Wyrok WSA w Bydgoszczy z 22 sierpnia 2023 r., I SA/Bd 150/23

Sąd

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy

Rozpoznanie

na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 22 sierpnia 2023 r.

Sprawa

sprawy ze skargi H. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Toruniu z dnia 27 stycznia 2023 r. nr SKO-56-19/22 w przedmiocie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej

Skład

sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz przewodniczący
sędzia WSA Tomasz Wójcik sprawozdawca
asesor WSA Joanna Ziołek

Sentencja

1. oddala skargę

Uzasadnienie

H. K. (dalej także: Skarżący, Strona) wniósł zarzut w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] na podstawie tytułu wykonawczego [...] z dnia [...] października 2022 r. Jako motyw zarzutu podał, że nie wytwarza on co miesiąc odpadów, w związku z tym nie będzie dokonywał comiesięcznych opłat.

Postanowieniem z dnia [...] listopada 2022 r. Burmistrz K. P. (dalej także Burmistrz) stwierdził niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożył Skarżący, który wskazał, że nie ma ustawy, aby ktokolwiek podwójnie wnosił opłaty w Polsce za cokolwiek. Wniósł o demokratyczne rozpatrzenie zażalenia.

Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej także: organ, Kolegium, SKO) uchyliło zaskarżone postanowienie w całości i uznało za uzasadniony zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] października 2022 r.

Organ po przytoczeniu treści art. 33 i art. 34 § 1 i 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2022 r., poz. 479) – dalej: "u.p.e.a." – wskazał, że w przedmiotowej sprawie podniesiony został zarzut nieistnienia obowiązku.

Kolegium wskazało, że w organ pierwszej instancji w uzasadnieniu wskazał, iż wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi została określona Stronie decyzją z dnia [...] maja 2019 r. znak: [...], która w związku z brakiem odwołania uprawomocniła się w dniu [...] czerwca 2019 r. Wskazał także, iż obecnie obowiązująca stawka przyjęta została Uchwałą Rady Miejskiej w K. P. nr [...] z dnia [...] listopada 2021 r. o czym Strona została poinformowana zawiadomieniem z dnia [...] grudnia 2021 r. W ocenie organu, skuteczne doręczenie zawiadomienia określa wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz stanowi podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego zgodnie z ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Z kolei decyzją z dnia [...] maja 2019 r. Burmistrz M. K. P. określił Stronie wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od marca 2014 r. do kwietnia 2019 r. W uzasadnieniu organ wskazał, iż stosownie do treści art. 6o ust. 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. z 2022, poz. 2519) – dalej: "u.c.p.g.", opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi, w wysokości ustalonej w decyzji obowiązuje do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym następuje zmiana danych niezbędnych do określenia wysokości tej opłaty. Organ zauważył, że art. 6o ust. 2 ww. ustawy ustawodawca wyraźnie wskazał, że opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi w wysokości określonej w decyzji wydanej na podstawie art. 6o ust. 1 u.c.p.g., obowiązuje do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym następuje zmiana danych niezbędnych do określenia wysokości tej opłaty. A zatem decyzja wydana na podstawie art. 6o ustawy, która zastępuje deklarację (niezłożoną lub wadliwą), co do zasady obowiązuje "na przyszłość", tj. do czasu zmiany okoliczności, które mają wpływ na jej wymiar. Organ ma uprawnienia do określenia w decyzji stawki miesięcznej i daty początkowej jej obowiązywania, nie ma natomiast uprawnień do określenia czasu, w jakim określona stawka ma obowiązywać, okres ten bowiem został określony w ustawie. W oparciu o dyrektywę art. 6o ust. 2 u.c.p.g. przyjmuje on, że zdarzenia, które już miały miejsce, w niezmienionym kształcie będą realizowane w przyszłości. W związku z tym, z woli ustawodawcy wyrażonej we wspomnianym przepisie, określając wysokość daniny publicznej czyni to również na przyszłość, do czasu zmiany treści realizowanego stanu faktycznego, wymagającego złożenia nowej deklaracji na opłatę od gospodarowania odpadami komunalnymi. W dalszej kolejności organ podkreślił, że art. 6o ust. 4 u.c.p.g. wskazano, kto jest zobowiązany do złożenia deklaracji w przypadku zmiany danych zamieszczanych w deklaracji lub zmiany stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

