Uzasadnienie
I SA 991/03
Uzasadnienie
Prezydent W. decyzją z dnia [...] lipca 2002 r., nr [...], odmówił zwrotu nieruchomości stanowiącej część dawnej działki nr [...], położonej przy [...] i ul. [...], o pow. [...] m², wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] lutego 1981 r. z przeznaczeniem pod budowę osiedla mieszkaniowego. Po rozpatrzeniu odwołania A. H. i B. W. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2003 r., [...], utrzymał w mocy powyższą decyzję. Uzasadniając tę decyzję Wojewoda podał, że ustalenia organu pierwszej instancji są prawidłowe. Nieruchomość została wykorzystana na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, tj. budowę osiedla wraz z ulicami miejskimi. Realizacja osiedla mieszkaniowego obejmuje nie tylko budowę budynków mieszkalnych, ale także inwestycji towarzyszących, w tym ulic, dróg dojazdowych, parkingów oraz placówek usługowych. Przedmiotowy grunt znajduje się w znacznej części w liniach rozgraniczających ul. [...] i [...]. Wybudowano na nim infrastrukturę techniczną podziemną, niezbędną dla funkcjonowania osiedla oraz podziemny odcinek linii [...].
Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyli A. H. i B. W. Skarżący podnieśli, że wydane decyzje naruszają art. 136 ust. 3 i art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543), a przygotowanie i realizacja inwestycji na wywłaszczonej nieruchomości odbywały się wiele lat po złożeniu wniosku o zwrot.
Odpowiadając na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Na wstępie należy wyjaśnić, że skarga wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego w myśl art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustrojów sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) podlegała rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze.zm.)
Skarga jest uzasadniona, bowiem zaskarżona decyzja dotknięta jest wada nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a.
Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 19 maja 2003r. w sprawie OPS 1/03 (ONSA 2003, z. 4, poz. 115) podjął następującą uchwałę: "W sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, która jest własnością miasta na prawach powiatu, prezydent tego miasta jako organ wykonawczy miasta i reprezentujący je na zewnątrz oraz także jako pracownik urzędu miasta, a jednocześnie sprawujący funkcję starosty, podlega wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 1 i 4 k.p.a., co w konsekwencji wyłącza możliwość upoważnienia przez niego do załatwienia tej sprawy jego zastępców i pozostałych pracowników urzędu miasta."
Nie będąc związanym powyższą uchwałą stosownie do treści art. 100 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustrojów sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela ten pogląd. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 15 marca 2002r. o ustroju miasta stołecznego Warszawy (Dz. U. Nr 102 poz. 1087), Warszawa jest gminą mającą status miasta na prawach powiatu.
Organem właściwym do wydania decyzji administracyjnej w pierwszej instancji w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest starosta (art. 142 ustawy o gospodarce nieruchomościami). Prezydent W. wykonuje zadania starosty (art. 91 i 92 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym - Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1592 ze zm. w związku z art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.). Prezydent miasta kieruje bieżącymi sprawami gminy jak również jest organem upoważnionym do reprezentowania miasta W. na zewnątrz, co wynika wprost z przepisu art. 31 o samorządzie gminnym. W ramach wykonywania funkcji reprezentowania miasta na zewnątrz prezydent miasta reprezentuje miasto w postępowaniu administracyjnym oraz przed sądami administracyjnymi, Według art. 39 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym wydaje on decyzje w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej, w czym może być zastąpiony na podstawie art. 39 ust. 2 tej ustawy przez swoich zastępców lub innych pracowników urzędu gminy przez niego upoważnionych, zatem działa w granicach własnych przyznanych mu ustawowo kompetencji, nie zaś w granicach interesu prawnego miasta.
W rozpatrywanej sprawie miasto W. jako właściciel przedmiotowej nieruchomości, objętej postępowaniem w sprawie o zwrot tej nieruchomości, posiadała status strony postępowania administracyjnego w tej sprawie (art. 26 ust.1 ustawy z dnia 15 marca 2002r. o ustroju miasta stołecznego Warszawy), zaś Prezydent W. status organu administracji publicznej właściwego do rozstrzygnięcia tej sprawy w drodze decyzji administracyjnej. Pozostawanie ze stroną – miastem. W. - w stosunku zatrudnienia, sprawowanie funkcji organu wykonawczego miasta, a także pełnienie funkcji jego ustawowego przedstawiciela, można uznać za pozostawanie ze stroną postępowania w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy może mieć chociażby pośredni wpływ na prawa lub obowiązki prezydenta miasta W. Przepis art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 22 marca 1990r. o pracownikach samorządowych (Dz. U. z 2001r. Nr 142 poz.1593) zobowiązuje prezydenta jako pracownika w szczególności dbać o dobro zakładu pracy i chronić jego mienie, innymi słowy prezydent powinien troszczyć się o dobro miasta i jego urzędu oraz chronić mienie komunalne (art. 43 ustawy o samorządzie gminnym). W świetle powyższego uznać należy, że wynik sprawy o zwrot nieruchomości stanowiącej własność miasta może mieć wpływ na prawa i obowiązki prezydenta i dlatego konieczne jest jego wyłączenie od udziału w postępowaniu na mocy art. 24 § 1 pkt. 1 k.p.a.
Wyłączenie osoby prezydenta miasta od udziału w postępowaniu czyni organ wykonawczy gminy niewładnym do działania. (art. 26 § 3 k.p.a.). W omawianej sytuacji więc będzie miał odpowiednie zastosowanie art. 26 § 2 k.p.a. Sprawa będzie podlegała załatwieniu przez organ wyższego stopnia nad prezydentem miasta (w tym wypadku przez wojewodę), przy czym organ ten będzie mógł wyznaczyć do załatwienia sprawy inny podległy sobie organ.
W tym stanie faktycznym i prawnym stwierdzić należy, że decyzja organów obu instancji wydane została z rażącym naruszeniem prawa tak materialnego jak i procesowego.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, jak w wyroku na podstawie art. 145 §1 pkt 2, art. 152 i 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.