Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 28 sierpnia 2001 r., I SA 595/00

Rozpoznanie

w dniu 28 sierpnia 2001 r.

Sprawa

sprawy ze skargi Sióstr Urszulanek Unii Rzymskiej Prowincja Polska w W. na postanowienie Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia 23 lutego 2000 r. (...) w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy - oddala skargę.

Teza

Przepisy wewnętrzne żadnego zgromadzenia nie są i nie mogą być traktowane jako przepisy szczególne w stosunku do przepisów powszechnie obowiązujących, albowiem obowiązują one tylko wewnątrz danej organizacji. Tym samym stosowanie się do nich nie może usprawiedliwiać naruszenia lub niedopełnienia obowiązków płynących z ustawy. Inne stanowisko w tym względzie pozostawałoby w sprzeczności z konstytucyjną zasadą równości wobec prawa. Zgodnie z art. 32 konstytucji RP, wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny w W.

Uzasadnienie

Postanowieniem z 20 maja 1998 r. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast odmówił Siostrom Urszulankom Unii Rzymskiej Prowincja Polska w W. przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu podniesiono, że decyzja (...) Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z 14 grudnia 1999 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. o wywłaszczeniu na rzecz Państwa nieruchomości położonej w G. przy ul. P. 39/41 zawierała pouczenie o sposobie i terminie jej zaskarżenia. Została ona doręczona Siostrom Urszulankom w dniu 27 grudnia 1999 r. Odwołanie zaś nadano w urzędzie pocztowym 25 stycznia 2000 r., uchybiając terminowi do jego wniesienia. Podniesione we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności /nieobecność w W. Przełożonej Zgromadzenia, która jest jedyną osobą uprawnioną do reprezentowania Zakonu i występowania z wnioskami w sprawach administracyjnych i sądowych/, nie uprawdopodobniają, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony, albowiem nastąpiło ono z powodów leżących po stronie wnioskodawczyń. W szczególności podkreślił, że wniosek mógł być złożony pod nieobecność Siostry Przełożonej z odpowiednim wyjaśnieniem, a następnie mógł zostać on uzupełniony po jej powrocie. Tym samym nie zostały spełnione przesłanki przywrócenia terminu określone w art. 58 par. 2 kodeksu postępowania administracyjnego.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Siostry Urszulanki wnoszą o uchylenie zaskarżonego postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Stwierdzają, że zostało ono wydane z naruszeniem art. 58 kodeksu postępowania administracyjnego. W szczególności zarzucają organowi, że przedstawione przez niego stanowisko pozostaje w sprzeczności i rażąco narusza przepisy reguły ich Zakonu, które należy traktować jako lex specialis. Reguła ta nie pozwala żadnej z sióstr - poza Siostrą Przełożoną na kierowanie pism do urzędów. Podkreśliły, że po ustaniu tej przeszkody, odwołanie zostało niezwłocznie złożone.

W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podkreślono w niej, że zarzuty podniesione w skardze nie wniosły żadnych nowych okoliczności, które mogłyby mieć wpływ na zajęte stanowisko.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ Sąd sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonej decyzji.

Skarga nie jest zasadna. Nie zostały bowiem spełnione przesłanki warunkujące przywrócenie terminu. W świetle postanowień zawartych w art. 58 par. 1 i 2 kodeksu postępowania administracyjnego uchybiony termin należy przywrócić, jeżeli zostaną spełnione łącznie cztery przesłanki:

1. strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu;
2. wniosek ten zostanie wniesiony w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu;
3. jednocześnie z wniesieniem wniosku zostanie dopełniona czynność, dla której określony był termin /w tym wypadku wniesienie odwołania/;
4. strona uprawdopodobni, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy.

W rozpoznawanej sprawie nie została spełniona przesłanka wymieniona w punkcie czwartym. Przepis art. 58 kodeksu postępowania administracyjnego wyraźnie mianowicie stwierdza, że aby można było przywrócić termin, należy m. in. uprawdopodobnić, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy podmiotu, który uchybił terminowi. Chodzi zatem o wskazanie takich okoliczności, których wystąpienie nie leżało po stronie skarżącego i uniemożliwiło mu dopełnienie czynności procesowej w terminie. Jak wynika z akt sprawy strona była prawidłowo poinformowana o przysługującym jej środku prawnym, jak również o terminie i trybie jego wnoszenia. Podniesione zaś przez nią okoliczności leżą po jej stronie, a w dodatku nie uniemożliwiały złożenia odwołania w terminie. Należy zauważyć, że zgodnie z art. 128 kodeksu postępowania administracyjnego odwołanie nie wymaga szczegółowego uzasadnienia. Wystarczy, że z jego treści wynika, iż strona nie jest zadowolona z decyzji. W kontekście tego przepisu, nieobecność Siostry Przełożonej nie stanowiła trudności, której nie można było przezwyciężyć. W tym stanie faktycznym i prawnym wystarczyło więc, aby skarżący zastosował się do zawartego w decyzji pouczenia. Nic wszakże nie stałoby się, gdyby zarzuty podniesione w odwołaniu zostały uzupełnione w późniejszym piśmie procesowym, złożonym po powrocie do Warszawy Siostry Przełożonej.

Przede wszystkim jednak należy podnieść, że przepisy wewnętrzne żadnego zgromadzenia, w tym również religijnego, nie są i nie mogą być traktowane jako przepisy szczególne w stosunku do przepisów powszechnie obowiązujących, albowiem obowiązują one tylko wewnątrz danej organizacji. Tym samym stosowanie się do nich nie może usprawiedliwiać naruszenia czy też niedopełnienia obowiązków płynących z ustawy. Inne stanowisko w tym względzie pozostawałoby w sprzeczności z konstytucyjną zasadą równości wobec prawa. Zgodnie z art. 32 Konstytucji RP, wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne.

Reasumując należy więc stwierdzić, że nie było żadnych obiektywnych przeszkód, aby złożyć odwołanie w terminie do właściwego organu, co w konsekwencji powoduje, że nie można było przyjąć, iż uchybienie terminu nastąpiło przy braku winy strony skarżącej. W tym stanie rzeczy należy stwierdzić, że zaskarżone postanowienie nie narusza obowiązujących przepisów prawa. W związku z powyższym, działając na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ należało orzec jak w sentencji wyroku.