Uzasadnienie
I SA 76/03
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., decyzją dnia [...] maja 2002 r., nr [...], odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy W. z dnia [...] maja 1979 r., nr [...]. Decyzją z dnia [...] listopada 2002 r., nr [...] Kolegium utrzymało w mocy swoją decyzję z dnia [...] maja 2002 r.
Z ustaleń organu nadzoru wynika, że decyzją, nr [...] z dnia [...] września 1953 r. Prezydium Rady Narodowej w W., działając w trybie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), odmówił przyznania byłym właścicielom nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] w W., oznaczonej nr hip. [...], przyznania prawa własności czasowej z jednoczesnym stwierdzeniem, że wszystkie budynki znajdujące się na tym gruncie przeszły na własność Skarbu Państwa.
Wyżej wymieniona decyzja została utrzymana w mocy decyzją Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] stycznia 1954 r., nr [...].
Decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miasta z dnia [...] stycznia 1998 r., nr [...] orzeczono, że decyzja Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] stycznia 1954 r., nr [...] i poprzedzająca ją decyzja Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] września 1953 r. o odmowie przyznania dotychczasowym właścicielom prawa własności czasowej do gruntu przedmiotowej nieruchomości [...]:
- określonej w aktach notarialnych części dotyczącej lokali mieszkalnych nr: [...], [...]. [...], [...], [...], [...] oraz udziałów przypadających tym lokalom w części budynku i jego urządzeń, które służą do użytku ogółu mieszkańców, a także gruntu oddanego w użytkowanie wieczyste nabywcom tych lokali, wydana została z rażącym naruszeniem prawa,
- a w pozostałej części jest nieważna.
W dniu 18 stycznia 2002 r. do Kolegium wpłynął wniosek J. F. i K. F. o stwierdzenie wydania z naruszeniem prawa decyzji Naczelnika Dzielnicy W., nr [...] z dnia [...] maja 1979 r. w sprawie sprzedaży T. P. lokalu nr [...], w budynku przy ul. [...] w W..
Żądanie to uzasadniono decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast nr [...] z dnia [...] stycznia 1988 r.
Jak podnoszą skarżący, uwzględnienie niniejsze wniosku, otworzy wyżej wymienionym drogę do dochodzenia roszczeń odszkodowawczych na podstawie art. 160 kpa.
Odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej sprzedaży lokalu nr [...] w budynku położonym w W., przy ul. [...] oraz części budynku i innych urządzeń służących do wspólnego użytku mieszkańców z równoczesnym oddaniem w użytkowanie wieczyste takiej samej części gruntu, na którym usytuowany jest budynek, spowodowana była tym, iż wnioskodawcom nie przysługuje przymiot strony postępowania. Brak przymiotu strony u wnioskodawców wynika z faktu, iż w sprawie wiąże decyzja Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miasta z dnia [...] stycznia 1988 r., nr [...], którą na podstawie art. 158 kpa stwierdzono, iż orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] września 1953 r. oraz decyzja Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] stycznia 1954 r. w części określonej w aktach notarialnych dotyczących sprzedanych lokali nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz udziałów przypadających właścicielom tych lokali w części budynku i jego urządzeniach służących do wspólnego użytku ogółu mieszkańców, a także gruntu oddanego w użytkowanie wieczyste nabywcom tych lokali, zostały wydane z naruszeniem prawa, co oznacza pozostawienie w mocy wyżej wymienionego orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] września 1953 r. oraz decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] stycznia 1954 r. w zakresie dotyczącym sprzedanych aktami notarialnymi lokali mieszkalnych nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] a oraz udziałów przypadających tym lokalom w części budynku i jego urządzeniach, które służą do użytku ogółu mieszkańców, a także gruntu oddanego w użytkowanie wieczyste nabywcom tych lokali. W konsekwencji powyższego organy administracji nadal wiąże odmowa przyznania prawa do gruntu nieruchomości [...] w zakresie praw związanych z lokalami nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] w budynku położonym przy ul. [...], a jeśli tak to zgłaszający żądanie w dniu 18 stycznia 2002 r. J. F. i K. F. (następcy prawni byłych współwłaścicieli nieruchomości) nie są uprawnieni do skutecznego żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Dzielnic W. z dnia [...] maja 1979 r., nr [...] orzekającej o sprzedaży lokalu nr [...] w budynku położonym w W. przy ul. [...], gdyż w tym zakresie nie przywrócono im praw do nieruchomości.
