Uzasadnienie
Minister Pracy i Polityki Socjalnej decyzją z dnia 21 stycznia 1995 r. nr DPS.III.O75/B/1/18/95 utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Wojewódzkiego Zespołu Pomocy Społecznej w W. z dnia 16 grudnia 1994 r. nr (...) w sprawie skierowania Barbary W. do Domu Pomocy Społecznej w W. przy ul. T. nr 3 na pobyt stały. W uzasadnieniu decyzji Ministra podano, że odwołując się od decyzji organu pierwszej instancji, Barbara W. domagała się uznania, że fałszywe jest bliżej nie określone orzeczenie lekarskie, które spowodowało wydanie zaskarżonej decyzji, oraz podniosła, iż nie wyraziła zgody na objęcie jej specjalistyczną opieką lekarską w Domu Pomocy Społecznej przy ul. T. nr 3, nazwanym domem dla umysłowo chorych. Zdaniem organu odwoławczego decyzja organu pierwszej instancji została wydana na podstawie formalnego wniosku z dnia 6 grudnia 1994 r. o umieszczenie w domu pomocy społecznej, sporządzonego przez gabinet lekarski przy Domu Pomocy Społecznej im. (...) w W., w którym zainteresowana przebywa. Wniosek ten w pkt III.A zawiera orzeczenie specjalisty chorób nerwowych i psychicznych stwierdzające, że Barbara W. powinna być skierowana do domu pomocy społecznej dla osób ze schorzeniami układu nerwowego. Brak więc podstaw do uwzględnienia pierwszego ze zgłoszonych zarzutów, zwłaszcza z powodu jego niekonkretności. Skierowanie zaś do innego domu pomocy społecznej nastąpiło na skutek pisemnej prośby zainteresowanej z dnia 29 listopada 1994 r. /od 3 marca 1992 r. nastąpiła czterokrotna zmiana domu pomocy społecznej na terenie W., z tego trzykrotnie na prośbę Barbary W. ze względu na sytuacje konfliktowe/. Stosownie do par. 4 i 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 2 lutego 1993 r. w sprawie domów pomocy społecznej /Dz.U. nr 13 poz. 63/ zakres i poziom świadczeń domu powinien być dostosowany do zindywidualizowanych potrzeb mieszkańców i powinien zaspokajać zarówno ich potrzeby bytowe, jak i zdrowotne. Stwierdzenie zainteresowanej, że Dom Pomocy Społecznej przy ul. T. nr 3 jest domem dla umysłowo chorych, nie jest ścisłe (...). Właściwe określenie charakteru tego domu zawiera par. 3 cytowanego wyżej rozporządzenia. Wobec zaś ograniczonych możliwości świadczenia usług w ramach instytucjonalnej pomocy społecznej zakres stałych specjalistycznych usług neurologicznych w Domu przy ul. T. nr 3 "jest odpowiedni do potrzeb leczniczych". Brak jest zatem podstaw do uznania, iż decyzja organu pierwszej instancji jest niezgodna z cytowanymi wyżej przepisami prawa.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Barbara W. podnosi, że nie zgadza się na skierowanie jej do Domu Pomocy Społecznej przy ul. T. nr 3, bo jest to dom dla umysłowo chorych, co potwierdził pisemnie dyrektor tego domu. Skarżąca zarzuca też, iż zaskarżona decyzja jest niezgodna z jej prośbą. Zdaniem skarżącej, podstawą wydania takiej decyzji były "podstępne pisma" lekarza (...) z Poradni Zdrowia Psychicznego w S., który bezpodstawnie hospitalizował ją w czasie stanu wojennego /1982 r./. Obecnie zaś, z powodu postępowania prowadzonego przeciwko niemu przez prokuraturę na skutek wystąpień skarżącej/, pisze oszczerstwa do Domu Pomocy Społecznej im. (...) oraz do Wojewódzkiego Zespołu Pomocy Społecznej w W. Telefonował też do Domu Pomocy Społecznej przy ul. S. nr 26 w W. i przy ul. K. nr 4b, informując, że jest ona psychicznie chora i przebywała w szpitalu psychiatrycznym w S.G; żądał przy tym dalszego leczenia skarżącej i jej ubezwłasnowolnienia oraz proponował skierowanie jej na stałe do domu dla psychicznie chorych. Na skutek tych informacji lekarz (...) z Domu Pomocy Społecznej im. (...) wydała nieprawdziwe orzeczenie. Skarżąca podaje, że również lekarze psychiatrzy z innych placówek wydali o niej niezgodne z prawdą opinie, iż jest chora psychicznie. Lekarz (...) wraz z kierownictwem Domu wypowiada się o niej negatywnie i utrudnia jej załatwienie ważnych spraw oraz dąży do tego, aby "zrobić" z niej psychicznie chorą. Wniosek zaś "opieki społecznej" w W. z dnia 17 lutego 1992 r. jest dowodem na to, że nigdy nie była chora psychicznie.
