Wyrok WSA w Bydgoszczy z 21 marca 2023 r., I SA/Bd 18/23

Sąd

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy

Rozpoznanie

na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 21 marca 2023 r.

Sprawa

sprawy ze skargi D. G. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 16 listopada 2022 r. nr 040000/71/658439/2022/RDZ-W/ODW w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu na złożenie wniosku o zwolnienie z opłacenia należności z tytułu składek oddala skargę

Skład

sędzia WSA Jarosław Szulc przewodniczący
sędzia WSA Leszek Kleczkowski
sędzia WSA Urszula Wiśniewska sprawozdawca

Uzasadnienie

Decyzją z dnia [...]. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił D. G. (dalej: "Skarżąca", "Strona", "Wnioskodawczyni") przywrócenia terminu do złożenia wniosku o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek należnych za miesiące marzec-maj 2020 r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że Skarżąca nie zachowała terminu wskazanego w ustawie o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19. Zgodnie z przepisami tej ustawy, wniosek winien zostać złożony do dnia [...]., czemu Wnioskodawczyni uchybiła.

Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem Strona złożyła odwołanie, które wyrokiem z dnia 25 maja 2021r., sygn. akt VI U 2708/20 Sąd Okręgowy w Bydgoszczy VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił. Rozpatrując wniesioną przez Skarżącą apelację, Sąd Apelacyjny w Gdańsku III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych postanowieniem z dnia 27 września 2021 r., sygn. akt III AUa 1360/21 uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał według właściwości Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy.

Wyrokiem z dnia 18 maja 2022 r. sygn. akt I SA/Bd 161/22 uchylił zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. odmawiającą Skarżącej przywrócenia terminu do złożenia wniosku o zwolnienie z opłacenia należności z tytułu składek za marzec-maj 202 r. Sąd wskazał, że ponownie rozpatrując sprawę organ ustali czy wniosek o przywrócenie terminu Skarżąca złożyła w ciągu 7 dni od dnia, w którym dowiedziała się o uchybieniu terminu, stosownie do treści art. 58 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej "k.p.a.").

W wyniku ponownej analizy sprawy decyzją z dnia [...]. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił Skarżącej przywrócenia terminu do złożenia wniosku o zwolnienie z opłacenia należności z tytułu składek za marzec-maj 202 r.

W uzasadnieniu organ stwierdził, że z akt sprawy wynika, iż Skarżąca nie zachowała 7-dniowego terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy na wniosek Skarżącej decyzją z dnia [...] r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podniósł, że to rolą Strony jest wskazanie daty, w jakiej dowiedziała się o okolicznościach uchybienia terminu. Zgodnie z oświadczeniem Skarżącej wniosek o zwolnienie z opłaty składek został złożony przez nią osobiście do skrzynki podawczej [...]. Odnosząc się do argumentacji Strony o dotrzymaniu terminu na złożenie wniosku i nieterminowym opróżnianiu skrzynki podawczej przez pracownika Zakładu, organ wskazał, że z uwagi na ustaloną procedurę wewnętrzną dotyczącą obiegu dokumentacji przedkładanej do skrzynki podawczej nie było możliwości, aby dokument złożony do skrzynki [...] r. przeleżał w niej aż do [...] r. Organ wyjaśnił, że pismem z [...] r. Skarżąca została poinformowana o pozostawieniu wniosku bez rozpatrzenia z powodu uchybienia terminu na jego złożenie. Powyższe pismo zostało przez Skarżącą odebrane [...]. Analizując zarzut "wprowadzenia w błąd" (poprzez domniemaną analizę terminowości) organ uznał, że pismem z [...] r. jasno wskazał, że nastąpiło naruszenie terminu na złożenie wniosku o zwolnienie a Zakład nie prowadził innego postępowania w tej sprawie. Ponadto w złożonym [...] r piśmie wyjaśniającym Strona nie zawarła prośby o przywrócenie terminu na złożenie wniosku mimo, że nie było ku temu przeciwskazań formalnych. Przedmiotowy wniosek został złożony dopiero w dniu [...] r. W związku z czym 7-dniowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu nie został zachowany.

