Orzeczenie NSA w Warszawie (przed reformą) z 17 października 2003 r., I SA 3353/01

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie,

Rozpoznanie

w dniu 6 października 2003r.

Sprawa

sprawy ze skargi Syndyka Masy Upadłości [A] w P. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] listopada 2001r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. z dnia [...] września 1952r. I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] lipca 2001r.,znak [...], II. zasądza od Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast na rzecz Syndyka Masy Upadłości [A] w P. kwotę 270 (dwieście siedemdziesiąt) złotych tytułem poniesionych kosztów postępowania.

Skład

Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wiśniewska Sędziowie NSA Janina Antosiewicz Ewa Dzbeńska (spr.)
- Edyta Pawlak protokolant

Uzasadnienie

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2001r. znak [...] Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] lipca 2001r. Stwierdzającą nieważność orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. z dnia [...] września 1952r. o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w P. przy ul. [...] oznaczonej jako dawna parcela nr [...].

W uzasadnieniu wskazano, że organ prowadzący postępowanie wywłaszczeniowe rażąco naruszył prawo, a w szczególności przepis art. 5 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949r. który nakładał na wnioskodawcę wywłaszczenia obowiązek uzyskania zezwolenia Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego na nabycie nieruchomości, które to zezwolenie w myśl art. 5 ust. 2 dekretu musiało być poprzedzone stosowną opinią prezydium właściwej wojewódzkiej rady narodowej.

W aktach sprawy brak jest bowiem zezwolenia PKPG udzielonego wykonawcy narodowych planów gospodarczych, a nadto brak jest odpisu opinii, o której mowa w art. 5 ust. 2 ww. dekretu, a która zgodnie z treścią art. 7 ust. 3 pkt 2 dekretu miała stanowić załącznik do wniosku o wywłaszczenie.

Powyższych dokumentów nie zawierają nadesłane z Archiwum Zakładowego Miasta P. uwierzytelnione kopie akt wywłaszczeniowych. Nie ma tych dokumentów także w Archiwum Akt Nowych w Warszawie nie odnaleziono także zezwolenia Przewodniczącego PKPG dla Dyrekcji Budowy [A] w P. Powyższy brak dokumentów w aktach sprawy wskazuje na niespełnienie przez wnioskodawcę wywłaszczenia ustawowego wymogu uzyskania zezwolenia Przewodniczącego PKPG wraz z opinią prezydium właściwej wojewódzkiej rady narodowej, co należy ocenić jako rażące naruszenie art. 5 ust. 2 i art. 7 ust. 3 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949r.

W postępowaniu wywłaszczeniowym rażąco naruszono także przepis art. 8 ust.1 dekretu, który zobowiązywał wykonawcę narodowych planów gospodarczych do wezwania właściciela nieruchomości, niezbędnej dla realizacji planu, by odstąpił mu tę nieruchomość za cenę, określoną na podstawie art. 28 przez wykonawcę, a zatwierdzoną przez prezydium wojewódzkiej rady narodowej. W aktach sprawy brak jest bowiem stosownego pisma zawierającego wezwanie byłego właściciela do odstąpienia nieruchomości, z podaniem ceny, zaś dobrowolne odstąpienie nieruchomości było bowiem koniecznym warunkiem dopuszczającym wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego. Nie p przeprowadzono także rozprawy wywłaszczeniowej w myśl art. 21 ust l cytowanego dekretu.

W świetle powyższych ustaleń że w rozpatrywanej sprawie nie przedstawiono w toku postępowania nadzorczego dowodów, które byłyby wystarczające dla stwierdzenia, że organ wywłaszczeniowy przeprowadził postępowanie zakończone decyzją z dnia [...] września 1952r zgodnie z przepisami dekretu z dnia 26 kwietnia 1949r. w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania.

Na powyższą decyzję wniósł skargę Syndyk Masy Upadłości [A] w P. domagając się jej uchylenia.

W skardze wywodzi naruszenie art. 7, 77 § 1 kpa polegające na zaniechaniu zebrania w sprawie wyczerpującego materiału dowodowego, Podnosi, że pisma nadesłane z Archiwum Zakładowego Miasta P. oraz z Archiwum Akt Nowych w Warszawie stwierdzają jedynie nie odnalezienie w aktach tych instytucji zezwolenia Przewodniczącego PKPG dla Dyrekcji Budowy [A] w P. co nie oznacza, iż takiego zezwolenia nie było skoro we wniosku o wywłaszczenie są one powołane przez wnioskującego.

Ponadto wskazano na obrazę przepisu art. 156 § 2 kpa poprzez ustalenie, że w przedmiotowej sprawie nie nastąpiły nie odwracalne skutki prawne. Przedmiotowa działka ma znaczenie strategiczne, albowiem jej odłączenie spowoduje pozbawienie terenów przemysłowych dostępu do transportu kolejowego a to jest sprzeczne z interesem społecznym i gospodarczym.

Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumentu podane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje

Stosownie do treści art.30 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym/ Dz. U. Nr 74 poz. 368 ze zm. / ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Sądu wiąże w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 kwietnia 2000r. w sprawie sygn. akt IV S.A. 396/98 stwierdził, że w aktach sprawy brak jest zezwolenia Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego oraz opinii prezydium właściwej wojewódzkiej rady narodowej, które to dokumenty miały stanowić załączniki do wniosku o wywłaszczenie. W konkluzji Sąd stwierdził - skoro organy nie dysponowały tymi dokumentami w czasie orzekania to nie mogły dokonać ich formalnej oceny, a w konsekwencji nie mogły dokonać oceny zgodności z prawem orzeczenia wywłaszczeniowego z dnia [...] września 1952r. i to zarówno w sensie pozytywnym jak i negatywnym.

W następstwie analizy materiału dokumentacyjnego znajdującego się w aktach sprawy oraz wydanych na ich podstawie decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa stwierdzić należy, że argumenty zawarte w uzasadnieniach obu decyzji wskazują, że orzekające w sprawie organy, wbrew wytycznym Sądu zawartym w wyroku z dnia 3 kwietnia 2003r. ponownie orzekały w oparciu o nie pełny materiał dokumentacyjny a w swojej ocenie materiału dowodowego przekroczyły granice swobodnej oceny dowodów. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 23 listopada 1994r. w sprawie III ARN 55/94 OSNAPiUS nr7 poz.83 uznał - Jako dowolne należy traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiały dowodowego (art.80 kpa), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 §1 kpa), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonywującej treści (art. 7 kpa)-.

Pogląd ten w pełni podziela skład orzekający w niniejszej sprawie. Wobec niemożności skompletowania dokumentów niezbędnych do oceny zgodności z prawem orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. z dnia [...] września 1952r, nieuprawnione jest stanowisko organów kwestionujące legalność przedmiotowego orzeczenia, jako naruszającego rażąco prawo. Należy zauważyć, że stwierdzona przez organ obraza przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949r., która legła u podstaw zaskarżonej decyzji nie została przez organy w sposób dostateczny udowodniona.

W świetle znajdujących się w aktach sprawy dokumentów nie jest przekonywujące twierdzenie, że organ prowadzący postępowanie wywłaszczeniowe nie zastosował się do rygoru wynikającego z przepisu art. 5 ust.1 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949r. który nakładał na wnioskodawcę wywłaszczenia obowiązek uzyskania zezwolenia Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego na nabycie nieruchomości, które to zezwolenie w myśl art. 5 ust. 2 dekretu musiało być poprzedzone stosowną opinią prezydium właściwej wojewódzkiej rady narodowej. W skierowanym do C. J. wezwaniu do zawarcia umowy sprzedaży części nieruchomości niezbędnej do realizacji narodowych planów gospodarczych z dnia 5 grudnia 1951r. podano podstawę prawną gdzie obok art.5 cytowanego dekretu z dnia 26 kwietnia 1949r. podano datę 5 lipca 1951r. jako datę udzielenia zezwolenia przez Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego a także jego numer.

W tej sytuacji uznać należy, iż jednoznaczne uznanie orzeczenia z dnia [...] września 1952r. jako rażąco naruszającego prawo bez wskazania przez organ w uzasadnieniu decyzji faktów, które uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, oraz przyczyn dla których innym dowodom odmówił wiarygodności uniemożliwia sądową kontrolę zaskarżonej decyzji. Ograniczenie się w uzasadnieniu decyzji do stwierdzenia iż orzeczenie zostało wydane bez wymaganych załączników t.z. zezwolenia Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego oraz opinii prezydium właściwej wojewódzkiej rady narodowej bez próby wyjaśnienia rozbieżności wynikających ze znajdujących się w aktach dokumentów, stanowi istotne naruszenie przepisów postępowania. (art.80kpa).

W tym samym wezwaniu do C. J. zawarto także ofertę kupna części przedmiotowej nieruchomości i wskazano na art. 28 dekretu jako podstawę prawną do ustalenia ceny tej nieruchomości. Przepis art. 8 ust.1 dekretu nakładający obowiązek podania w orzeczeniu odszkodowania za wywłaszczenie budzi wątpliwości tak w doktrynie jak i w judykaturze, gdyż nie wiadomo, czy chodzi w nim o cenę wyrażoną kwotowo, uprzednio określoną i zatwierdzoną, czy też o cenę określoną tylko przez wskazanie podstawy do jej ustalenia. (wyrok NSA z dnia 30 lipca 2003 sygn. I SA 2395/01) Konieczność wykładni tego przepisu wyłącza zarzut rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 §1 pkt. 2 kpa. Okoliczność ta uszła uwadze orzekających organów mimo, iż pogląd ten znajduje wyraz w utrwalonym orzecznictwie Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Reasumując stwierdzić należy, że zaniedbanie organów administracji polegające na niedopełnieniu obowiązku zgromadzenia pełnego materiału dowodowego, jak również uproszczona ocena zebranego niepełnego materiału dowodowego stanowią wadę postępowania administracyjnego. Uchybienie zasad postępowania wyrażonych w art.7, 77 i 80 kpa uzasadnia uchylenie decyzji obu instancji wydanych w wyniku takiego uchybienia.

Mając to na względzie orzeczono jak w sentencji na mocy art. 22 ust.2 pkt.3 i art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym/ Dz. U. Nr 74 poz. 368 ze zm./.