W odpowiedzi na skargę wnosi się o jej oddalenie i wyjaśnia, że skarżąca wystąpiła o przeniesienie jej z Domu Pomocy Społecznej im. (...) do innego domu w związku z występującymi konfliktami, wskazując dom "budowlanych" oraz dom przy ul. S., w którym już raz przebywała i z którego przeniosła się do domu będącego obecnie miejscem jej pobytu. Organ pierwszej instancji wydał w dniu 16 września 1994 r. decyzję przyznającą skarżącej miejsce w domu obecnego pobytu /na pobyt stały/, w którym skarżąca na własną prośbę przebywała już przez 6 miesięcy. Od tej decyzji skarżąca odwołała się, podnosząc, że w tym domu nie może mieszkać, ponieważ "wszyscy ją denerwują", a personel ustosunkowany jest do niej wrogo. W postępowaniu odwoławczym decyzja ta została uchylona /decyzją Ministra z dnia 7 listopada 1994 r./ ze względów formalnoprawnych, a jednocześnie w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego wskazano potrzebę skierowania Barbary W. do domu specjalistycznego, zapewniającego właściwą opiekę lekarską, konieczną ze względu na typ schorzenia. Decyzją Dyrektora Wojewódzkiego Zespołu Pomocy Społecznej z dnia 16 grudnia 1994 r. skarżąca została skierowana do Domu Pomocy Społecznej dla osób ze schorzeniami układu nerwowego przy ul. T. nr 3. Dom ten jest przygotowany kadrowo, ma lekarzy specjalistów, których pomocy skarżąca niewątpliwie wymaga. Dlatego zaskarżoną decyzją Minister utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, co skarżąca kwestionuje. Ze znajdującego się w aktach sprawy wywiadu lekarskiego z dnia 6 grudnia 1994 r. jednak wynika, że skarżąca od 1974 r. cierpi na psychozę paranoidalną. Choroba ta jest powodem stale ponawiających się konfliktów z otoczeniem. Skarżąca w 1992 r. skierowana została do jednego z domów pomocy społecznej. Powodem ubiegania się o miejsce w takiej placówce były konflikty z sąsiadami w miejscu zamieszkania. Po trzech miesiącach pobytu w tym domu skarżąca popadła w konflikt z mieszkańcami (...). W lutym 1993 r. wystąpiła o przeniesienie do innego domu pod warunkiem uzyskania pokoju jednoosobowego. W sierpniu 1993 r. na własną prośbę została skierowana do Domu Pomocy Społecznej przy ul. S. nr 26. Już w październiku wystąpiły konflikty w tym domu z mieszkańcami i personelem (...). W listopadzie złożyła wniosek o przeniesienie jej do innego domu. Od marca 1994 r. - zgodnie ze swoją prośbą - przebywa w Domu Pomocy Społecznej im. (...) przy ul. K. nr 4b, gdzie zobowiązała się poddać leczeniu. W Domu tym dwukrotnie zmieniała pokoje, a czterokrotnie współmieszkanki i mimo zobowiązań nie poddaje się leczeniu. W tej sytuacji jedynym słusznym rozwiązaniem wydaje się skierowanie skarżącej do domu pomocy społecznej dla osób ze schorzeniami układu nerwowego, jak to sugeruje orzeczenie lekarskie z dnia 6 grudnia 1994 r. Tylko specjalistyczny dom pomocy społecznej będzie w stanie zapewnić skarżącej właściwą opiekę i pielęgnację, umożliwiające jej w miarę normalne egzystowanie
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skierowanie skarżącej do Domu Pomocy Społecznej przy ul. T. nr 3 w W., jak podano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, nastąpiło zgodnie z formalnym wnioskiem z dnia 6 grudnia 1994 r. o umieszczenie w tego rodzaju domu; w jego części III zawarte jest orzeczenie specjalisty chorób nerwowych i psychicznych. Otóż istotnie, we wniosku sporządzonym przez gabinet lekarski przy Domu Pomocy Społecznej im. (...) przy ul. K. nr 4b znajduje się orzeczenie, że skarżąca powinna być skierowana do domu dla osób ze schorzeniami układu nerwowego. Należy jednak stwierdzić, że wniosek ten w tej części nie znajduje podstaw w przepisach rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 2 lutego 1993 r. w sprawie domów pomocy społecznej /Dz.U. nr 13 poz. 63/, w szczególności w treści par. 8 ust. 1 pkt 4 i 7 tego rozporządzenia.
Dane, jakie powinno zawierać orzeczenie lekarskie, zostały ogólnie określone w par. 8 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia, a szczegółowo w części II załącznika do tego rozporządzenia. Załącznik ten nie przewiduje, by lekarz psychiatra lub neurolog określał, do jakiego typu domu pomocy społecznej skierować osobę z zaburzeniami psychicznymi /część II pkt C.a/. Na podstawie wyników badań lekarskich lekarz tych specjalności ma się jedynie wypowiedzieć, czy zainteresowana osoba powinna być skierowana do domu pomocy społecznej /pkt C.a/, czy też nie została zakwalifikowana do domu pomocy społecznej z powodu przeciwwskazań zdrowotnych /pkt C.b/.
Kwestia wydania decyzji, do jakiego typu domu pomocy społecznej należy skierować osobę ubiegającą się o umieszczenie w takim domu, należy do organu rozstrzygającego sprawę, który - stosownie do par. 8 ust. 1 pkt 7 powołanego rozporządzenia - przed wydaniem decyzji powinien zasięgnąć opinii zespołu konsultantów.
W rozpoznawanej sprawie decyzje organów obu instancji zostały wydane z naruszeniem tego przepisu, gdyż bez uzyskania wymaganej prawem opinii. Dlatego niezależnie od granic skargi /art. 206 Kpa/ Sąd - na mocy art. 207par. 1 i 2 pkt 1 i 3 Kpa - orzekł o ich uchyleniu. Naruszenie bowiem powołanych wyżej przepisów miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdy się zważy, że skarżąca jest kierowana do innego typu domu pomocy społecznej niż domy, w których dotychczas przebywała, bez zachowania przewidzianego prawem trybu postępowania i z pominięciem istotnego dowodu, jakim jest opinia zespołu konsultantów określona w par. 8 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia.