Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 29 listopada 1990 r., I SA 955/90

Teza

Przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1989 r. w sprawie uznania składników majątkowych za środki trwałe oraz wartości niematerialne i prawne, zasad i stawek ich amortyzacji oraz zasad aktualizacji wyceny środków trwałych /Dz.U. nr 72 poz. 422/ oraz obwieszczenia Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego i Ministra Finansów z dnia 28 grudnia 1989 r. w sprawie współczynników przeliczeniowych do aktualizacji wyceny wartości środków trwałych na dzień 1 stycznia 1990 r. /M.P. nr 44 poz. 363/ nie mają wpływu na ustalenie ceny sprzedaży domu i innych budynków oraz lokali i urządzeń w rozumieniu art. 45 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz.U. 1989 nr 14 poz. 74/.

Sentencja

1. uchyla zaskarżoną decyzję w przedmiocie sprzedaży lokalu mieszkalnego wraz z oddaniem w użytkowanie wieczyste części gruntu.

Uzasadnienie

Decyzją z dnia 17 stycznia 1990 r. nr G.III-8225-2a/288/89 Kierownik Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w T. orzekł o sprzedaży na rzecz Zofii i Bogumiła małż. G. lokalu mieszkalnego nr 6 w domu nr 77 przy ul. M. w T. wraz z oddaniem w użytkowanie wieczyste części gruntu. Decyzją z dnia 4 czerwca 1990 r. nr GGV.8224-52/90 Dyrektor Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Wojewódzkiego w T., działając z upoważnienia Wojewody w T. stwierdził z urzędu nieważność powyższej decyzji uznając, że została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa, bowiem opiera się na opinii szacunkowej z dnia 15 grudnia 1989 r. i nie uwzględnia obowiązujących od dnia 1 stycznia 1990 r. przepisów o przeszacowaniu majątku narodowego. Minister Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa po rozpatrzeniu odwołania Bogumiła G. utrzymał w mocy decyzję z dnia 4 czerwca 1990 r. nr GG.V.8224-52/90. W uzasadnieniu decyzji podał, że zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 45 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 roku o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz.U. 1989 nr 14 poz. 74 ze zm./ cena nabycia lokalu powinna być ustalona w wysokości aktualnej w dacie wydania decyzji o sprzedaży. Przepis ten nie pozwala zatem na ustalanie w decyzji cen w innej wysokości, np. na dzień sporządzenia szacunku biegłego lub złożenia wniosku. W niniejszej sprawie elaborat szacunkowy został sporządzony przez biegłego w grudniu 1989 r. i uwzględniał ceny obowiązujące w roku ubiegłym. Natomiast terenowy organ administracji państwowej stopnia podstawowego wydał decyzję o sprzedaży wbrew cytowanemu przepisowi art. 45 ust. 1 ustawy, nie dokonując aktualizacji tego szacunku. Tymczasem z dniem 1 stycznia 1990 r. weszły w życie przepisy:

• rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1989 r. w sprawie uznawania składników majątkowych za środki trwałe oraz wartości niematerialne i prawne, zasad i stawek ich amortyzacji oraz zasad aktualizacji wyceny środków trwałych /Dz.U. nr 72 poz. 422/;
• obwieszczenia Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego i Ministra Finansów z dnia 28 grudnia 1989 r. w sprawie współczynników przeliczeniowych do aktualizacji wyceny wartości środków trwałych na dzień 1 stycznia 1990 r. /M.P. nr 44 poz. 363/, które mają wpływ na wysokość ceny sprzedaży lokali. Nieuwzględnienie ich stanowi zatem naruszenie prawa.

Tę ostatnią decyzję Bogumił G. zaskarżył do Naczelnego

Sądu Administracyjnego, wnosząc o jej uchylenie, jak również utrzymanej nią w mocy decyzji Wojewody w T. Skarżący podniósł, że wniosek o wykup mieszkania złożył w dniu 17 listopada 1989 r. i zgodnie z art. 35 par. 3 Kpa sprawa winna była zostać załatwiona w terminie 1 miesiąca, a więc do dnia 17 grudnia 1989 r. Sprawa nie była skomplikowana i nie wymagała długotrwałych ustaleń czy postępowania dowodowego. Niesprawne i opieszałe działanie urzędników spowodowało naruszenie prawa skarżącego jako obywatela.

W odpowiedzi na skargę Minister Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa wniósł o jej oddalenie i podał, że nie stwierdził istnienia podstaw do zastosowania art. 200 par. 2 Kpa i uchylenia lub zmiany zaskarżonej decyzji. Zarzuty zawarte w skardze nie wskazują na nowe okoliczności mające wpływ na zajęte stanowisko.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Orzekając o stwierdzeniu nieważności decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w T. z dnia 17 stycznia 1990 r. nr G.III-8225-2a/288/89 zarówno Dyrektor Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Wojewódzkiego w T., jak i Minister Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa oparli się na przepisie art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa. Uznali oni, że wymieniona wyżej decyzja organu administracji państwowej stopnia podstawowego została wydana z rażącym naruszeniem prawa, bowiem za podstawę ustalenia ceny lokalu mieszkalnego przyjęto szacunek dokonany przez biegłego w grudniu 1989 r., nie uwzględniając przepisów:

• rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1989 r. w sprawie uznawania składników majątkowych za środki trwałe oraz wartości niematerialne i prawne, zasad i stawek ich amortyzacji oraz zasad aktualizacji wyceny środków trwałych /Dz.U. nr 72 poz. 422/;
• obwieszczenia Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego i Ministra Finansów z dnia 28 grudnia 1989 r. w sprawie współczynników przeliczeniowych do aktualizacji wyceny wartości środków trwałych na dzień 1 stycznia 1990 r. /M.P. nr 44 poz. 363/, które mają wpływ na wysokość ceny sprzedaży lokali. Organy orzekające o stwierdzeniu nieważności decyzji nie wykazały, aby powołane wyżej przepisy miały bezpośredni bądź pośredni wpływ na cenę sprzedaży lokalu, bądź też, aby w jakikolwiek sposób służyły do jej ustalenia. Przepisy ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz. U. 1989 nr 14 poz. 74/ oraz przepisy wykonawcze do tej ustawy nie wskazują zaś na zastosowanie powołanego rozporządzenia Rady Ministrów i obwieszczenia Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego i Ministra Finansów przy ustalaniu ceny sprzedaży lokali. W myśl art. 45 ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz.U. 1989 nr 14 poz. 74/ terenowy organ administracji państwowej ustala cenę sprzedaży domu i innych budynków oraz lokali i urządzeń - według kosztów ich odtworzenia, pomniejszonych o stopień zużycia. Zgodnie zaś z par. 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 września 1985 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu oddawania w użytkowanie wieczyste gruntów i sprzedaży nieruchomości państwowych, kosztów i rozliczeń z tym związanych oraz zarządzania sprzedanymi nieruchomościami /Dz.U. 1989 nr 14 poz. 75/ podstawą do ustalania ceny sprzedaży domów i innych budynków oraz lokali i urządzeń jest szacunek dokonany zgodnie z art. 45 ust. 1 pkt 2 cytowanej ustawy. Koszty odtworzenia budynku, lokalu i urządzeń to koszty ich stworzenia na nowo, powtórnego wybudowania /por. Mały słownik języka polskiego pod red. S. Skorupki, H. Auderskiej, Z. Łempickiej, Warszawa 1968, str. 494/. Koszty te mogą być ustalone poprzez zsumowanie aktualnych na dzień wydania decyzji kosztów materiałów budowlanych oraz kosztów robocizny niezbędnych do wzniesienia identycznych budynków i lokali, jak budynki i lokale sprzedawane. Koszty materiałów budowlanych natomiast, jak również koszty robocizny ustala się w drodze przemnożenia ich ilości przez aktualne ceny.

Tak więc w zasadzie ustalenie kosztów odtworzenia budynków i lokali winno być dokonane metodą kosztorysową. Inne metody są dopuszczalne o tyle, o ile pozwalają na ustalenie kosztów odtworzenia budynków i lokali, a następnie ich aktualnej ceny - po uwzględnieniu stopnia zużycia. Na wskazany wyżej sposób ustalenia - zgodnie z ustawą z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości - kosztów odtworzenia, a następnie ustalenia ceny budynków i lokali pozostają bez wpływu powołane w decyzjach rozporządzenie Rady Ministrów oraz obwieszczenie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego i Ministra Finansów. Nie ustalają one wszak cen materiałów budowlanych, ani ceny siły roboczej czy też pracy sprzętu i transportu. Z niczego nie wynika też, aby powołane akty stanowiły właściwą i jedynie dopuszczalną metodę ustalenia kosztów odtworzenia budynków i lokali, a po uwzględnieniu stopnia zużycia - ustalenia ich ceny.

Z powyższego wynika, że przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1989 r. w sprawie uznawania składników majątkowych za środki trwałe oraz wartości niematerialne i prawne, zasad i stawek ich amortyzacji oraz zasad aktualizacji i wyceny środków trwałych /Dz.U. nr 72 poz. 422/ oraz obwieszczenia Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego i Ministra Finansów z dnia 28 grudnia 1989 r. w sprawie współczynników przeliczeniowych do aktualizacji wyceny wartości środków trwałych na dzień 1 stycznia 1990 r. /M.P. nr 44 poz. 363/ nie mają wpływu na ustalenie ceny sprzedaży domu i innych budynków oraz lokali i urządzeń - w rozumieniu art. 45 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz.U. 1989 nr 14 poz. 74/. Z akt sprawy nie wynika zaś, aby cena lokalu, o którym mowa w niniejszej sprawie, ustalona na podstawie szacunku biegłego dokonanego w dniu 15 grudnia 1989 r. rażąco naruszała przepis art. 45 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. W zasadzie przyjmuje się wszak, a potwierdza to dotychczasowe orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa materialnego wówczas, gdy rozstrzygnięcie sprawy jest ewidentnie sprzeczne z wyraźnym i nie budzącym wątpliwości przepisem, co na podstawie jego brzmienia niejako od razu "rzuca się w oczy" /zob. H. Poleszak, Nowe Prawo 1984 nr 1 str. 25/. W danym wypadku sytuacja taka nie zachodzi. Biegły biorąc pod uwagę wzrost cen materiałów budowlanych, robocizny, sprzętu i transportu oraz orientacyjne dane uzyskane w Wojewódzkim Urzędzie Statystycznym i w Wojewódzkim Związku Spółdzielni Mieszkaniowej w Toruniu przyjął koszt 1 m2 powierzchni użytkowej mieszkania w wysokości 200.000 złotych i na tej podstawie ustalił, uwzględniając stopień zużycia, cenę lokalu. Nic nie wskazuje, aby cena ta w dacie wydania decyzji o sprzedaży lokalu była ceną nieaktualną i aby z tego względu decyzja rażąco naruszała art. 45 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.

Z powyższego wynika, że organy administracji państwowej stwierdzając nieważność decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w T. z dnia 17 stycznia 1990 r. nr G.III-8225-2a/288/89 bezzasadnie zastosowały art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa i dlatego na podstawie art. 207 par. 2 pkt 3 Kpa należało orzec, jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono po myśli art. 208 Kpa.