Wyrok WSA w Warszawie z 21 września 2004 r., I SA 397/03

Sąd

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie

Rozpoznanie

na rozprawie w dniu 21 września 2004 r.

Sprawa

sprawy ze skargi L. i Z. małżonków G. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lutego 2003 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej oddala skargę

Skład

Przewodniczący Sędzia NSA Anna Lech (spr.) Sędziowie NSA Ewa Dzbeńska WSA Elżbieta Sobielarska
Anna Milicka – Stojek protokolant

Uzasadnienie

I SA 397/03

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2003 r., utrzymał w mocy decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr [...] z dnia [...] października 2002 r. odmawiającą wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1993 r. nr [...] stanowiącej o nabyciu przez Gminę S. własności nieruchomości położonych w obrębie K., oznaczonych w ewidencji gruntów jako działki:

• nr [...] zapisane w księgę wieczystą [...],
• nr [...] zapisane w księgę wieczystą [...]
• nr [...] zapisane w księgę wieczystą [...].

W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił następujący stan sprawy:

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia 1993 r. nr [...], działając na podstawie art. 18 ust. 1 w związku z art. 15 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr. 32, poz. 191 ze zm.), stwierdził nabycie przez Gminę S. własności nieruchomości opisanych w sentencji niniejszej decyzji. Wobec nie zaskarżenia przedmiotowej decyzji w ustawowym terminie stała się ona ostateczna.

Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności tej decyzji wystąpił Z.G. Zdaniem wnioskodawcy nieruchomości położone w obrębie K. stanowiły własność L. K., co zostało potwierdzone w Akcie Nadania Ziemi z dnia [...] listopada 1945 r. oraz postanowieniu Sądu [...] z dnia [...] stycznia 1947 r. o założeniu dla przedmiotowych nieruchomości księgi wieczystej K. [...].

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z nr [...], z dnia [...] października 2002 r. odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] i wskazał, że zgodnie z art. 157 § 2 kpa postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. W myśl art. 28 kpa stroną jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.

Wnioskodawca nie wykazał się prawem własności do przedmiotowej nieruchomości, a swoje roszczenia w stosunku do przedmiotowej nieruchomości wywodzi z Aktu Nadania Ziemi z dnia [...] listopada 1945 r. oraz postanowienia Sądu [...] z dnia [...] stycznia 1947 r. o założeniu dla przedmiotowych nieruchomości księgi wieczystej K. [...].

Wyżej wymieniona księga wieczysta, jako księga wieczysta dawna została zamknięta, a zapisy z niej zostały przepisane do księgi wieczystej KW nr [...], w której wpis własności L.K. został z dniem [...] grudnia 1979 r. zastąpiony wpisem na rzecz Skarbu Państwa.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji uznał, iż skarżący nie korzysta z przymiotu strony postępowania administracyjnego, zakończonego decyzją Wojewody [...], a zatem nie może również żądać wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności tej decyzji.

Z.G. nie zgodził się z powyższymi argumentami i wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdził, że zgodnie z art. 34 kodeksu cywilnego (w brzmieniu wówczas obowiązującym), oraz ustaloną w orzecznictwie komunalizacyjnym zasadą, mieniem należącym wtedy do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego były te prawa majątkowe Skarbu Państwa, które nie znajdowały się wówczas pod zarządem innych niż Państwo, państwowych osób prawnych. Tym samym, w stosunku do mienia Skarbu Państwa nie oddanego w zarząd, uprawnienia właścicielskie sprawował terenowy organ administracji państwowej stopnia podstawowego.

Wnioskodawca nie przedstawił prawomocnej decyzji stwierdzającej nieważność decyzji Naczelnika Gminy S. z dnia [...] listopada 1979 r., na mocy której Skarb Państwa nabył nieruchomości wchodzące w skład gospodarstwa L.K. oraz nie przedstawił właściwych wypisów z ksiąg wieczystych poświadczających o przysługującym mu tytule własności do przedmiotowych nieruchomości, a tym samym nie wykazał, że przedmiotowe nieruchomości stanowią jego własność. Wnioskodawca nie korzysta więc z przedmiotu strony postępowania administracyjnego, zakończonego wspomnianą na wstępie decyzją Wojewody [...], a zatem nie może również żądać wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji.

Na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lutego 2003 r. złożyli skargę L. i Z. małżonkowie G. i wnieśli o jej uchylenie. W uzasadnieniu skargi podnieśli, że organ wadliwie zastosował art. 28 i 29 kpa odmawiając skarżącym praw strony. Nadto istnieje potrzeba uchylenia decyzji z dnia [...] listopada 1979 r. o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości będącej własnością poprzednika prawnego skarżących i postępowanie w tej sprawie jest w toku.

W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności należy podnieść, że zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr. 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr. 153, poz. 1270).

Następnie należy wskazać, iż postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji wszczyna się, zgodnie z art. 157 § 2 kpa, na żądanie strony lub z urzędu.

Skarżący w niniejszej sprawie nie byli uczestnikami postępowania w sprawie zakończonej decyzją Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1993 r.

Postępowanie zakończone decyzją Wojewody [...] toczyło się bowiem z udziałem przedstawicieli Skarbu Państwa i Gminy S. i dotyczyło przejścia prawa własności ze Skarbu Państwa na tę gminę.

Organ prowadzący postępowanie nadzorcze wskazał w uzasadnieniu decyzji, że, w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczącym komunalizacji utrwalił się pogląd, że stronami postępowania są tylko Skarb Państwa i właściwa miejscowo gmina, gdyż przedmiotem postępowania komunalizacyjnego jest wyłącznie przekształcenie własnościowe, zachodzące pomiędzy Skarbem Państwa a zainteresowaną gminą w odniesieniu do mienia ogólnonarodowego.

Stronami postępowania komunalizacyjnego są zatem Skarb Państwa – jako dotychczasowy właściciel mienia – i właściwa gmina, gdyż postępowanie to dotyczy interesu prawnego wymienionych podmiotów. Natomiast inne podmioty mogą brać udział w postępowaniu komunalizacyjnym, jeżeli wykażą, że mienie to stanowi ich własność i nie podlega komunalizacji.

W niniejszej sprawie skarżący nie wykazali, że mają tytuł prawnorzeczowy do nieruchomości będących przedmiotem komunalizacji.

Podali wprawdzie, że są spadkobiercami byłych właścicieli nieruchomości, którzy otrzymali akt nadania ziemi z dnia [...] listopada 1945 r., jednak z odpisu zupełnego z księgi wieczystej nr [...] znajdującego się w akrach sprawy wynika, że na podstawie decyzji Naczelnika Gminy S. z dnia [...] listopada 1979 r. nr [...] o przejęciu na własność Państwa, jako opuszczonego, gospodarstwa rolnego we wsi K. Gmina S. o łącznej powierzchni [...] ha stanowiącego własność L.K., w dziale II tej księgi wieczystej wpisany został Skarb Państwa.

Dopóki zatem ten stan prawny nie zostanie zmieniony, skarżący jako spadkobiercy L.K., nie legitymują się tytułem prawnorzeczowym do gruntu i nie mogą być stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej.

Skarżący wprawdzie anonsują, iż zostało wszczęte postępowanie o stwierdzenie nieważności powołanej wyżej decyzji z dnia [...] listopada 1979 r., ale dopiero jego prawomocne, pozytywne zakończenie zmieni sytuację prawną skarżących w niniejszej sprawie.

Sąd podzielił argumenty przedstawione przez organ w uzasadnieniu obu decyzji nadzorczych i na podstawie art. 151 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.