Uzasadnienie
W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu w kwocie 15.258 zł skarżący wniósł o zwolnienie od tej opłaty, gdyż środki pieniężne zgromadzone na należącym do niego rachunku bankowym zostały zajęte, a dochód trzyosobowego gospodarstwa domowego, w którym pozostaje wynosi miesięcznie 6.100 zł brutto. Wnioskujący jako majątek wskazał mieszkanie oraz samochód osobowy o wartości 800 zł. Miesięczne wydatki związane z koniecznym utrzymaniem oszacował na 2.450 zł, w tym 250 zł przeznacza na zakup paliwa. Wyjaśnił nadto, że żona zatrudniona na stanowisku nauczyciela zarabia 1.837 zł netto, gdyż spłaca raty kredytu. Prowadzona przez skarżącego działalność gospodarcza przynosi miesięcznie 3.420 zł, a z zeznania podatkowego wynika, że w ubiegłym roku przychód z niej wyniósł 10.243.765,79 zł.
Referendarz sądowy zważył, co następuje
Postępowanie przed sądem administracyjnym toczy się według przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a.
Stosownie do regulacji art. 245 ustawy p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Jak wynika z akt sprawy skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi. Zgodnie przepisem art.246 § 1 pkt 2 tejże ustawy przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w tym zakresie następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Przesłanka zwolnienia od kosztów sądowych nie sprowadza się do braku jakichkolwiek wolnych środków finansowych (oszczędności) na ich opłacenie, ale niemożności ich wygospodarowania z uzyskanych przychodów i posiadanego majątku z uwagi na to, że całość zużywana jest na niezbędne utrzymanie. Świadczy o tym użyte przez ustawodawcę określenie " konieczne" w odniesieniu do słowa "utrzymanie".
Nadto, prawo pomocy, przewidziane w przepisach dotyczących kosztów sądowych, wywodzi swą genezę z tzw. prawa ubogich, określanego też prawem ubóstwa lub nawet prawem wspierania ubogich. Jak trafnie podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 18 grudnia 2008 r. sygn. akt nr I FZ 497/08, prawo pomocy, którego istota polega na zwolnieniu strony postępowania sądowego z ponoszenia kosztów sądowych, nie sprowadza się do likwidacji tych ciężarów, lecz jedynie do przeniesienia ich na ogół podatników, a ściślej na budżet państwa, składający się z podatków i innego rodzaju wpływów. Koszty procesu przerzucane są zatem na innych i z tego też względu instytucja prawa pomocy winna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art.199 p.p.s.a., zgodnie z którą, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie i być przyznawana tym osobom, które jej rzeczywiście potrzebują.
Referendarz sądowy analizując możliwości płatnicze skarżącego, w kontekście ratio legis prawa pomocy, po uwzględnieniu powyżej wskazanych zależności doszedł do przekonania, że sytuacja finansowa ubiegającego uzasadnia zwolnienie od wpisu od skargi, ale nie w pełnym zakresie. Stanowisko takie uzasadnione jest z dwóch względów:
Po pierwsze, z wyciągu bankowego należącego do żony ubiegającego wynika, że dokonuje spłat rat kredytu wynoszących miesięcznie 1.894 zł (K-52,53). Stan taki nie wskazuje na spełnienie przesłanki z art.246 § 1 pkt 2 p.p.s.a, gdyż instytucja prawa pomocy może być stosowana tylko w przypadku osób, które zabezpieczają jedynie swoje niezbędne potrzeby egzystencjalne, a terminowe wywiązywanie się zawartych umów świadczy o dobrej sytuacji materialnej gospodarstwa domowego kredytobiorcy, prowadząc też do wniosku, że ubiegający traktuje priorytetowo swoje zobowiązania prywatnoprawne nad publicznoprawnymi.
Ponadto nie można tracić z pola widzenia, że skarżący prowadzi nieprzerwanie działalność gospodarczą, a roczny przychód przekraczający 10 mln zł świadczy o aktywnym uczestnictwie w obrocie i nie pozwala na zakwalifikowanie Strony do osób wymagających pomocy ze strony Skarbu Państwa. Wprawdzie ustalona kwota wpisu jest znaczna, jednak biorąc pod uwagę powyższe, wydatek rzędu 2000 zł nie spowoduje uszczerbku w koniecznym utrzymaniu wnioskującego i jego rodziny.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art.258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono, jak w sentencji.