Uzasadnienie
Naczelnik Dzielnicy w Warszawie decyzją z dnia 15 czerwca 1984 nr L. 2/IV-90/84 cofnął Zakładowi Doświadczalnemu Polskiej Akademii Nauk przydział lokalu użytkowego w domu nr 7/15 przy ul. Ł. wykorzystywanego jako zakład mechaniczny. W decyzji powołał się na art. 44 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. -- Prawo lokalowe /Dz.U. 1983 nr 11 poz. 55/, a w jej uzasadnieniu stwierdził, że wykorzystywanie zajmowanego lokalu jako warsztatu mechanicznego jest uciążliwe dla mieszkańców budynku z powodu głośno pracujących maszyn. Przeprowadzone w lokalach mieszkalnych badania wykazały poziom hałasu w granicach 40-41 decybeli, przy dopuszczalnej normie dla mieszkań 35 decybeli.
Zakład Doświadczalny Polskiej Akademii Nauk odwołał się od tej decyzji, twierdząc, że podejmuje działania zmierzające do obniżenia poziomu hałasu, a więc do zmniejszenia uciążliwości pracy warsztatu produkcyjnego dla mieszkańców budynku. Cofnięcie przydziału zajmowanego lokalu spowodowałoby likwidację Zakładu, co przy znanych brakach w wyposażeniu w sprzęt medyczny spowodowałoby znaczne szkody społeczne, ponieważ aparatura produkowana przez Zakład jest unikalna i szczególnie ceniona przez wyższe uczelnie medyczne i szpitale.
Dyrektor Wydziału Spraw Lokalowych Urzędu Miasta Stołecznego Warszawy, decyzją z dnia 16 listopada 1984 nr SL. III. 565-589a/84 utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, uznając decyzję Naczelnika Dzielnicy za zgodną z art. 44 ust. 1 prawa lokalowego, ze względu na uciążliwości powodowane pracą warsztatu mechanicznego dla mieszkańców zajmujących lokale mieszkalne w domu nr 7/15 przy ul. Ł. Na decyzję organu odwoławczego Zakład Doświadczalny złożył skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnosząc o jej uchylenie, ponieważ organy administracji państwowej obu instancji nie ustaliły stanu faktycznego w sposób nie budzący wątpliwości, nie uwzględniły przy tym słusznego interesu Zakładu i interesu mieszkańców wspomnianego budynku. W skardze także podano, że w celu zmniejszenia poziomu hałasu obrabiarki zostały ustawione na podkładach gumowych, szlifierki przeniesione do pomieszczeń piwnicznych, a stara tokarka została wymieniona na nową o mniejszej hałaśliwości. Nadto zainstalowano dodatkowe drzwi i kotary, co także - zdaniem skarżącego Zakładu - wpłynęło na obniżenie poziomu hałasu. Na te okoliczności - jak podano w skardze - wskazywano także w odwołaniu, lecz organ odwoławczy nie uzupełnił materiału dowodowego i nie spowodował ponownego pomiaru natężenia hałasu, ale wykorzystał pomiary przeprowadzone przed zastosowaniem tych zmian.
W piśmie procesowym z dnia 16 listopada 1985 r. Zakład wyraził pogląd, że dopuszczalny maksymalny, równoważny poziom dźwięku ze wszystkich źródeł hałasu, przenikający do pomieszczeń mieszkalnych w czasie między godziną 6.00 a 22.00, wynosi 40 decybeli i ten poziom nie został przekroczony.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał stanowisko co do zgodności wydanych w tej sprawie decyzji z art. 44 ust. 1 prawa lokalowego, a jednocześnie podał, że "skarżący nie wykazuje w treści skargi naruszenia prawa".
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Z akt sprawy wynika, że jedynym materiałem dowodowym, będącym podstawą wydania decyzji organów administracji państwowej obu instancji, był pomiar natężenia hałasu, dokonany przez Stację Sanitarno-Epidemiologiczną w dniu 11 kwietnia 1984 r. W odwołaniu zaś od decyzji organu I instancji Zakład Doświadczalny wskazywał na podjęte po tej dacie działania, które, jego zdaniem, spowodowały obniżenie poziomu hałasu. Ta okoliczność jednak została pominięta przez organ odwoławczy.
