Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 16 maja 1996 r., I SA 344/95

Sprawa

w sprawie nieważności decyzji Wojewody (...) z dnia 15 kwietnia 1994 r. i na podstawie art. 207 par. 2 pkt 3 i art. 208 Kpa w związku z art. 68 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ uchylił zaskarżoną decyzję, a także zasądził od Ministra - Szefa Urzędu Rady Ministrów na rzecz skarżącego dziesięć złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Teza

W sytuacji gdy przedmiotem przekazania na własność międzygminnego związku wodociągów i kanalizacji na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych /Dz.U. nr 32 poz. 191 ze zm./ było mienie rejonowego przedsiębiorstwa wodociągów i kanalizacji, twierdzenie o braku interesu prawnego tego przedsiębiorstwa do występowania w sprawie w charakterze strony nie znajduje podstaw w art. 28 Kpa.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny uznał zasadność skargi Rejonowego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w W.Ś. na decyzję Ministra - Szefa Urzędu Rady Ministrów z dnia 13 stycznia 1995 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania

Uzasadnienie

Wojewoda (...) decyzją z dnia 15 kwietnia 1994 r. nr Pw-I/ 7250K-26/9/19/94 przekazał Międzygminnemu Związkowi Wodociągów i Kanalizacji z siedzibą w W.Ś. na własność składniki mienia należącego do Rejonowego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w W.Ś., obejmujące nieruchomości gruntowe, środki trwałe, prawa i zobowiązania wynikające z bezumownego korzystania z nieruchomości oraz inne prawa i zobowiązania związane z przekazywanym mieniem.

Jako podstawę prawnomaterialną decyzji powołano art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych /Dz.U. nr 32 poz. 191 ze zm./. Decyzja stała się ostateczna.

Tymczasowy Kierownik Przedsiębiorstwa, o którym mowa, wystąpił w dniu 24 października 1994 r. do Ministra - Szefa Urzędu Rady Ministrów z żądaniem stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody (...). Zarzucono, że wymieniona decyzja rażąco narusza prawo, gdyż stanowi o przekazaniu na rzecz gmin mienia nie będącego mieniem ogólnonarodowym. Podano, że na podstawie art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz.U. nr 79 poz. 464/. Przedsiębiorstwo nabyło prawo wieczystego użytkowania gruntów będących w dniu 5 grudnia 1990 r. w jego zarządzie oraz własność budynków i urządzeń znajdujących się na tych gruntach. Przedmiotem przekazania zatem mógł być jedynie grunt jako własność Skarbu Państwa, a nie pozostałe składniki mienia, będące własnością Przedsiębiorstwa.

Minister - Szef Urzędu Rady Ministrów decyzją z dnia 13 stycznia 1995 r. nr (...) odmówił wszczęcia postępowania w sprawie, o której mowa, powołując jako podstawę prawną decyzji art. 157 par. 1 i 3 Kpa. W uzasadnieniu stwierdził, że decyzja Wojewody (...) jest decyzją deklaratoryjną, a stroną postępowania komunalizacyjnego jest jedynie zainteresowana gmina lub, jak w sprawie niniejszej, Międzygminny Związek Wodociągów i Kanalizacji oraz Skarb Państwa. Uprawnień strony postępowania komunalizacyjnego natomiast nie miało Rejonowe Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w W.Ś., gdyż z art. 5 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. nie wynikają dla niego żadne uprawnienia ani obowiązki o charakterze prawnym. Nie mając uprawnień strony postępowania, Przedsiębiorstwo nie jest uprawnione do żądania stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody (...).

Decyzję Ministra - Szefa Urzędu Rady Ministrów zaskarżył Tymczasowy Kierownik Rejonowego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w W.Ś. do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W skardze zarzucił błędną wykładnię art. 28 Kpa w związku z art. 8 cytowanej ustawy z dnia 10 maja 1990 r., co pozbawiło Przedsiębiorstwo środków obrony jego praw.

W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie, uznawszy, że podniesione w niej zarzuty nie zostały poparte żadnymi argumentami natury prawnej i faktycznej. Natomiast interes faktyczny Przedsiębiorstwa nie daje mu legitymacji do występowania w charakterze strony.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Stosownie do art. 157 par. 2 Kpa postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Stroną zaś, jak stanowi art. 28 Kpa, jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.

Skarżące Przedsiębiorstwo wywodzi swój interes prawny z przepisów art. 2 ust. 1 i 2 oraz art. 2a ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz.U. nr 79 poz. 464 ze zm./. Takie twierdzenie Przedsiębiorstwa jest zasadne, gdyż z mocy tych przepisów nabyło ono prawo użytkowania wieczystego gruntów będących w dniu 5 grudnia 1990 r. w jego zarządzie oraz prawo własności budynków i urządzeń znajdujących się na tym gruncie. Brak decyzji stwierdzającej nabycie tych praw przez Przedsiębiorstwo z mocy prawa nie ma istotnego znaczenia dla oceny jego interesu prawnego w sprawie stwierdzenia nieważności powołanej wyżej decyzji Wojewody (...).

Błędne jest stwierdzenie zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż decyzja Wojewody (...) jest jedynie decyzją deklaratoryjną. Decyzja ta została wydana na podstawie art. 5 ust. 3 cytowanej ustawy z dnia 10 maja 1990 r. i jest decyzją konstytutywną, przekazującą własność określonego w niej mienia z dniem, w którym stała się ostateczna, a nie stwierdzającą jego nabycie z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. Ta zaś okoliczność będzie miała zasadnicze znaczenie dla oceny zasadności żądania dotyczącego stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody.

Z tych względów należało uznać za trafny zarzut skargi, iż w zaskarżonej decyzji bezzasadnie uznano, że wymienione Przedsiębiorstwo nie jest legitymowane w sprawie do występowania w charakterze strony. W sytuacji bowiem gdy przedmiotem przekazania na własność Międzygminnego Związku Wodociągów i Kanalizacji z siedzibą w W.Ś. było mienie Rejonowego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w W.Ś. (...), twierdzenie o braku interesu prawnego tego Przedsiębiorstwa do występowania w sprawie w charakterze strony nie znajduje podstaw w art. 28 Kpa.

W tym stanie Sąd na zasadzie art. 207 par. 2 pkt 3 Kpa w związku z art. 68 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368/ orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji.

O kosztach postępowania sądowego orzeczono w myśl art. 208 Kpa.