Uzasadnienie
Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny dla Województwa Nowosądeckiego decyzją z dnia 4 sierpnia 1983 r. nr WSE-443-092-124/83 zarządził:
1/ przedstawienie do wglądu projektu z przewidywanymi rozkładami natężeń i gęstości strumienia energii pól, zasięgiem granic stref ochronnych w otoczeniu stacji i linii elektroenergetycznych zlokalizowanych w sąsiedztwie i na terenie posesji Józefy M. zamieszkałej w S. nr 144 oraz Katarzyny G. i Barbary H. zamieszkałych w B. N. nr 275. 2/ przedłożenie aktualnych wyników pomiarów kontrolnych pola elektromagnetycznego w otoczeniu powyższych urządzeń, wykonanych przez Zakład Pomiarowo-Badawczy Energetyki wraz z opinią tej jednostki.
Od tej decyzji odwołanie wniósł jej adresat - Zakład Energetyczny Kraków, podając, że powołując się w decyzji na rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 5 listopada 1980 r. w sprawie szczegółowych zasad ochrony przed elektromagnetycznym promieniowaniem niejonizującym szkodliwym dla zdrowia i środowiska /Dz.U. nr 25 poz. 101/, organ nie wziął pod uwagę par. 3 ust. 2, par. 4 ust. 1 i 2, par. 6 ust. 2 i par. 7 tego rozporządzenia oraz wartości granicznych stref ochronnych stanowiących załącznik do rozporządzenia.
Decyzją z dnia 17 grudnia 1983 r. nr EX-444-0-53/83 Główny Inspektor Sanitarny, na mocy art. 138 par. 1 pkt 2 w związku z art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa, uchylił zaskarżoną decyzję i stwierdził jej nieważność, podając w uzasadnieniu, że sformułowany w zaskarżonej decyzji obowiązek przeprowadzenia pomiarów nie znajduje potwierdzenia w obowiązujących przepisach.
Na tę decyzję Józefa M. złożyła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, stwierdzając, że stojąc na jej posesji słupy wysokiego napięcia wytwarzają - według radiestetów - bardzo silne pole elektromagnetyczne z wybijającą silną radiacją i grawitacją.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Sanitarny podtrzymał swoją decyzję i stwierdził, że Państwowy Inspektor Sanitarny nie jest uprawniony do wydawania decyzji w sprawie ochrony środowiska, a ustawa z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska nie przewiduje w sprawach ochrony i kształtowania środowiska jakichkolwiek kompetencji Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego. cytowane rozporządzenie z dnia 5 listopada 1980 r. ustanawia inspektora sanitarnego jako organ opiniodawczy dla terenowych organów administracji państwowej, władnych do podejmowania decyzji. Dlatego też należało uznać decyzję organu I instancji za nieważną. Nadto wzięto, pod uwagę stanowisko Zakładu Pomiarowo-Badawczego, z którego wynika, że elektroenergetyczne sieci niskiego i średniego napięcia nie są źródłem promieniowania elektromagnetycznego niejonizującego o wartościach natężenia pola, elektrycznego, które wymagałoby ustalenia stref ochronnych.
W związku z odpowiedzią na skargę Józefa M nadesłała pismo procesowe, w którym stwierdzała, że Główny Inspektor Sanitarny niesłusznie bierze w obronę resort energetyki ze szkodą dla mieszkańców posesji narażonych na działanie pola elektromagnetycznego. jej zdaniem, niesłusznie zostały okrojone uprawnienia państwowego inspektora sanitarnego i nie uwzględniono rozporządzenia Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych oraz Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 19 lutego 1977 r. /Dz.U. nr 8 poz. 33/.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Jak słusznie stwierdził w odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Sanitarny, art. 14 dekretu z dnia 14 sierpnia 1954 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej /Dz.U. nr 37 poz. 160 ze zm./ jest tylko przepisem kompetencyjnym i nie przesądza o tym, że w jakich sprawach państwowy inspektor sanitarny ma prawo wydawać decyzję. Z kolei ustawa z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska /Dz.U. nr 3 poz. 6 ze zm./ nie przewiduje żadnych uprawnień ani obowiązków dla państwowych inspektorów sanitarnych, lecz nakłada w tym zakresie obowiązki na terenowe organy administracji państwowej /art. 23, 30, 31, 48 ust. 2, art. 51, 56, 76 ust. 1 i inne/.