Organ wskazał również, że Strona posiadała wiedzę w zakresie trzymiesięcznego terminu określonego ustawą na złożenie wniosku o zwolnienie. Podniesienie jako dowodu braku umiejętności obsługi platformy ZUS PUE, zdaniem organu, nie powinno mieć wpływu na skuteczność założenia wniosku. W wyznaczonym okresie istniały inne formy przedłożenia wniosku o zwolnienie. ZUS zauważył, że w przedmiotowym terminie Wnioskodawczyni składała inne wnioski w formie elektronicznej, jak również osobiście (bądź przez przedstawiciela). Organ zauważył, że Strona nie przedłożyła również dowodów na brak możliwości złożenia wniosku o zwolnienie z przyczyn od niej niezależnych.

Organ podkreślił także, że w wyniku błędów w dokumentacji zgłoszeniowej w okresie możliwości złożenia wniosku Skarżąca nie spełniła warunków do zwolnienia z opłaty składek. Na podstawie dokumentacji zgłoszeniowej (zaewidencjonowanej w dniu [...] r.) na dzień [...] r. zgłoszonych do ubezpieczeń społecznych Skarżąca miała 50 ubezpieczonych (50 pracowników plus płatnik). Zgodnie natomiast z art. 31 zo ust 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za kwiecień, marzec, maj 2020 r. przysługuje płatnikom zgłaszającym do ubezpieczeń społecznych od 1 do 49 osób w wysokości 50% należności wskazanych w deklaracji rozliczeniowej, jeżeli na [...]. zgłosili do ubezpieczeń społecznych od 10 do 49 ubezpieczonych oraz byli zgłoszeni jako płatnicy składek przed [...]. Wyjaśnienia w zakresie ilości osób ubezpieczonych i zgłoszonych do ubezpieczeń Skarżąca przedłożyła do Zakładu [...] r. a wsteczne wyrejestrowanie ubezpieczonego (ZUS ZWUA) złożyła [...] r. (od dnia [...].).

Nie zgadzając się z tą decyzją Skarżąca złożyła skargę, zarzucając:

1. naruszenie przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy w postaci naruszenia:

• art. 58 k.p.a. poprzez uznanie, że Skarżąca nie wykazała zaistnienia przesłanek umożliwiających jej złożenie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek,
• art. 7 kpa w zw. z art. 77 kpa w zw. z art. 83 b ust.1 i art. 123 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r., poz. 266 ze zm.), dalej "u.s.u.s." poprzez nierzetelne rozpatrzenie sprawy polegające na nieuwzględnieniu i nieodniesieniu się do dowodów załączonych do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a w efekcie:

1. pominięcie, że w dniu [...] r. w sprawie wniosku o zwolnienie z należności pracownik organu kontaktował się ze Skarżącą, zatem wniosek nie mógł być złożony [...] r.
2. pominięcie, iż organ umożliwił także obsługę wniosków za pośrednictwem skrzynki podawczej w celu zapobiegania szerzeniu się epidemii koronawirusa, a nie tylko za pośrednictwem osobistego działania lub w formie elektronicznej,
3. pominięcie, iż pracownik odwołującej - M. M., który miał dostęp do platformy PUE oraz umiał ją obsłużyć przebywał na zasiłku opiekuńczym i dlatego też wniosek o zwolnienie został wygenerowany za pomocą programu GOFIN w dniu [...] r., co świadczy o tym, że Skarżąca podjęła działania w celu terminowego złożenia wniosku, jednakże z przyczyn niezależnych od siebie organ opróżnił skrzynkę na dokumenty po dniu [...] r. i niesłusznie przyjął, że Skarżąca złożyła wniosek ze swej winy po terminie,
4. błędne przyjęcie, iż Skarżąca nie udowodniła faktu złożenia wniosku o zwolnienie z opłacania należności w terminie do dnia [...] r., podczas gdy niemożliwym jest otrzymanie potwierdzenia złożenia wniosku w przypadku umieszczenia go w skrzynce podawczej, natomiast Skarżąca wykazała datę wygenerowania dokumentu i wykazała tym samym, że wniosek został złożony w terminie, zaś organ jako datę złożenia wniosku przyjął dzień, w którym jego pracownik opróżnił skrzynkę podawczą (lub zarejestrował w systemie wniosek), co nastąpiło po dacie [...] r.

