wymieniona kwota została przejęta przez Dyrekcję Zakładów (...) w W. W wyniku dalszego postępowania Społeczna Komisja Rewindykacyjna wydała orzeczenie z dnia 6 grudnia 1993 r. nr KR-051/1150/91, w którym nakazała Zakładom (...) w W. zwrócenie /zapłacenie/ Komisji Zakładowej NSZZ "Solidarność" przy tych Zakładach 313 664 088 zł, a oddaliła roszczenie przeciw NSZZ Pracowników Zakładów (...) w W. Jako prawnomaterialna podstawa orzeczenia zostały powołane przepisy art. 1 ust. 1 i 2, art. 3 ust. 1 oraz art. 7 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 października 1990 r. o zwrocie majątku utraconego przez związki zawodowe i organizacje społeczne w wyniku wprowadzenia stanu wojennego /Dz.U. 1991 nr 4 poz. 17/. W uzasadnieniu zaś podano, że Komisja uznała za uzasadnione nakazanie zwrotu na rzecz wnioskodawcy dochodzonej kwoty, po jej zwaloryzowaniu, od zakładu pracy, który nie potrafił udokumentować, komu przekazał przejęte przez siebie środki finansowe. Wobec braku dowodów przekazania dochodzonej kwoty na rzecz NSZZ Pracowników Zakładów (...) roszczenie wobec tego Związku zostało oddalone.

Wspomnieć należy, że błędy ujawnione w uzasadnieniu orzeczenia sprostowane zostały postanowieniem Komisji z dnia 10 stycznia 1994 r.

Powyższe orzeczenie zostało zaskarżone przez Zakłady (...) w W. do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W skardze podniesiono, że Komisja przyjęła odpowiedzialność Zakładów za majątek utracony przez Komisję Zakładową NSZZ "Solidarność" na zasadzie nieudokumentowania, komu dochodzona kwota została przekazana. Komisja natomiast nie ustaliła, że dochodzona kwota została przejęta przez Zakłady. Niezależnie od powyższego podkreślono, że w świetle orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 lutego 1992 r. K.4/91 nakazanie zwrotu na rzecz Komisji Zakładowej NSZZ "Solidarność" kwoty określonej w orzeczeniu jest sprzeczne z zasadami sprawiedliwości społecznej.

W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie, powtarzając argumenty z uzasadnienia orzeczenia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Nawiązując do treści skargi, Sąd uznał za trafny podniesiony w niej zarzut przyjęcia przez Komisję odpowiedzialności Zakładów (...) w W. z rażącym naruszeniem art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 25 października 1990 r. o zwrocie majątku utraconego przez związki zawodowe i organizacje społeczne w wyniku wprowadzenia stanu wojennego /Dz.U. 1991 nr 4 poz. 17/. Przepis ten stanowi, że obowiązek zwrotu majątku obciąża właściwe organizacje związkowe, organy państwowe i inne jednostki organizacyjne, które ten majątek przejęły /objęły/. Cytowany przepis wymaga udowodnienia, że utracony majątek związku zawodowego lub organizacji społecznej został przejęty /objęty/ przez daną jednostkę organizacyjną, a nie tylko że w określonym czasie pozostawał w zarządzie tej jednostki.

Brak dowodów pozwalających na ustalenie jednostki, która majątek przejęła /objęła/ w rozumieniu art. 1 ust. 2 ustawy, nie daje podstawy do uznania, że obowiązek zwrotu tego majątku obciąża zarządcę majątku. (...)

Z podanych względów Sąd uznał zaskarżone orzeczenie za wydane z rażącym naruszeniem prawa i działając na podstawie art. 207 par. 3 Kpa stwierdził jego nieważność.

O kosztach postępowania Sąd orzekł w myśl art. 208 Kpa.