Ponadto, w toku postępowania administracyjnego nie wyjaśniono, czy sporny lokal wykorzystywany jest przez wymieniony Zakład zgodnie z jego przeznaczeniem, określonym w decyzji o przydziale. Należy przy tym wspomnieć, że w aktach administracyjnych brak jest decyzji o przydziale lokalu, o którym mowa, na rzecz skarżącego Zakładu, a w notatce sporządzonej w dniu 23 grudnia 1983 r. podano, że lokal ten został przydzielony "na pracownie naukowe i biuro". Wyjaśnienie tych okoliczności ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia żądań mieszkańców domu nr 7/15 przy ul. Ł., domagających się zaprzestania działalności Zakładu uciążliwej dla nich ze względu na pracę maszyn w nim zainstalowanych.
Wyjaśnienie tych okoliczności ma w szczególności istotne znaczenie dla określenia właściwego trybu postępowania w tej sprawie, ponieważ powoływanie się przez organy administracji państwowej obu instancji w wydanych decyzjach na art. 44 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. - Prawo lokalowe /Dz.U. 1983 nr 11 poz. 55/ nasuwa istotne wątpliwości. Żaden z tych organów, jak to trafnie podniesiono w skardze, nie wykazał szczególnych względów społecznych lub gospodarczych, które miałyby uzasadniać dokonanie zmiany w stanie zajmowania lokalu użytkowego i to zmiany polegającej na cofnięciu przydziału lokalu dotychczas zajmowanego - bez przydzielenia innego lokalu, lub wykazania, że przydział innego lokalu jest zbędny. W tym stanie należało uznać za trafny zarzut skargi o sprzeczności zaskarżonych decyzji z art. 7 i 77 Kpa, co nie zostało zauważone przez organ odwoławczy, który w odpowiedzi na skargę stwierdził, że "skarżący nie wykazuje w treści skargi naruszenia prawa".
Gdyby przyjąć, że jedyną przesłanką zastosowania w rozpoznawanej sprawie art. 44 ust. 1 prawa lokalowego była uciążliwość dla mieszkańców budynku, powodowana nadmiernym hałasem, co wiązałoby się z używaniem lokalu w sposób sprzeczny z jego przeznaczeniem, to wówczas należałoby dojść do wniosku, że powołany przepis nie mógł stanowić podstawy prawnej wydanych decyzji. Takie jednak korzystanie z lokalu mogłoby jedynie stanowić podstawę do wytoczenia przez wynajmującego powództwa o rozwiązanie stosunku najmu i nakazanie przez sąd powszechny opróżnienia lokalu na podstawie art. 40 ust. 1 prawa lokalowego w związku z art. 667 par. 1 Kc. Powództwo takie mogliby także wytoczyć, stosownie do art. 40 ust. 3 prawa lokalowego, najemcy lokali mieszkalnych w omawianym domu. Jednakże przy wystąpieniu przesłanek wymienionych w art. 40 ust. 1 i 3 prawa lokalowego organy administracji państwowej nie są właściwe do orzekania w trybie administracyjnym, co wyraźnie wynika z tych przepisów.
Naruszenie wymienionych przepisów postępowania administracyjnego, a także art. 44 ust. 1 prawa lokalowego przez niewykazanie szczególnych względów społecznych lub gospodarczych uzasadniających dokonanie zmiany w stanie zajmowania lokali, miało istotny wpływ na wynik sprawy. W tej sytuacji na podstawie art. 207 par. 1 i 2 pkt 1 i 3 Kpa należało orzec o uchyleniu decyzji organów obu instancji. W konsekwencji tego organ I instancji będzie obowiązany uzupełnić postępowanie wyjaśniające i dowodowe we wskazanym wyżej zakresie i na tej podstawie wydać stosowną decyzję. O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z art. 208 Kpa.