Kolegium wskazało, że jak wynika z Uchwały Rady Miejskiej w K. P. z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] stawka opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w przypadku Strony od [...] stycznia 2022 r. wynosi [...] zł miesięcznie. Tytułem wykonawczym z dnia [...] października 2022 r. znak: [...] Wierzyciel dochodził należności z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi od Skarżącego za okres od marca 2022 r. do września 2022 r. (opłata w kwocie [...]zł za każdy miesiąc). Kolegium wskazało, że stosownie do treści art. 6m ust. 2a u.c.p.g., w przypadku uchwalenia nowej stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi wójt, burmistrz lub prezydent miasta zawiadamia właściciela nieruchomości o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi wyliczonej jako iloczyn nowej stawki opłaty i danych podanych w deklaracji. W takim przypadku właściciel nieruchomości nie jest obowiązany do złożenia nowej deklaracji i uiszcza opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi w wysokości podanej w zawiadomieniu. Zawiadomienie zawiera pouczenie, że stanowi podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego. Przepis ten określa skutki prawne ustalenia przez radę gminy nowej stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, a więc podjęcia uchwały na podstawie art. 6k ust. 1 u.c.p.g. Ustawodawca w art. 6m ust. 2a u.c.p.g. zastrzega, że zawiadomienie - oprócz wysokości miesięcznej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi - zawiera również pouczenie, że stanowi ono podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego. Powyższe wyklucza konieczność wydania decyzji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w przypadku nieuiszczenia przez właściciela nieruchomości opłaty w wysokości podanej w zawiadomieniu.

Organ stanął jednak na stanowisku, że powyższy przepis nie ma jednak zastosowania w przedmiotowej sprawie z uwagi na fakt, iż w związku z uzasadnionymi wątpliwościami co do złożonej przez Stronę deklaracji w dniu [...] czerwca 2016 r. organ określił w drodze decyzji wysokość z tytułu gospodarowania odpadami komunalnymi. Decyzja z dnia [...] maja 2019 r. określająca wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, wobec zmiany danych niezbędnych do określenia wysokości opłaty (wysokości stawki za gospodarowanie odpadami komunalnymi), stosownie do treści wskazanego powyżej art. 6o ust. 2 u.c.p.g. przestała obowiązywać. Zdaniem Kolegium, w takim przypadku, stosownie do treści art. 6o ust. 4 ww. ustawy, właściciele nieruchomości - wobec których została wydana decyzja określająca wysokość opłaty, zobowiązani są do złożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Jeżeli tego nie uczynią, stosownie do treści art. 6o ust. 1 ww. ustawy organ zobowiązany jest określić wysokość tej opłaty. Mając na uwadze powyższą argumentację organ odwoławczy uchylił zaskarżone postanowienie w całości i uznał za uzasadniony zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego [...] z dnia [...] października 2022 r.

Skargę do tutejszego Sądu złożył Skarżący, który wskazał, że [...] powołują się na nieaktualne przepisy z lat 60-tych o utrzymaniu czystości i porządku w obecnych czasach. Wskazuje, że nie było podwójnych opłat jak dziś, gdyż jak kupił butelkę octu czy oleju to tą butelkę mógł sprzedać, bo były odkupy szkła, albo jeździł samochód z [...] z I. i odkupywał wszelkie szkło i tak było też z makulaturą, złomem itp. Natomiast dzisiaj płaci za to w sklepie, jeśli kupuje, a za darmo ma oddać i jeszcze do tego dopłacić. Skarżący podkreślił, że nie stać go na dawanie komukolwiek więc nie kupuje towaru w opakowaniach, a jeśli musi to rzadko jest to butelka octu i dwie oleju, a samorząd zabiera mu za każdy miesiąc czy ma coś w pojemniku czy nie ma. Oświadczył, że zbiera cały rok niepełny pojemnik segregowany. Jak zgłaszał urzędnikom gminy, że nie ma śmieci co miesiąc, to powiedzieli mu, że ma powietrze wysypywać ze zbiornika śmieciowego i co miesiąc płacić, co jest jego zdaniem "chore". Dodał, że zdrowie nie pozwala mu podjąć jakiejkolwiek pracy, by dorobić do niskiej emerytury.