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 5 listopada 1980 r. w sprawie szczegółowych zasad ochrony przed elektromagnetycznym promieniowaniem niejonizującym szkodliwym dla ludzi i środowiska /Dz.U. nr 25 poz. 101/ również nie przewiduje możliwości wydawania decyzji przez państwowego inspektora sanitarnego, dając mu tylko uprawnienia opiniodawcze, lub też przewiduje, że decyzja wydawana jest przez terenowe organy administracji państwowej w porozumieniu z państwowym inspektorem sanitarnym.
Z par. 5 ust. 3 tego rozporządzenia wynika, że decyzję o udzieleniu zgody na odstępstwo od zasad przebywania ludności w poszczególnych strefach ochronnych wydaje terenowy organ administracji państwowej stopnia wojewódzkiego w porozumieniu z państwowym inspektorem sanitarnym. Natomiast par. 6 rozporządzenia przewiduje, że instalowanie w istniejących obiektach urządzeń wytwarzających pola elektromagnetyczne wymaga uzyskania opinii właściwego państwowego inspektora sanitarnego oraz zgody właściwego terenowego organu administracji państwowej stopnia wojewódzkiego.
W żadnym jednak z przepisów powołanego rozporządzenia nie ma mowy o tym, że państwowy wojewódzki inspektor sanitarny wydaje decyzję w sprawach nim uregulowanych, chociaż niektóre decyzje są wydawane w porozumieniu z nim, w niektórych wypadkach zaś państwowy inspektor sanitarny wydaje opinię i ma również prawo przeprowadzać pomiary /par. 8 ust. 2/. W tej sytuacji organ I instancji orzekł w sprawie nie należącej do jego właściwości, a więc zachodziły przesłanki z art. 156 par. 1 Kpa i zgodna z prawem była decyzja organu II instancji, który na mocy art. 138 par. 1 pkt 2 Kpa uchylił decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego. Decyzja organu II instancji wprawdzie nie jest prawidłowo sformułowania, ponieważ organ ten w postępowaniu odwoławczym nie mógł stwierdzić nieważności decyzji organu I instancji, gdyż art. 138 Kpa takiej możliwości nie przewiduje. Stwierdzenie nieważności w postępowaniu administracyjnym może być orzeczone w postępowaniu wszczętym po wydaniu ostatecznej decyzji /art. 157 Kpa/. W sprawie niniejszej, zgodnie z art. 138 par. 1 pkt 2 Kpa, organ II instancji powinien był uchylić decyzję, co uczynił, i umorzyć postępowanie I instancji. Jednakże to uchybienie nie miało wpływu na rozstrzygnięcie sprawy i dlatego nie może stanowić podstawy uchylenia zaskarżonej decyzji.
Dodać trzeba, że rozporządzenie Ministrów Pracy, Płac i Spraw Socjalnych oraz Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 19 lutego 1977 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy stosowaniu urządzeń wytwarzających pola elektromagnetyczne w zakresie od 0,1 MHz do 300 MHz /Dz.U. nr 8 poz. 33/, na które powołuje się skarżąca, dotyczy bezpieczeństwa i higieny pracy przy stosowaniu urządzeń wytwarzający pola elektromagnetyczne, a więc odnosi się do pracowników zatrudnionych w zakładach, w których stosuje się urządzenia wytwarzające pola elektromagnetyczne. W tej dziedzinie, na podstawie wyżej zacytowanego rozporządzenia Ministrów Pracy, Płac i Spraw Socjalnych oraz Zdrowia i Opieki Społecznej Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny ma prawo w pewnych sprawach wydawać decyzje. Jednakże nie dotyczy to spraw uregulowanych w omawianym rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 5 listopada 1980 r.
Z tych względów należy uznać, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i dlatego na mocy art. 207 par. 5 Kpa skargę należało oddalić.