Uzasadnienie
Małgorzata S. złożyła w sierpniu 1994 r. wnioski o skierowanie na leczenie uzdrowiskowe dla niej dla jej dziecka. Wniosek dotyczący dziecka został rozpoznany przez jednostkę dysponującą skierowaniami na leczenie uzdrowiskowe w kwietniu 1996 r. Zainteresowana otrzymała skierowanie nr 1140/96 na leczenie sanatoryjne dla syna Roberta w okresie od 11 maja 1996 r. do 3 czerwca 1996 r. Koszty pobytu dziecka w Sanatorium Uzdrowiskowym (...) w D. miały być pokryte z budżetu Ministerstwa Zdrowia Opieki Społecznej. Ona sama skierowania na bezpłatne leczenie sanatoryjne wraz z synem nie otrzymała. Za swój pobyt w sanatorium, do którego skierowanie otrzymało jej dziecko, miała zapłacić 600 zł.
Nie godząc się z takim rozwiązaniem, Małgorzata S. wystąpiła dnia 2 maja 1996 r. do Wojewódzkiego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej nad Matką i Dzieckiem w W. oraz Wojewódzkiej Komisji Lecznictwa Uzdrowiskowego w W. z prośbą o przyznanie jej, tak jak dziecku w tym samym okresie, skierowania na bezpłatne leczenie sanatoryjne. Do wniosku o skierowanie do sanatorium złożonego w 1994 r. załączyła odpowiednią dokumentację lekarską, obrazującą jej stan zdrowia.
W wyniku powyższego wystąpienia Małgorzaty S. wniosek jej o skierowanie do sanatorium został rozpoznany w dniu 6 maja 1996 r. przez Wojewódzką Komisję Lecznictwa Uzdrowiskowego w W. Nie spowodowało to jednak przyznania Małgorzacie S. skierowania na bezpłatne leczenie w Sanatorium w D. w czasie, kiedy przebywać miał w nim jej syn. Z dokumentacji sprawy wynika, że zainteresowana uzyskała wówczas przyrzeczenie otrzymania skierowania na bezpłatne leczenie sanatoryjne wraz z dzieckiem w innym terminie, na co nie wyraziła zgody.
W dniu 7 maja 1996 r. Małgorzata S. zwróciła się do Wojewódzkiego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej nad Matką i Dzieckiem w W. o pokrycie kosztów jej pobytu w Sanatorium w D. w terminie od 11 maja 1996 r. do 3 czerwca 1996 r., motywując to tym, że nie może ponosić skutków niedokładnego rozpoznania przez Wojewódzką Komisję Lecznictwa Uzdrowiskowego w W. złożonego przez nią w 1994 r. wniosku przydzielenia tylko jednego skierowania /dziecku/ na bezpłatne leczenie sanatoryjne. Następnie 14 maja 1996 r. Małgorzata S. złożyła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na działalność Wojewódzkiego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej nad Matką i Dzieckiem w W. Skarżąca zarzuciła w skardze, że przez około 2 lat Zakład ten nie przedstawił jej wniosku do rozpatrzenia Wojewódzkiej Komisji Lecznictwa Uzdrowiskowego w W. Konsekwencją tego było uznanie jej za osobę zdrową, mimo że we wniosku była dokładnie opisana choroba tarczycy oraz związane z tym kłopoty z układem oddechowym. Dopiero po jej interwencji, dnia 2 maja 1996 r., Komisja zapoznała się z tym wnioskiem uznała, że w związku z chorobą przysługuje jej bezpłatne leczenie sanatoryjne. Nastąpiło to w momencie, kiedy skarżąca poniosła już koszty związane z wyjazdem do Sanatorium w D. wraz z dzieckiem. Kiedy zwróciła się do Wojewódzkiego Publicznego ZOZ nad Matką i Dzieckiem w W. o pokrycie kosztów jej pobytu w Sanatorium w D., Dyrektor ZOZ nie wyraził na to zgody.
