Uzasadnienie
I SA 594/03
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Województwo Mazowieckie wnosiło o uchylenie decyzji Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lutego 2003 r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] lipca 2002 r. znak: [...] odmawiającej stwierdzenia nabycia przez Województwo [...] z mocy samego prawa własności nieruchomości położonej w P. przy ulicy [...], stanowiącej działkę o numerze [...], o powierzchni [...] m kw. ujawnionej w księdze wieczystej Kw [...].
W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że brak było podstaw do stwierdzenia nabycia własności w/w nieruchomości na rzecz jednostki posiadającej w stosunku do niej jedynie prawo najmu.
W związku z reformą sądownictwa administracyjnego, która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2004 r. niniejsza skarga stała się – z mocy przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) – przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny.
Jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego przez organy w niniejszej sprawie decyzją z dnia [...] lipca 2002 r. Wojewoda [...] odmówił – w oparciu o przepisy art. 25 oraz 60 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) – komunalizacji na rzecz Województwa [...] opisanej na wstępie nieruchomości będącej we władaniu Wojewódzkiego Biura Geodezji i Terenów Rolnych w P. Z ustaleń organu wynika, że powyższe mienie stanowiło w dniu 1 stycznia 1999 r. własność Skarbu Państwa. Na podstawie zaś umowy z dnia 31 sierpnia 1991 r. było wynajmowane przez Urząd Wojewódzki w P. Najemcą przedmiotowej nieruchomości było Wojewódzkie Biuro Geodezji i Terenów Rolnych w P., które użytkowało je na swoje potrzeby.
Jednocześnie ustalono, iż w/w nieruchomość w dniu 1 stycznia 1999 r. była w trwałym zarządzie Urzędu Rejonowego w P. i z tego powodu decyzją z dnia [...] sierpnia 2000 r. nr [...] Wojewoda [...] stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przedmiotowej nieruchomości na własność przez Powiat P. Rozpatrując sprawę w toku instancji decyzją z dnia [...] lutego 2003 r. Minister Skarbu Państwa utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] o odmowie komunalizacji w/w mienia na rzecz Województwa [...]. W uzasadnieniu swego stanowiska Minister podniósł, że decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] listopada 1998 r. nr [...] orzeczono o wygaśnięciu trwałego zarządu przysługującego dotychczas wynajmującemu Urzędowi Wojewódzkiemu w P. i decyzja ta stała się ostateczna.
W dniu [...] grudnia 1998 r. decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w P. nr [...] prawo trwałego zarządu zostało natomiast ustanowione na rzecz Urzędu Rejonowego w P. Zdaniem Ministra wobec konkurencyjności roszczeń pierwszeństwo należało dać zarządcy trwałemu, ponieważ prawo trwałego zarządu jest jednym z najważniejszych praw w hierarchii praw rzeczowych i zawarta pomiędzy stronami umowa najmu nie uszczupliła praw trwałego zarządcy.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi do Sądu, w której skarżący powołując się na przepis art. 46 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 46, poz. 543, z 2000 r.) podniósł, że gdy nieruchomość w stosunku do której orzeczono o wygaśnięciu trwałego zarządu była wynajęta, stwierdzenie wygaśnięcia trwałego zarządu jest równoznaczne z wypowiedzeniem umowy najmu z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia. Zdaniem skarżącego zatem, prawo najmu części przedmiotowej nieruchomości przysługiwało w dniu 1 stycznia 1999 r. jednostce przejętej przez Samorząd Województwa [...], co z kolei prowadzić miało do wniosku, że jednostka ta w w/w dacie władała przedmiotowym mieniem w rozumieniu przepisu art. 60 ust.1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z przepisami art. 1 i 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sądy te sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, co oznacza rozpatrywanie konkretnej sprawy w kontekście czy zaskarżony do sądu akt lub czynność organów administracji publicznej nie naruszały przepisów prawa.
Dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy podstawowe znaczenia miało ustalenie, która jednostka w dacie 1 stycznia 1999 r. władała sporną nieruchomością. W tym zakresie organy trafnie uznały, że był nią Urząd Rejonowy w P. – jako legitymujący się na tę datę prawem trwałego zarządu i z tego powodu słusznie orzeczono o odmowie komunalizacji przedmiotowego mienia.
Powyższej okoliczności nie podważa przytoczony wyżej pogląd zawarty w skardze a odnoszący się do przypadku, gdy nieruchomość była wynajmowana a następnie w stosunku do wynajmującego orzeczono o wygaśnięciu trwałego zarządu.
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, opartym na wyroku Sądu Najwyższego z dnia 4 grudnia 2002 r. sygn. akt III RN 206/01, w którym to orzeczeniu dokonano wykładni pojęcia "władanie" o jakim mowa w przepisie art. 68 ust. 1 i art. 60 ust. 1 ustawy – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną – pojęcie "władanie" nie może być identyfikowane z pojęciem "faktyczne władanie" jakim posługuje się Kodeks cywilny i może podlegać wykładni co do jego prawnego znaczenia odmiennej od tej stosowanej w przypadku przepisów prawa cywilnego.
Zdaniem Sądu Najwyższego nabycie z mocy prawa własności nieruchomości będącej we władaniu określonego podmiotu mogło dotyczyć tylko takiego władztwa nad mieniem państwowym, które dawało władającemu możliwość samodzielnego korzystania z państwowej nieruchomości tzn. zawierało w sobie wiele cech właściwych dla wykonywania władztwa przez właściciela. Intencją ustawodawcy bowiem nie było swoiste "uwłaszczenie" – w trybie powołanych wyżej przepisów – najemców lub dzierżawców tj. podmiotów posiadających jedynie prawo obligacyjne do władania wynajętą lub wydzierżawioną nieruchomością.
Jak z powyższego wynika rzeczą obojętną dla rozstrzygnięcia sprawy była okoliczność czy sporna nieruchomość w dniu 1 stycznia 1999 r. stanowiła przedmiot najmu na rzecz Wojewódzkiego Biura Geodezji i Terenów Rolnych czy też nie, gdyż prawo najmu nie oznaczało "władania" przez najemcę przedmiotowym mieniem w rozumieniu art. 60 ust. 1 cyt. ustawy.
Z tych powodów Sad uznał skargę za nieuzasadnioną i z mocy przepisu art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.