Uzasadnienie
I SA 935/03
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego K. M. wniósł o uchylenie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2003 r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] stycznia 2003 r. nr [...] o umorzeniu postępowania dotyczącego przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...], domagając się przy tym jednocześnie uchylenia decyzji organu I instancji.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje poprzednie stanowisko, że ponieważ termin określony w przepisie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy jest terminem prawa materialnego i ma charakter terminu prekluzyjnego, upływ jego powoduje wygaśnięcie roszczenia.
W związku z wejściem w życie z dniem 1 stycznia 2004 r. reformy sądownictwa administracyjnego niniejsza skarga stała się - z mocy przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) – przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny.
Jak wynika ze zgromadzonego przez organy materiału dowodowego w dniu 26 sierpnia 1948 r. byli właściciele nieruchomości [...] położonej przy ulicy [...] nr hip. [...] K. i M. małżonkowie M. złożyli – w trybie wspomnianego wyżej przepisu art. 7 dekretu warszawskiego - wniosek o przyznanie im prawa własności czasowej.
Ponieważ w dniu 23 stycznia 1948 r. zostało ogłoszone przez Zarząd Miejski w Dzienniku Urzędowym Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego [...] Nr [...] objęcie przedmiotowego gruntu w posiadanie przez Gminę W. a zatem termin na złożenie wniosku o przyznanie prawa własności czasowej upływał z dniem 23 lipca 1948 r., wnioskodawcy wraz z powyższym wnioskiem wystąpili o przywrócenie im terminu do jego wniesienia. W uzasadnieniu podania wskazali, iż uchybienie terminowi spowodowane zostało obłożną chorobą i nieobecnością w kraju M. M., która przebywała "[...]".
Orzeczeniem administracyjnym Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] czerwca 1950 r. nr [...] odmówiono przywrócenia w/w terminu zaś wniosek o przyznanie własności czasowej nie został w ogóle rozpoznany zaś nieruchomość stała się własnością Gminy W. a następnie Skarbu Państwa.
W 1952 r. zmarła M. (M.) M. a spadek po niej nabył mąż K. M. oraz syn E. M. i wnuczki W. G. i E. M. Z kolei w 1953 r. zmarła K. M. pozostawiając po sobie jako spadkobierców ustawowych syna E. M. i wnuczki E. M. i W. G. E. M. zmarł w 1980 r. a spadek po nim nabyli syn K. M. (skarżący) i córka M. M. W. G. zmarła natomiast w 1989 r. a prawa do spadku po niej wykazano na rzecz syna A. G. i córek: T. W., J. S. i M. P. Z inicjatywy spadkobierców byłych właścicieli nieruchomości w dniu [...] stycznia 2002 r. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją nr [...], utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] kwietnia 2002 r. nr [...] stwierdził nieważność orzeczenia administracyjnego z 1950 r.
W związku z powyższym decyzją z dnia [...] stycznia 2003 r. Prezydent W., orzekając w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu do wystąpienia z roszczeniem o ustanowienie d. własności czasowej (obecnie prawa wieczystego użytkowania) umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe – na zasadzie przepisu art. 105 k.p.a.
Orzekając w trybie instancji odwoławczej decyzją z dnia [...] marca 2003 r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie.
W uzasadnieniu swego stanowiska organy, powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazały, że ponieważ termin określony w przepisie art. 7 dekretu warszawskiego ma charakter terminu prekluzyjnego przewidzianego prawem materialnym, nie podlega on przywróceniu jak termin prawa procesowego, tylko upływ jego powoduje wygaśnięcie roszczenia.
Powyższe rozstrzygnięcia zostały zaskarżone skargą do Sądu, w której skarżący twierdzili, że byli właściciele nie z własnej winy nie dotrzymali terminu do wystąpienia z roszczeniem o ustanowienie własności czasowej upływie w/w terminu dowiedzieli się w momencie składania takiego wniosku a także kwestionowali fakt objęcia przez Gminę W. w posiadanie przedmiotowej nieruchomości z dniem 23 stycznia 1948 r. stojąc na stanowisku, że w niniejszym przypadku nie zostały dochowane wszystkie wymogi przewidziane rozporządzeniem Ministra Odbudowy z dnia 7 kwietnia 1946 r. w sprawie przejmowania gruntów w posiadanie przez gminę m. st. Warszawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje, w zakresie swojej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej. Przy czym kontrola Sądu sprowadza się do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Dokonując powyższej oceny Sąd nie jest przy tym związany ani treścią zarzutów zawartych w skardze, ani jej wnioskami i podstawami prawnymi.
W związku z powyższym rozpatrując materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie Sąd z urzędu stwierdził, że obie wydane w tej sprawie decyzje naruszają przepisy prawa ze względu na nie doręczenie ich następcy prawnemu uczestniczki postępowania E. M., która zmarła w dniu 29 października 2002 r. Podkreślić zaś wypada, że przedmiotem sprawy były roszczenia o charakterze majątkowym dotyczące nieruchomości a zatem podlegające dziedziczeniu.
Decyzja organu I instancji została wydana w dniu [...] stycznia 2003 r. i skierowana m. in. już do nieżyjącej osoby. Z notatki zaś służbowej sporządzonej w dniu 3 lutego 2003 r. wynika, że organ został powiadomiony w tej dacie o śmierci uczestniczki.
Z kolei decyzja organu II instancji została wydana w ogóle z pominięciem i osoby E. M. – co jest zrozumiałe, ale i z pominięciem jej następcy prawnego, co już stanowi naruszenie prawa. Jak wynika z postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] grudnia 2003 r. sygn. akt [...]– spadkobiercą zmarłej uczestniczki została R. M. W tych warunkach należało uznać, że wydanie decyzji z pominięciem osoby, która ma interes prawny do uczestniczenia w postępowaniu administracyjnym jako strona, w rozumieniu przepisu art. 28 k.p.a., stanowiło naruszenie przepisów procedury administracyjnej dające podstawę do wznowienia postępowania w trybie przepisu art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.
W związku z powyższym wypowiadanie się przez Sąd o zasadności zarzutów zawartych w skardze, przed zajęciem w sprawie stanowiska przez osobę, która została pominięta w postępowaniu administracyjnym jako strona, było przedwczesne.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ prawidłowo ustali krąg osób uprawnionych do udziału w postępowaniu, mając na uwadze również fakt, ze w dniu 5 stycznia 2004 r. zmarła inna uczestniczka postępowania tj. J. S. a spadek po niej nabyła córka A. W. i po umożliwieniu uprawnionym zajęcia stanowiska w sprawie wyda rozstrzygnięcie merytoryczne.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd - z mocy przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. b w zw. z art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – orzekł jak w sentencji.