Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 4 lutego 1998 r., I SA 672/97

Sprawa

w sprawie ze skargi Małgorzaty W. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast (...) w przedmiocie odmowy przyznania rekompensaty pieniężnej na cele mieszkaniowe.

Teza

Pełnoletność kandydata, która jest jedną z przesłanek nabycia prawa do rekompensaty należy uznać na dzień dokonywania wydatków.

Sentencja

1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody T. z dnia 4 kwietnia 1995 r.

Uzasadnienie

Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia 18 marca 1997 r. (...) utrzymał w mocy decyzję Wojewody T. z dnia 4 kwietnia 1995 r. odmawiającej Małgorzacie W. przyznania rekompensaty pieniężnej na uzupełnienie wydatków na cele mieszkaniowe.

W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że rekompensatę pieniężną przewidzianą w ustawie z dnia 4 października 1991 r. o zmianie niektórych warunków przygotowania inwestycji budownictwa mieszkaniowego w latach 1991-1995 oraz o zmianie niektórych ustaw /Dz.U. nr 103 poz. 446/ mogą otrzymać kandydaci do spółdzielni mieszkaniowych spełniający wszystkie warunki określone w art. 7 tej ustawy, którzy w dniu jej wejścia w życie tj. 29.11.1991 r. byli objęci listami prowadzonymi przez wojewodów lub zarejestrowani w spółdzielniach mieszkaniowych, do końca 1990 r. zgromadzili wymagane wkłady mieszkaniowe, są pełnoletni, nie posiadają samodzielnego mieszkania lub zamieszkują w mieszkaniach, w których na osobę przypada mniej niż 5 m2 powierzchni mieszkalnej oraz ponieśli wydatki na cele mieszkaniowe wymienione w ust. 2 określonej w ust. 4 wysokości.

Zgodnie z zaświadczeniem z PKO wkład na książeczce mieszkaniowej Małgorzaty M. /obecnie W./ na dzień 31 grudnia 1990r. wynosił 307 zł /razem z odsetkami i premią gwarancyjną/ i był niższy od wymaganego wkładu ustalonego przez Wojewodę T. o 66,41 zł. Fakt, że do końca 1990 r. nie został zgromadzony wymagany wkład mieszkaniowy, wyklucza możliwość przyznania rekompensaty, gdyż nie został spełniony jeden z warunków art. 7 ust. 1 cytowanej ustawy.

Nie zależnie od powyższego Małgorzata W. /data urodzenia - 8.01.1974 r./ była niepełnoletnia. Warunkiem do uzyskania rekompensaty w świetle art. 7 ust. 1/ jest pełnoletność wnioskodawcy w dniu wejścia w życie ustawy tj. 29.11.1991 r.

Od decyzji tej skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła Małgorzata W. zarzucając naruszenie art. 7-9, art. 11, art. 77 Kpa poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy i nieustosunkowanie się do kwestii podniesionych w odwołaniu, a także naruszenie przepisów Konstytucji poprzez nierówne traktowanie, na podstawie tego samego przepisu, obywateli.

W uzasadnieniu podniesiono, iż wysokość wymaganego wkładu została ustalona przez Wojewodę T. dopiero w 1995 r. Ponadto wskazano, iż przepisy ustawy z dnia 4 października 1991 r. nie wymagają spełnienia wymogu pełnoletności na dzień wejścia w życie tej ustawy, ale nie na dzień składania wniosku o wypłacenie rekompensaty.

W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wnosząc o jej oddalenie podtrzymał swoje stanowisko prezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Podniesione w skardze nieprawidłowości w interpretacji przepisu art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 4 października 1991 r. są zasadne.

Analiza powołanego przepisu wskazuje, iż nie wszystkie zawarte w niej przesłanki niezbędne do uzyskania rekompensaty winny być spełnione na dzień wejścia w życie powoływanej ustawy. Obligatoryjnie na dzień rozpoczęcia obowiązywania tej ustawy muszą być spełnione dwie przesłanki - tj. osoba zainteresowana musi być kandydatem do spółdzielni mieszkaniowej ujętym na liście prowadzonej przez spółdzielnię lub wojewodę, a po wtóre musiała do końca 1990 r. zgromadzić wymagany wkład mieszkaniowy. Natomiast pozostałe przesłanki określone w art. 7 ust. 1 ww. ustawy należy oceniać według stanu z dnia dokonywania wydatków na cele mieszkaniowe określone w ust. 2 art.

7. Stanowisko takie zajmuje w swoim orzecznictwie zarówno Naczelny Sąd Administracyjny /por. orzeczenia I SA 303/97, I SA 798/97, I SA 1144/97/ jak i Sąd Najwyższy /wyrok z dnia 4 września 1996 r. III ARN 35/96 - OSNAPU 1997 nr 6/.

Tak więc pełnoletniość kandydata, która jest jedną z przesłanek nabycia prawa do rekompensaty należy uznać również na dzień dokonywania wydatków. W niniejszej sprawie skarżąca w dniu dokonywania tych wydatków /zakup mieszkania/ tj. 21 grudnia 1994 r. była już osobą pełnoletnią, a więc spełniała jedną z przesłanek uzyskania prawa do rekompensaty.

Odnośnie warunku zgromadzenia do końca 1990 r. wymaganego wkładu mieszkaniowego, należy uznać, iż wysokość tego wkładu winna być ustalona najpóźniej na dzień 31 grudnia 1990 r. co wynika to jednoznacznie z zapisu ustawy "(...) do końca 1990 r. (...)".

Natomiast sformułowanie "wymagany wkład mieszkaniowy" oznacza taką jego wysokość, której zgromadzenie warunkowała najpóźniej w dniu 31 grudnia 1990 r. uzyskanie mieszkania spółdzielczego typu lokatorskiego najniższej kategorii.

Z ustaleń dokonanych przez sąd wynika, że Wojewoda T., a także Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast jako podstawę wyliczenia wysokości wymaganego wkładu mieszkaniowego na koniec 1990 r. przyjęli średnią w 1990 r. cenę 1 m2 pow. użytkowanej mieszkania w spółdzielczym wielorodzinnym budownictwie mieszkaniowym według danych Wojewódzkiego Urzędu Statystycznego w Toruniu oraz powierzchnię najmniejszego lokalu mieszkalnego tj. kat. M-2 o pow. 38 m2.

Tak wyliczona wysokość wkładu jest wielkością jedynie statystyczną obliczoną już po zakończeniu 1990 r. i nie ma ona żadnego odniesienia do faktycznie wymaganego przez spółdzielnię wkładu mieszkaniowego, który winien stanowić podstawę oceny spełnienia przesłanki "zgromadzenie wymaganego wkładu mieszkaniowego" zawartego w art. 7 ust. 1 cyt. ustawy. Ponadto brak jest uzasadnienia dla przyjęcia jako najniższej kategorii mieszkania, mieszkania typu M-2 o pow. 38 m2, a nie mieszkania typu M-1.

Zdaniem Sądu organy obu instancji dokonały błędnej interpretacji tej przesłanki i ponownie rozpoznając wniosek skarżącej winny dokonać ustalenia co do faktycznej wysokości wkładu mieszkaniowego, niezbędnego do uzyskania, najpóźniej w dniu 31 grudnia 1990 r., mieszkania spółdzielczego, lokatorskiego o najmniejszej powierzchni użytkowej.

Z tych wszystkich względów uznając, iż decyzje wydane zarówno przez organ I instancji, jak i organ odwoławczy naruszają przepisy prawa materialnego, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy, Sąd na zasadzie art. 22 ust. 2 pkt 1 i art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzekł jak w sentencji wyroku.