Wyrok WSA w Warszawie z 20 lutego 2004 r., I SA 54/02

Sąd

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie

Rozpoznanie

na rozprawie w dniu 20 lutego 2004 r.

Sprawa

sprawy ze skargi R. L. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] listopada 2001 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości 1) uchyla zaskarżona decyzję oraz decyzję Starosty Powiatu W. z dnia [...].09.2000 r. nr [...], 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu 3) zasądza od Wojewody Mazowieckiego na rzecz R. L. 300zł (trzysta) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Skład

Przewodniczący Sędzia NSA (del.) Cezary Pryca Sędziowie NSA (del.) Ewa Dzbeńska NSA (del.) Joanna Runge – Lissowska (spr.)
Jolanta Zagrzejewska protokolant

Uzasadnienie

I SA 54/02

Wojewoda Mazowiecki decyzją z dnia [...] listopada 2001 r. Nr [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty Powiatu W. z dnia [...] września 2000 r. Nr [...] orzekającą o odmowie zwrotu części nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], stanowiącej aktualnie działkę nr [...] w obrębie [...] i [...] w obrębie [...] i część działki nr [...], [...] i [...] w obrębie [...] oraz nr [...] w obrębie [...] o łącznej pow. [...] m2.

W uzasadnieniu decyzji Wojewoda Mazowiecki podał, że art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi, że właściciel lub spadkobiercy mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części jeżeli stała się ona zbędna na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej.

W art. 137 ustawy została zawarta definicja tego pojęcia i stosownie do ust. 1 tego przepisu nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu siedmiu lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu., albo utraciła moc decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji lub decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowaniu terenu, a cel nie został zrealizowany. Stosownie natomiast do ust. 2 art. 137 ustawy, jeżeli cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część. W decyzji wywłaszczeniowej z dnia [...] marca 1980 r. wskazano, że celem uzasadniającym wywłaszczenie nieruchomości o pow. [...] m2 położonej w W. przy ul. [...] wykazanej jako działka nr [...] w obrębie [...] było przeznaczenie tej nieruchomości zgodnie z lokalizacją Nr [...] z dnia [...] grudnia 1976 r. pod budowę osiedla mieszkaniowego U..

Decyzja lokalizacyjna Nr [...] w rzeczywistości ustalała miejsce i warunki realizacji inwestycji budowlanej pod nazwą "budowa zespołu ulic w rejonie dzielnicy mieszkaniowej N.", to zdaniem organu między decyzją wywłaszczeniową określającą cel, a decyzją lokalizacyjną zachodzi pozorna sprzeczność, gdyż budowa zespołu ulic w rejonie dzielnicy mieszkaniowej jest nierozerwalnie związana z realizacją samego osiedla mieszkaniowego. Bez wybudowania osiedla nie byłoby konieczności wybudowania wchodzących w jego skład ulic. Z materiału dowodowego wynika, że dawna działka nr [...] w obrębie [...] o pow. [...] m2 objęta była działaniem decyzji lokalizacyjnej Nr [...] jak i decyzji nr [...] tj. przeznaczona

I SA 54/02 pod budowę osiedla mieszkaniowego U.. Świadczy o tym porównanie mapy sytuacyjnej dla celów wywłaszczenia części terenu osiedla N. [...] Nr [...] z dnia 10 grudnia 1975 r. wraz z mapą z dnia 24 czerwca 1076 r. stanowiącą załącznik graficzny do decyzji lokalizacyjnych Nr [...].

