Uzasadnienie
I SA 353/03
Zaskarżoną decyzją z dnia [..] stycznia 2003 roku numer [...] Dyrektor Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej W. utrzymał w mocy decyzję z [...] listopada 2002 roku numer [...] Dyrektora Oddziału Terenowego Nr.[...] Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w W. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ administracji publicznej podał, że porucznik A. W. od [...] czerwca 1998 roku pełnił zawodową służbę wojskową na stanowisku służbowym inżyniera w zespole pracowników naukowo-technicznych Wojskowej Akademii Technicznej.
W dniu [...] kwietnia 2001 roku A. W. wystąpił do Dyrektora Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej W. o wypłatę ekwiwalentu pieniężnego w zamian za rezygnację z kwatery.
W dniu [...] marca 2002 roku Dyrektor Departamentu Kadr Ministerstwa Obrony Narodowej wypowiedział porucznikowi A. W. stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej z powodu zmniejszenia stanu etatowego w Wojskowej Akademii Technicznej i braku możliwości wyznaczenia na inne stanowisko służbowe.
Decyzją z dnia [...] maja 2002 roku numer [...] Minister Obrony Narodowej zwolnił porucznika A. W. z zawodowej służby wojskowej i przeniósł go do rezerwy wskutek upływu terminu wypowiedzenia dokonanego przez organ wojskowy.
W dniu [...] maja 2002 roku A. W. wystąpił do Dyrektora Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej W. z ponownym wnioskiem o wypłacenie ekwiwalentu pieniężnego w zamian za rezygnację z kwatery stałej.
Pismem z dnia [...] czerwca 2002 roku numer [...] Wicedyrektor Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej W. powiadomił A. W., iż z uwagi na treść przepisów ustawy z 22 czerwca 1995 roku o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. 42/2002, poz.368 ze zmianami) nie może zadośćuczynić prośbie o wypłatę ekwiwalentu pieniężnego.
Pismem z dnia [...] lipca 2002 roku Zastępca Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w W. poinformował A. W., że wypłata ekwiwalentu pieniężnego następuje na podstawie umowy cywilno-prawnej i wyłączony jest tryb postępowania administracyjnego.
Pismem z dnia [..] sierpnia 2002 roku A. W. zawiadomił Dyrektora Oddziału Terenowego Nr.[...] Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w W., że z dniem [...] czerwca 2002 roku został zwolniony z zawodowej służby wojskowej i przeniesiony do rezerwy i wskazał, że oczekuje na wypłatę ekwiwalentu pieniężnego w zamian za rezygnację z kwatery stałej.
Decyzją z dnia [...] listopada 2002 roku numer [...] Dyrektor Oddziału Terenowego Nr [...] Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w W. stwierdził, A. W. nie zachował uprawnień do osobnej kwatery stałej.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2003 roku numer [...] Dyrektor Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej W. utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] listopada 2002 roku numer [....] Dyrektora Oddziału Terenowego Nr.[...] Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w W. Na decyzję z dnia [...] stycznia 2003 roku numer [...] Dyrektora Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej W. skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł A. W. Skarżący domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji podniósł zarzut naruszenia prawa materialnego, to jest art.22 ust.1, art.23, art.24 ust.1 ustawy z 22 czerwca 1995 roku o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. 42/2002, poz.368 ze zmianami) poprzez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz zarzut naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, to jest art.6, art.7, art.77 § 1 poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w W. podtrzymał swoją argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna i skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na dwa zagadnienia o charakterze procesowym. Po pierwsze stosownie do treści art.1 i art.2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę-Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz.1271), z dniem 1 stycznia 2004 roku weszły w życie przepisy ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Po drugie z treści art.97 § 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę-Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika jednoznacznie, że sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i w których postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ponadto podkreślić należy, że ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego.
W szczególności należy podkreślić, że sądy administracyjne dokonując oceny zaskarżonych decyzji czynią to w odniesieniu do stanu prawnego i stanu faktycznego istniejącego w dacie ich podejmowania.