Odpowiadając na skargę, Dyrektor Wojewódzkiego Publicznego ZOZ nad Matką i Dzieckiem w W. stwierdził, że wniosek o skierowanie na leczenie sanatoryjne Roberta S. do sanatorium dla matki z dzieckiem wpłynął do ZOZ dnia 12 sierpnia 1994 r. Do wniosku dotyczącego dziecka dołączony był także wniosek sanatoryjny dotyczący matki Małgorzaty S. Podstawą kwalifikacji wniosków do leczenia w sanatorium dla matki z dzieckiem jest stan zdrowia dziecka konieczność dalszego leczenia dziecka w szpitalu uzdrowiskowym. Wobec ograniczonej liczby miejsc w tego rodzaju sanatoriach nie wszystkie dzieci ubiegające się o wyjazd otrzymują skierowania do sanatorium wraz z matką na miejsca budżetowe. W kwietniu 1996 r., wobec małej liczby skierowań na bezpłatne leczenie dla dziecka matki, zaproponowano telefonicznie Małgorzacie S. możliwość wyjazdu do Sanatorium w D. w terminie od 11 maja 1996 r.; dziecko miało korzystać z leczenia bezpłatnego, natomiast matka jako opiekunka była zobowiązana pokryć koszty swojego pobytu w wysokości 600 zł. Zainteresowana wyraziła telefonicznie zgodę na tę propozycję i 22 kwietnia 1996 r. ojciec dziecka odebrał w dziale sanatoryjnym ZOZ skierowanie na leczenie dziecka w Sanatorium w D. wraz z całą dokumentacją lekarską. Dnia 6 maja 1996 r. Małgorzata S. złożyła podanie o przyznanie jej bezpłatnego skierowania do sanatorium. Wyjaśniono jej telefonicznie brak możliwości przyznania jeszcze jednego skierowania na ten turnus, natomiast wystąpiono z propozycją przyznania bezpłatnych skierowań dla dziecka matki /uwzględniając decyzję Wojewódzkiej Komisji Lecznictwa Uzdrowiskowego/ do sanatorium dla matki z dzieckiem w innym terminie, po otrzymaniu następnych skierowań. W dniu 7 maja 1996 r. Małgorzata S. złożyła kolejne podanie o zwrot poniesionych przez nią kosztów pobytu w sanatorium, ponieważ nie mogła zrezygnować z wyjazdu do sanatorium od 11 maja 1996 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga Małgorzaty S. była już przedmiotem rozpoznania Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sąd postanowieniem z dnia 12 września 1996 r. (...) odrzucił skargę, przyjąwszy, że jest ona skierowana przeciwko Wojewódzkiej Komisji Lecznictwa Uzdrowiskowego w W. z powodu niewydania skarżącej skierowania na bezpłatne leczenie sanatoryjne w okresie od 11 maja 1996 r. do 3 czerwca 1996 r. w Sanatorium w D. Zdaniem Sądu, skierowanie bądź odmowa skierowania do sanatorium, jak również ustalenie terminu pobytu w sanatorium, nie następuje w drodze decyzji administracyjnej. Dlatego też skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego w tego rodzaju sprawach jest niedopuszczalna.
Rzecznik Praw Obywatelskich wniósł rewizję nadzwyczajną do Sądu Najwyższego od tego orzeczenia. W rewizji Rzecznik wyraził pogląd, że rozstrzygnięcie wojewódzkiej komisji lecznictwa uzdrowiskowego w przedmiocie skierowania na leczenie uzdrowiskowe jest decyzją administracyjną, ponieważ jest to rozstrzygnięcie w sprawie przyznania choremu prawa do pokrycia ze środków publicznych całości lub części kosztów leczenia uzdrowiskowego w zakładzie lecznictwa uzdrowiskowego wymienionym w skierowaniu. Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 9 lutego 1997 r. III RN 59/96 uchylił zaskarżone postanowienie, podzielając w pełni stanowisko Rzecznika Praw Obywatelskich co do charakteru skierowania na leczenie uzdrowiskowe.
Rozpatrując ponownie sprawę ze skargi Małgorzaty S., Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do wniosku, że w postanowieniu tego Sądu z dnia 12 września 1996 r. /uchylonym przez Sąd Najwyższy/ błędnie przyjęto, iż skarga dotyczy niewydania przez Wojewódzką Komisję Lecznictwa Uzdrowiskowego w W. Małgorzacie S. skierowania na bezpłatne leczenie sanatoryjne w okresie od 11 maja 1996 r. do 3 czerwca 1996 r. W skardze bowiem, zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie, dość wyraźnie mówi się, że odnosi się ona do nieprawidłowego działania Wojewódzkiego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej nad Matką i Dzieckiem w W., które - według skarżącej - doprowadziło do tego, że zmuszona była ponieść koszty swego pobytu w Sanatorium w D., mimo że kwalifikowała się do uzyskania świadczenia bezpłatnego. Z tego względu zwróciła się do Zakładu o pokrycie kosztów jej pobytu w sanatorium, na co Dyrektor tej placówki nie wyraził zgody.
