Uzasadnienie
I SA 649/03
Decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2002 r. [...] Komisja Lekarska [...] w G. odmówiła stwierdzenia nieważności orzeczenia o numerze: [...] dotyczącego niezdolności do służby zawodowej Z. P. na [..] i orzeczenia o numerze [...] dotyczącego zdolności do [...], wydanych przez [...] Komisję [...]-Lekarską [...] w dniu [...] listopada 1984 r. oraz o odmowie wznowienia postępowania orzeczniczego w przedmiotowej sprawie.
Po rozpatrzeniu odwołania Z. P. Centralna [...] Komisja Lekarska w W. decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2003 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art.156 oraz art. 138§ 1 pkt 3 Kpa utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję w części dotyczącej odmowy stwierdzenia nieważności orzeczeń [...] Komisji [...]-Lekarskiej [...] nr [...] i [..] z dnia [...] listopada oraz uchyliła zaskarżoną decyzję w części dotyczącej odmowy wznowienia postępowania w sprawach zakończonych ostatecznymi orzeczeniami [...] Komisji [...]-Lekarskiej [...] nr [...] i [...] z dnia [..] listopada 1984 r. i w tym zakresie umorzyła postępowanie pierwszej instancji.
Na wyżej wymienioną decyzję wniósł w dniu [...] marca 2003 r. skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Z. P., zarzucając w niej naruszenie przepisów prawa, a w szczególności nieuwzględnienie przez [...] Komisję [...] oraz Centralną [...] Komisję Lekarską przesłanek stwierdzenia nieważności orzeczeń [..] Komisji [...]-Lekarskiej [...] nr [...] i [...] z dnia [...] listopada 1984 r. wskazanych w art. 156 § 1 pkt 2,3,5-7 Kpa oraz naruszenie zasad Konstytucji RP, postępowania administracyjnego, Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych, ustawy o pracownikach urzędów państwowych, wnosząc o uchylenie w całości, zmianę w całości, stwierdzenie nieważności i niezgodności z obowiązującym prawem zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podnosząc, że zarzuty skarżącego nie znajdują odzwierciedlenia w zebranym materiale dowodowym. Nie jest prawdą, iż skarżący nie otrzymał skarżonych orzeczeń, o czym świadczy własnoręczne pokwitowanie na załączonych kopiach decyzji a ww. sprawie było przeprowadzone postępowanie i nie stwierdzono istnienia żadnej przesłanki wymienionej w art. 145 § 1 Kpa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:
Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 154, poz. 1271), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Skarga jest na tyle zasadna, że skutkuje stwierdzeniem nieważności zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji nr [...] z dnia [...] grudnia 2002 r. [...] Komisji Lekarskiej [...] w G. Stosownie do art. 3 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje w myśl art. 3 §2 pkt 1 tej ustawy orzekanie w sprawach skarg: na decyzje administracyjne.
W powyższej sprawie [...] Komisja Lekarska [...], jak również Centralna [...] Komisja Lekarska, działająca w trybie odwoławczym naruszyły przepisy prawa, albowiem w jednej decyzji zostały połączone dwa tryby postępowania nadzwyczajnego, a mianowicie postępowanie w sprawie wznowienia postępowania i postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności.
Należy zauważyć, że przedmiotem postępowania nadzwyczajnego jest przeprowadzenie kontroli i prawidłowości wydanej decyzji w postępowaniu zwykłym. Tryb wznowienia postępowania z trybem stwierdzenia nieważności ma zasadniczo odmienne następstwa dla weryfikowanej decyzji i dla sprawy administracyjnej będącej przedmiotem rozstrzygnięcia zawartego w weryfikowanej decyzji. Postępowanie administracyjne w trybach nadzwyczajnych, a takim jest stwierdzenie nieważności decyzji, jak i wznowienie postępowania, jest wszczynane jako dwie nowe sprawy. Przedmiotem postępowania nadzwyczajnego jest przeprowadzenie kontroli prawidłowości wydanej w postępowaniu zwykłym, decyzji.
Katalog przyczyn wznowienia postępowania został enumeratywnie wymieniony w art. 145 § 1 i 145 a Kpa. Ma on charakter zamknięty i oznacza, że wznowienie postępowania nie jest dozwolone z innych niż wymienione przyczyny. Wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania następuje w formie postanowienia. Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, określonego w rat. 149§ 2 Kpa w sprawie wznowienia postępowania, organ zgodnie z art. 151 Kpa wydaje decyzję.
Organ administracji, w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, wszczyna postępowanie w nowej sprawie. Decyzja o stwierdzeniu nieważności jest decyzją w nowej sprawie i podlega weryfikacji w toku instancji, w trybach nadzwyczajnych, podlega też zaskarżeniu do sądu administracyjnego Kodeks postępowania administracyjnego w art. 156 § 1 kpa wymienia przesłanki wzruszenia decyzji ostatecznej w trybie nadzoru, co ogranicza jednocześnie zakres przedmiotowy tego postępowania, w którym organ ogranicza się do zbadania, czy nie zachodzą przesłanki wymienione w tym przepisie.
Należy także zwrócić uwagę na właściwość organów w obu trybach. Organem właściwym w sprawie wznowienia postępowania jest organ administracji, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji, (art. 150 Kpa w zw. z art. 149 kpa), natomiast organem właściwym do stwierdzenie nieważności, jest organ wyższego stopnia (art.157 § 1 kpa)
Wznowienie postępowania w porównaniu z instytucją stwierdzenia nieważności ma zasadniczo odmienne następstwa dla weryfikowanej decyzji i dla sprawy administracyjnej będącej przedmiotem rozstrzygnięcia.Wznowienie postępowania stwarza możliwości wyeliminowania decyzji przez jej uchylenie po ponownym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu sprawy (art. 151 § 1 pkt 2 kpa) lub wydania decyzji odmawiającej uchylenia decyzji, gdy organ nie stwierdził przesłanek z art. 145 § 1 kpa (art. 151 §1 pkt 1 kpa).
Natomiast tryb stwierdzenia nieważności ogranicza się do wyeliminowania decyzji z obrotu ze skutkiem ex tunc, co oznacza, iż decyzja ta od samego początku nie była zdolna do wywołania skutków prawnych
Wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania nie wyłącza możliwości wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności, ale wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności w trakcie toczącego się już postępowania w sprawie wznowienia powoduje konieczność zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 Kpa. Następstwem prawnym stwierdzenia nieważności decyzji jest bezprzedmiotowość postępowania w sprawie wznowienia postępowania, które podlega zatem na podstawie art. 105§ 1 Kpa umorzeniu.
Podkreślenia wymaga jednakże to, że oba postępowania muszą stanowić odrębne sprawy administracyjne w znaczeniu procesowym. Połączenie obu trybów postępowania w jednej sprawie stanowi rażące naruszenie zasad procesowych a mianowicie, naruszenie zasady praworządności (art. 6 Kpa), zasady trwałości decyzji administracyjnej (art. 16 § 1 kpa), art. 145 i następny art. 156 § 1 Kpa i art. 157 kpa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt. 2 kpa.
Wobec tego, iż organy obu instancji połączyły oba tryby postępowania w jednej sprawie administracyjnej w sposób rażący naruszając prawo na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.