Z materiału dokumentacyjnego zgromadzonego w aktach sprawy wynika, że żołnierz zawodowy A. W. w dniu [...] kwietnia 2001 roku wystąpił do Dyrektora Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej W. z wnioskiem o wypłacenie ekwiwalentu pieniężnego w zamian za rezygnację z kwatery. Wniosek ten A. W. ponowił w piśmie z dnia 21 maja 2002 roku oraz w piśmie z 16 sierpnia 2002 roku, które były kierowane do Dyrektora Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej W. i Dyrektora Oddziały Terenowego Nr.[...] Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w W. W aktach sprawy brak jest dokumentów mogących świadczyć o tym, że A. W. występował do wskazanych wyżej organów administracji publicznej z innymi wnioskami niż opisany wyżej wniosek o wypłatę ekwiwalentu pieniężnego w zamian za rezygnację z kwatery stałej. Tymczasem z treści decyzji z [...] listopada 2002 roku numer [....] Dyrektora Oddziału Terenowego Nr.[...] Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w W. wynika, iż rozstrzygnięcie to zapadło po rozpoznaniu wniosku A. W. w sprawie stwierdzenia nabycia uprawnień do kwatery. W tym miejscu należy przypomnieć, że stosownie do treści art.61 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne może być wszczęte na wniosek strony lub z urzędu. Natomiast w sytuacji, gdy organ administracji publicznej ma wątpliwości co do żądania wnioskodawcy winien skorzystać z instytucji wezwania do uzupełnienia braków formalnych wniosku, o której mowa w art.64 § 2 k.p.a. Skoro w rozpoznawanej sprawie skarżący nie złożył wniosku o wydanie decyzji w trybie przewidzianym w art.23 ust.2 i ust.5(w brzmieniu obowiązującym w dacie podejmowania decyzji) ustawy z 22 czerwca 1995 roku o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. 86/95, poz.433 ze zmianami), a postępowanie administracyjne w tym trybie nie było wszczęte z urzędu, to tym samym brak było podstaw do przeprowadzenia takiego postępowania administracyjnego oraz do wydawania decyzji administracyjnej. Ponadto wskazać należy, że przepis art.23 ust.5 (w brzmieniu obowiązującym w dacie podejmowania decyzji) w/w ustawy zezwalał na wydanie decyzji stwierdzającej zachowanie lub nabycie uprawnień do kwatery.
Jednocześnie podkreślić należy, że powołany w treści decyzji organu I instancji przepis art.23 ust.2 ustawy z 22 czerwca 1995 roku o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej dotyczy wyłącznie sytuacji, w których żołnierz zawodowy w służbie stałej otrzymał przydział kwatery, a następnie został zwolniony z czynnej służby wojskowej i w chwili zwolnienia nie nabył uprawnień do emerytury lub wojskowej renty inwalidzkiej. W opisanej wyżej sytuacji żołnierz zawodowy zachowuje prawo do zajmowanej kwatery stałej. Ponadto podkreślić należy, że zgodnie z treścią art.22 ust.1 w/w ustawy żołnierzowi zawodowemu przysługuje prawo do kwatery od dnia powołania go do czynnej służby wojskowej pełnionej jako służba stała. Prawo do kwatery może być realizowane na wniosek żołnierza zawodowego przez przydział kwatery albo przez wypłacenie ekwiwalentu pieniężnego w zamian za rezygnację z kwatery-art.24 ust.1 pkt.1-2. Wskazać także należy, że w dacie podejmowania zaskarżonej decyzji skarżący był zwolniony z zawodowej służby wojskowej i przeniesiony do rezerwy. Wobec powyższego należało ustosunkować się do treści art.24 ust.4 ustawy z 22 czerwca 1995 roku o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. Stosownie do treści powołanego przepisu prawa jeżeli do czasu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej pełnionej jako służba stała żołnierzowi nie przydzielono kwatery lub nie wypłacono ekwiwalentu pieniężnego w zamian za rezygnację z kwatery, to z dniem zwolnienia z służby wypłaca się ten ekwiwalent. Natomiast z treści art.24 ust.3 w/w ustawy wynika, że realizacja uprawnienia do kwatery poprzez przydział kwatery może nastąpić wyłącznie w okresie pełnienia zawodowej służby wojskowej, jako służby stałej. Natomiast po zwolnieniu żołnierza z zawodowej służby wojskowej realizacja prawa do kwatery może nastąpić tylko poprzez wypłacenie ekwiwalentu pieniężnego w zamian za rezygnację z kwatery. Zrezygnować z kwatery żołnierz mógł tylko wówczas, gdy przysługiwało mu prawo do kwatery poprzez przydział kwatery, a więc złożył stosowny wniosek w okresie pozostawania w zawodowej służbie wojskowej. W tym miejscu przypomnieć należy, że ekwiwalent pieniężny wypłaca się na podstawie umowy, o której mowa w art.47 ust.1 ustawy (w brzmieniu obowiązującym w dacie podejmowania decyzji) o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. Oznacza to, że sprawa wypłaty ekwiwalentu pieniężnego jest sprawą cywilną, do rozpatrzenia której właściwe są sądy powszechne (vide postanowienie NSA z 3.07.2001 r I SAB 119/01 niepublikowane).
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art.145 § 1 pkt.1 lit.a i lit.c, art.152, art.200 ustawy z 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz.1270) orzekł, jak w sentencji wyroku.