Aby ponad wszelką wątpliwość ustalić, co było przedmiotem skargi, Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił się do Małgorzaty S. pismem z dnia 25 sierpnia 1997 r. o wyjaśnienie, czy chodzi jej o uzyskanie bezpłatnego skierowania na leczenie sanatoryjne, czy też o zwrot poniesionej przez nią opłaty za pobyt w Sanatorium w D. od 11 maja 1996 r. do 3 czerwca 1996 r. Odpowiadając na wystąpienie Sądu, skarżąca w piśmie z dnia 4 września 1997 r. poinformowała, że przedmiotem jej skargi, wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego dnia 4 maja 1996 r., jest zwrot poniesionej przez nią opłaty za pobyt w Sanatorium w D. Tak sformułowane żądanie nie pozostawia wątpliwości, że Sąd w swym poprzednim orzeczeniu mylnie przyjął, iż skarga Małgorzaty S. dotyczy niewydania skarżącej przez Wojewódzką Komisję Lecznictwa Uzdrowiskowego w W. skierowania na bezpłatne leczenie sanatoryjne w określonym czasie. Skarga jej bowiem dotyczy w istocie odmowy zwrotu przez Wojewódzki Publiczny ZOZ nad Matką Dzieckiem w W. poniesionych przez nią kosztów pobytu w Sanatorium w D. Prowadzi to do wniosku, że Sąd Najwyższy w swym postanowieniu z dnia 9 lutego 1997 r. wyraził pogląd w innej sprawie niż sprawa, której dotyczy skarga, dlatego Naczelny Sąd Administracyjny ponownie rozpatrujący sprawę ze skargi Małgorzaty S. nie jest związany stanowiskiem Sądu Najwyższego. Żądanie Małgorzaty S. miało na celu zwrot kosztów poniesionych za pobyt w sanatorium, a nie jest to taka sama sprawa jak przyznanie lub odmowa przyznania skierowania na leczenie uzdrowiskowe przez właściwy organ.
O ile bowiem, przyjmując argumentację Sądu Najwyższego, można uznać, że sprawą administracyjną będzie przyznanie lub odmowa przyznania skierowania na leczenie uzdrowiskowe w tym zakresie orzeczenia wojewódzkich komisji lecznictwa uzdrowiskowego traktowane są jak decyzje administracyjne, o tyle zwrot kosztów poniesionych przez kuracjusza za pobyt w sanatorium nie jest sprawą administracyjną rozstrzyganą decyzją administracyjną przez taki organ czy też przez innego dysponenta skierowań na leczenie uzdrowiskowe, o jakim mowa w par. 7 pkt 3 zarządzenia Ministra Zdrowia Opieki Społecznej z dnia 11 października 1991 r. w sprawie kwalifikowania do zakładów lecznictwa uzdrowiskowego oraz zasad korzystania ze świadczeń tych zakładów /M.P. nr 37 poz. 269/.
W świetle przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o uzdrowiskach lecznictwie uzdrowiskowym /Dz.U. nr 23 poz. 150 ze zm./, a także przepisów powołanego zarządzenia z dnia 11 października 1991 r. jednostki dysponujące skierowaniami na leczenie uzdrowiskowe /wojewódzkie komisje lecznictwa uzdrowiskowego oraz wojewódzkie przychodnie matki dziecka lub inne zakłady wykonujące zadania takich przychodni/ są uprawnione do rozpatrywania wniosków o celowości leczenia uzdrowiskowego wydawania orzeczeń w kwestii przyznania bezpłatnego lub płatnego skierowania na leczenie uzdrowiskowe bądź odmowy przyznania takiego skierowania. Jednostki te nie są natomiast upoważnione do rozpatrywania spraw zwrotu poniesionych przez osobę zainteresowaną kosztów pobytu w sanatorium w przypadku, gdy zdaniem tej osoby kosztami tymi została obciążona niesłusznie.
Podstawy do działania w omawianym zakresie nie dają jednostkom dysponującym skierowaniami na leczenie uzdrowiskowe również przepisy ustawy z dnia 21 czerwca 1991 r. o wprowadzeniu częściowej odpłatności za koszty wyżywienia zakwaterowania w sanatoriach uzdrowiskowych /Dz.U. nr 64 poz. 272/ ani wydanego na jej podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 8 marca 1994 r. w sprawie opłat za pobyt w sanatorium uzdrowiskowym /Dz.U. nr 43 poz. 166/.
Dochodzenie zatem przez Małgorzatę S. od Wojewódzkiego Publicznego ZOZ nad Matką i Dzieckiem w W. zwrotu kosztów jej pobytu w Sanatorium w D. nie ma charakteru sprawy administracyjnej rozstrzyganej decyzją administracyjną, która mogłaby być przedmiotem skargi do NSA. Roszczenie takie ma charakter cywilnoprawny. Sprawia to, że skarga jest niedopuszczalna dlatego na zasadzie art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ należało ją odrzucić.