W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało swoje stanowisko, podkreśliło, że wydało rozstrzygnięcie korzystne dla strony i wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi postanowień ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Postanowienie podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa będące podstawą wznowienia postępowania lub inne naruszenie prawa mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634) – dalej: "p.p.s.a." – lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Na wstępie należy zauważyć, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym. Jak stanowi art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W kontrolowanej sprawie zaistniała przesłanka do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na podstawie tego przepisu, jest przy tym niezależne od woli stron (por. wyrok NSA z dnia 11 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 1867/17, publ.: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.orzeczenia.nsa.gov.pl – podobnie jak pozostałe wyroki sądów administracyjnych przywołane w dalszej części uzasadnienia). Zgodnie z art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Z powyższych względów nie zachodziły podstawy do przeprowadzenia rozprawy.

Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia jego zgodności z prawem stwierdzić należy, że nie narusza ono prawa w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie go z obrotu prawnego.

Z akt sprawy wynika, że w stosunku do Skarżącego prowadzona była egzekucja na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] października 2022 r. nr [...] obejmującego należności z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

Pismem z dnia [...] listopada 2022 r. Skarżący wniósł zarzuty wskazując na brak podstaw do obciążania go opłatami za wywóz śmieci. Uzasadniając powyższe Skarżący zaprezentował swoje stanowisko w zakresie zasadności ponoszenia comiesięcznych opłat, zwłaszcza w sytuacji, gdy nie wytwarza odpadów w ilości przekraczającej pojemność przeznaczonego na ich gromadzenie pojemnika. Ponadto wskazał, że brak jest podstaw do wnoszenia podwójnych opłat. Kolegium zasadnie w związku z powyższym przyjęło, że założony zarzut dotyczy nieistnienia obowiązku. SKO uchyliło zaskarżone postanowienie i uznało wniesiony zarzut, aczkolwiek z innych powodów niż wynikających z argumentacji przedstawianej przez Skarżącego.

Na wstępie należy podać, że zgodnie z art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:

1. nieistnienie obowiązku;
2. określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

1. orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,
2. dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1,
3. przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3. błąd co do zobowiązanego;
4. brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
5. wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
6. brak wymagalności obowiązku w przypadku:

1. odroczenia terminu wykonania obowiązku,
2. rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,
3. wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Jak wyżej wskazano w rozpoznawanej sprawie zgłoszony zarzut prawidłowo zakwalifikowano jako podniesiony z art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.

W ocenie Sądu trafnie organ za zasadny uznał zarzut oparty na podstawie powyższego przepisu w kontekście podnoszonych przez Skarżącego okoliczności dotyczących braku podstaw do ponoszenia przez niego opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym są środkiem ochrony zobowiązanego, gdy postępowanie egzekucyjne narusza istotne zasady tego postępowania lub gdy egzekucja jest niedopuszczalna. Postępowanie dotyczące zgłoszonego zarzutu egzekucyjnego nie dotyczy sprawy administracyjnej, lecz jest toczącym się w ramach sprawy egzekucyjnej postępowaniem, w którym bada się szczególny środek zaskarżenia zobowiązanego, kwestionujący dopuszczalność wszczęcia lub dalszego prowadzenia egzekucji administracyjnej albo dopuszczalność lub zasadność zastosowania określonego środka egzekucyjnego. Ustalenia faktyczne organu egzekucyjnego mogą zatem dotyczyć jedynie podstaw zgłoszonych zarzutów, a nie kwestii związanych z oceną prawną zasadności lub prawidłowości obowiązku określonego w tytule wykonawczym (por. np. wyrok NSA z 29 marca 2022 r., sygn. akt III FSK 546/21). W postępowaniu wywołanym wniesieniem zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym przedmiotem rozpoznania jest więc wyłącznie treść tych zarzutów, przy czym zobowiązany może wnieść zarzuty tylko z przyczyn enumeratywnie wyszczególnionych w art. 33 § 2 u.p.e.a. Wskazanie innych przyczyn nie uprawnia organu egzekucyjnego do rozpatrzenia zarzutów. Zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są sformalizowanym środkiem prawnym, a podniesione w nich okoliczności zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny. Postępowanie zainicjowane zgłoszeniem zarzutów ma charakter wpadkowy i szczególny w stosunku do toczącego się postępowania egzekucyjnego.