Podanie w decyzji wywłaszczeniowej tylko decyzji lokalizacyjnej Nr [...] jest nieprecyzyjne, gdyż działka została wywłaszczona zarówno pod budowę osiedla jak i ulic miejskich, co wynika jednoznacznie z mapy dla celów wywłaszczeniowych. Cel wywłaszczenia pod rządem ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości nie był dowolnie ustalony, a wynikał z wniosku. Osiedle mieszkaniowe N. zrealizowane na podstawie decyzji lokalizacyjnej Nr [...] w tym ulice [...], [...] (d. [...]) objęte decyzją lokalizacyjną Nr [...] były traktowane jako jedna inwestycja. Z dokonanych ustaleń organu I instancji wynika, że działki opisane w rozstrzygnięciu zostały przeznaczone pod realizację AL. [...] i ul. [...] na odcinku od ul. [...] do AL. [...]. W decyzji wywłaszczeniowej nie było zrealizowanie na konkretnej działce fragmentu inwestycji np. – budynku imiennie nazwanej ulicy, parkingu, terenu zielonego lecz realizacja inwestycji jako całości, w tej sprawie budowa zespołu ulic w rejonie dzielnicy mieszkaniowej N. Prace związane z realizacją określonego w decyzji wywłaszczeniowej celu rozpoczęto w 1987 r. (budowa ulic) a zatem w terminie określonym w 137 ust. 1 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Inwestycja budowy dróg realizowana jest sukcesywnie w miarę budowy etapów infrastruktury dzielnicy mieszkaniowej N. W piśmie z dnia 2 sierpnia 2000 r. Gmina W. poinformowała, że w pasie drogowym ul. [...] odc. Ul. [...] – AL. [...] wybudowano kanał deszczowy, sieć telefoniczna, elektroenergetyczna i cieplna.

Zrealizowano chodnik i ścieżkę rowerową na odcinku ul. [...] – Al. [...] oraz fragment jezdni na odcinku ul. [...] – ul. [...]. W tym stanie nie można mówić, aby cel wskazany w decyzji wywłaszczeniowej z dnia [...] marca 1980 r. był zbędny w rozumieniu art. 137 ust. 1 pkt 1 ustawy.

W momencie rozpoczęcia prac związanych z realizacją zadania – budowy ulic – decyzja lokalizacyjna Nr [...] zaczęła być "konsumowana" w toku procesu inwestycyjnego i nadal zachowuje swą aktualność, gdyż nie była przedmiotem

I SA 54/02 postępowania nadzorczego. Wobec powyższego nie ma zastosowania w sprawie art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy.

Zdaniem organu nie ma w sprawie zastosowania art. 137 ust. 2 ustawy. Z dokonanych ustaleń bezspornie wynika, że budowa ul. [...] nie została zakończona i jest w dalszym ciągu realizacji, a zatem określenie celu zbędnego jest przedwczesne.

Skargę na tę decyzję w dniu [...] stycznia 2002 r. złożył R. L. wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skarżący w skardze nie przedstawił konkretnych zarzutów w stosunku do wydanej decyzji przez Wojewodę Mazowieckiego.

Zarzuty zostały przedstawione dopiero w piśmie procesowym pełnomocnika skarżącego R. L., które wpłynęło do Sądu 11 lipca 2003 r., a w którym zarzucono naruszenie art. 7 i 77 kpa.

Zdaniem pełnomocnika skarżącego, ani z treści rozstrzygnięcia ani z dokumentacji sprawy nie wynika, że brak jest przesłanek, które umożliwiałyby zwrot nieruchomości. Z notatki z dnia 18 maja 1999 r. wynika, że część nieruchomości objętej decyzją wywłaszczeniową jest niezabudowana, na pozostałej wybudowana jest ul. [...]. Skarżący kwestionuje, aby została wybudowana sieć elektroenergetyczna, cieplna, telefoniczna, kanał deszczowy, chodnik czy ścieżka rowerowa. Organ nie przeprowadził w tym zakresie postępowania wyjaśniającego. W sprawie nie zostały również przeprowadzone dowody kiedy rozpoczęto budowę ulic a zatem czy przed upływem 7/letniego terminu, który rozpoczął swój bieg od wydania ostatecznej decyzji wywłaszczeniowej. Wątpliwe jest czy budowa ulic była realizacją celu wywłaszczeniowego skoro upłynęło 23 lata od wydania decyzji wywłaszczeniowej nieruchomości, a nie wybudowano żadnego budynku jak i nie wskazano dowodów, aby miało w tym miejscu powstać osiedle mieszkaniowe.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Mazowiecki wnosił o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego

I SA 54/02 przed dniem 1.01.2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone są rozpoznawane przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Zgodzić się należy z zarzutami skarżącego, iż organy prowadzące postępowanie nie wykazały w sposób nie budzący wątpliwości, że wywłaszczona nieruchomość lub jej część o pow. [...] m2 nie może podlegać zwrotowi w myśl przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.). Odmowa zwrotu nieruchomości w tej części narusza art. 7, 77 i 80 kpa w stopniu mającym istotny wpływ na wynik postępowania.

Organy przyjęły, nie wskazując podstawy ani dowodów takiego uznania, że nieruchomość nie jest zbędna na cele wywłaszczenia w rozumieniu art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, gdyż została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia, to jest przewidzianym decyzji lokalizacyjnej Nr [...], na którą powołuje się decyzja z dnia 6 marca 1980 r. o wywłaszczeniu nieruchomość, o zwrot której ubiega się skarżący.

Z akt sprawy wynika, iż dnia 18.05.1999 r. została przeprowadzona wizja lokalna na nieruchomości w trakcie której stwierdzono, iż nieruchomość jest niezabudowana, znajdują się zwały piasku i gruzu, na części budowana jest ulica [...], natomiast ulica [...] jest niewybudowana, w planach teren graniczy z realizowanym osiedlem. Pismo Urzędu Gminy U z dnia 2.03.1999 r. stwierdza, iż działka znajduje się w liniach rozgraniczających Al. [...] i ul. [...], pod projektowana, Al. [...] istnieje, przyjęty do użytkowania decyzją z dnia [...].04.1985 r., szlak metra, wybudowany na podstawie pozwolenia na budowę z dnia [...].01.1985 r., zaś co do ulicy [...] zostały wydane decyzje o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu z dnia [...].05. 1998 r., a dla AL. [...] z dnia [...].01.1997 r., natomiast nie wydano pozwoleń na budowę tych ulic. Natomiast z pisma tej Gminy z dnia 2.08.2000 r. wynika, iż w pasie drogowym ul. [...] odcinek ul. [...] – AL. [...] wybudowano: kanał burzowy, sieć telefoniczną, sieć elektroenergetyczną i sieć cieplną, również chodniki i ścieżkę rowerową oraz fragment jezdni na odc. Ul. [...], ul. [...], a na cały odcinek ulicy [...] istnieje dokumentacje projektowa oraz decyzje o pozwoleniu na budowę z dnia [...].01.2000 r., a realizacje ulicy przewiduje się na lata 2001-2002(ta decyzja Starosty znajduje się w aktach sprawy). Z okoliczności tych nie można

I SA 54/02 wyciągnąć wniosku, iż nie zostały spełnione przesłanki z art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Niewątpliwe jest tylko, iż część nieruchomości zagospodarowana na AL. [...], natomiast co do zagospodarowania ul. [...] nie ma żadnego potwierdzenia iż prace zostały rozpoczęte w terminie, o którym mowa w tym przepisie, a także jeśli idzie o chodniki i ścieżkę rowerową – na podstawie jakich zezwoleń prace te zostały wykonane.

Cel wywłaszczenia został określony decyzją nr [...], jak to wynika z decyzji wywłaszczeniowej, wobec tego prowadząc postępowanie o zwrot nieruchomości, należy ustalić w sposób nie budzący wątpliwości czy i kiedy i na podstawie jakich dokumentów zostały zrealizowane lub rozpoczęte prace związane z realizacją celu wywłaszczenia. Wyjaśnień takich istotnych dla sprawy okoliczności wymaga art. 7 i 77 kpa, aby można było uznać za uzasadnione przesłanki przesadzające o rozstrzygnięciu. Tylko wyjaśnienie całości sprawy pozwala uznać za spełniony warunek z art. 80 kpa, iż sprawa dojrzała do rozstrzygnięcia.

W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 45 § 1 lit a i c, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi(Dz.U. Nr 153, poz. 1270).