W skargach na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., K. F. i J. F. wnosili o uchylenie decyzji z dnia [...] listopada 2002 r. oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] maja 2002 r. Zaskarżonym decyzjom zarzucili naruszenie prawa materialnego, a to art. 28 kpa przez przyjęcie, że wnioskodawcom nie przysługuje przedmiot strony.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w odpowiedzi na skargi wniosło o ich oddalenie i potrzymało stanowisko zaprezentowane w zaskarżonych decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skargi są uzasadnione.
Istota sprawy sprawdza się do ustalenia czy byli właściciele gruntów warszawskich, bądź też ich następcy prawni, mają przymiot strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o sprzedaży lokalu w sytuacji, gdy odzyskali część lokali (nie sprzedanych), a jednocześnie stwierdzono, że decyzja o odmowie ustanowienia użytkowania wieczystego, na rzecz byłych właścicieli, co do sprzedanych lokali, wydana została z nienaruszeniem prawa.
Organ uznał, że w takiej sytuacji następcy prawni byłej właścicielki nie maja interesu prawnego, w rozumieniu art. 28 kpa, do wszczęcia postępowania o stwierdzeniu nieważności decyzji o sprzedaży lokalu i odmówił wszczęcia takiego postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 24 listopada 2004 r., sygn. akt. OSK 919/04, w stanie faktycznym i prawnym jak w niniejszej sprawie, uznał że wynik postępowania nadzorczego, w stosunku do decyzji o sprzedaży lokalu, może mieć wpływ na sytuację prawną byłych właścicieli, gdyż korzystne dla nich rozstrzygnięcie spowoduje aktualność ich roszczeń związanych z dekretem z dnia 26 października 1945 r., zaś późniejsza sprzedaż lokalu i oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste były skutkiem kolejnych decyzji, wydanych w innych sprawach administracyjnych, a nie skutkiem decyzji o odmowie ustanowienie własności czasowej. Stąd też dawni właściciele gruntów [...] oraz ich następcy prawni swój interes prawny opierają na tym, że stwierdzenie nieważności decyzji o sprzedaży lokali otwiera im drogę do wzruszenia umowę sprzedaży. Ich interes prawny wiąże się z dochodzeniem roszczeń dekretowych, wykazywaniu, że określone czynności dokonane zostały z pokrzywdzeniem uprawnionych podmiotów. Warunkiem zatem dochodzenia tych roszczeń jest wynik postępowania o stwierdzeniu nieważności decyzji o sprzedaży lokalu.
Powyższe wywody stały się podstawą do wyprowadzenia przez Naczelny Sąd Administracyjny wniosku, że byli właściciele gruntów [...] maja przymiot strony, w rozumieniu art. 28 kpa, w postępowaniu o stwierdzeniu nieważności decyzji o sprzedaży lokalu w sytuacji, gdy odzyskali część lokali (nie sprzedanych), a jednocześnie stwierdzono, że decyzja o odmowie ustanowienia, na ich rzecz własności czasowej, w odniesieniu do sprzedanych lokali, została wydana z naruszeniem prawa.
Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zaprezentowane w powołanym wyżej wyroku.
W związku z powyższym należy uznać za błędne stanowisko organu nadzoru, zaprezentowane w zaskarżonej decyzji, którego konsekwencją jest odmówienie przez organ wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy W. z dnia [...] maja 1979 r. dotyczącej sprzedaży lokalu nr [...], w budynku przy ul. [...] w W.. Wnioskujący o wszczęcie tego postępowania nadzwyczajnego, następcy prawni dawnej właścicielki nieruchomości J. F. i K. F. mają interes prawny, w rozumieniu art. 28 kpa, do bycia stroną takiego postępowania.
Oczywiści stwierdzenie nieważności decyzji o sprzedaży lokalu jest możliwe jedynie przy wykazaniu przesłanek z art. 156 § 1 kpa. Odmowa wszczęcia postępowania nadzorczego była więc bezzasadna i nastąpiła z naruszeniem art. 28 kpa.
Z powyższych względów Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 i 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.