W związku z powyższym należy zatem zauważyć, w rozpoznawanej sprawie nie mogła odnieść zamierzonego przez Skarżącego skutku argumentacja Skarżącego zmierzająca do wykazania, że nie powinien on być obciążony opłatą za gospodarowanie odpadami komunalnymi, ponieważ można byłoby ją skutecznie przywołać w toku postępowania w przedmiocie określenia wysokości tej opłaty.

Trzeba jednakże wskazać, że Kolegium wydając zaskarżone postanowienie uchyliło postanowienie Burmistrza i uwzględniło zarzut nieistnienia obowiązku dochodzonego w drodze egzekucji administracyjnej. Tyle tylko, że miało to miejsce z innych przyczyn. Jak trafnie ustalił organ wysokość opłaty w kwocie [...]zł miesięcznie miała wynikać ze skierowanego do Skarżącego zawiadomienia nr [...] z dnia [...] grudnia 2021 r. Wprawdzie, jak zasadnie podało Kolegium, zawiadomienie takie zgodnie z art. 6m ust. 2a u.c.p.g., stosownie do zawartego w nim pouczenia stanowi podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego, co z kolei umożliwia ściągnięcie nieuiszczonych opłat w postępowaniu egzekucyjnym, to jednak zważywszy na okoliczności faktyczne ustalone w sprawie uzasadniony jest wniosek, że powyższy przepis nie znajdował w niej zastosowania. Kolegium słusznie powołało się na treść art. 6o ust. 4 pkt 1 u.c.p.g., który stanowi, że w przypadku m.in. zmiany stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi właściciele nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy wobec których została wydana decyzja określająca wysokość tej opłaty są obowiązani do złożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Dopiero w przeciwnym razie, czyli niezłożenia wspomnianej deklaracji lub wystąpienia uzasadnionych wątpliwości co do zawartych w niej danych organ (odpowiednio: wójt, burmistrz lub prezydent miasta) określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi (art. 6o ust. 1 u.c.p.g.). Wobec Skarżącego taka decyzja została wydana (por. decyzja Burmistrza K. P. z dnia [...] maja 2019 r., nr [...] – poz. 4 akt admin. I inst.), zatem powołane wyżej zawiadomienie nie kreowało wobec Skarżącego obowiązku dokonywania opłat i nie stanowiło podstawy dochodzenia należności z ich tytułu w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu należy przyjąć, że zaskarżone postanowienie Kolegium jest zgodne z prawem.

Końcowo należy zauważyć, że wydane rozstrzygnięcie jest korzystne dla Skarżącego i rozstrzyga sprawę w przedmiocie zarzutu nieistnienia dochodzonego w egzekucji obowiązku co do jej istoty. Wprawdzie okoliczność ta nie wyłączało możliwości jego zaskarżenia, to dodatkowo należy wziąć pod uwagę fakt, że postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] zostało umorzone postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] maja 2023 r., nr [...], na wniosek wierzyciela – Burmistrza M. K. P., co ustalono na podstawie jego odpisu załączonego przez Skarżącego, a znajdującego się w aktach dotyczących wniosku przedmiocie przyznania mu prawa pomocy. Oznacza to, że postępowanie egzekucyjne w sprawie, w której wniesiono zarzut będący przedmiotem zaskarżonego postanowienia SKO, zostało zakończone dla Skarżącego w sposób pozytywny, korzystny, i w oparciu o powyższy tytuł wykonawczy należność z niego wynikająca nie będzie przedmiotem egzekucji. Natomiast jak wyżej wskazano, Skarżący będzie mógł kwestionować podstawę, zasadność pobierania opłat w innych ewentualnie prowadzonych postępowaniach administracyjnych w sprawie określenia wysokości opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

Wobec niezasadności podniesionych w skardze zarzutów, mając na uwadze, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.