• art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 83 b ust.1 i art. 123 u.s.u.s. poprzez działania prowadzące do utraty braku zaufania do władzy publicznej, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy,
• art. 81a § 1 k.p.a. w zw. z art. 83 b ust.1 i art. 123 u.s.u.s. poprzez nierozstrzygnięcie wątpliwości co do stanu faktycznego na korzyść Strony, co doprowadziło do utrzymania w mocy decyzji z dnia [...] r.,
• art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 83 b ust. 1 i art. 123 u.s.u.s. poprzez utrzymanie w mocy decyzji wydanej przez organ I instancji, w sytuacji, gdy była ona wadliwa, co powinno było skutkować wydaniem przez organ decyzji na podstawie art.138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 83 b ust.1 i art. 123 u.s.u.s.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. z dnia [...] r. w całości oraz o rozważenie przez Sąd uchylenia decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. z dnia [...] r. Ponadto Skarżąca wniosła o przeprowadzenie postępowania w trybie uproszczonym.

W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie.

W piśmie procesowym z dnia [...] r. Skarżąca podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko prezentowane w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a–c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259 dalej: jako "p.p.s.a.") lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 § 2 p.p.s.a.

Aktem poddanym sądowej kontroli w niniejszej sprawie była decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek ZUS za m-ce marzec – maj 2020r. Zgodnie z art. 180 § 1 i § 2 k.p.a. w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy kodeksu, chyba że przepisy dotyczące ubezpieczeń ustalają odmienne zasady postępowania w tych sprawach (§ 1). Przez sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych rozumie się sprawy wynikające z przepisów o ubezpieczeniach społecznych, o zaopatrzeniach emerytalnych i rentowych, o funduszu alimentacyjnym, a także sprawy wynikające z przepisów o innych świadczeniach wypłacanych z funduszów przeznaczonych na ubezpieczenia społeczne (§ 2). W myśl art. 83b ust. 1 u.s.u.s. jeżeli przepisy kodeksu postępowania administracyjnego przewidują wydanie postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, Zakład w tych przypadkach wydaje decyzję.

W pierwszej kolejności podnieść należy, że niniejsza sprawa była już przedmiotem rozstrzygania przed tut. Sądem, który wyrokiem z dnia [...]. uchylił decyzję ZUS z dnia [...]. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o zwolnienie z opłacenia należności. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że organ ponownie rozpatrując sprawę ustali kiedy Skarżąca otrzymała pismo z dnia [...]. i oceni czy wniosek o przywrócenie terminu został złożony w ciągu 7 dni od tej daty.

Będąc związany na mocy art. 153 p.p.s.a. wskazaniami zawartymi w orzeczeniu Sądu organ ponownie wydając decyzję wskazał, że Skarżąca odebrała pismo z dnia [...] informujące o niedochowaniu terminu do złożenia wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacenia składek w dniu [...]. Fakt powzięcia informacji o nieterminowym złożeniu wniosku z pisma z dnia [...]. Skarżąca potwierdziła w treści wniosku o przywrócenie terminu. Natomiast wniosek o przywrócenie terminu został nadany w dniu [...].

Instytucję przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej regulują przepisy art. 58 - 59 k.p.a. Zgodnie z art. 58 § 1 - 3 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). Przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne (§ 3).

W tym miejscy podkreślić należy, że wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej złożyć należy zgodnie z art. 58 § 2 k.p.a. w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Warunkiem zatem rozpoznania wniosku Strony o przewrócenie terminu do wniesienia wniosku o zwolnienie ze składek było jego wniesienie z zachowaniem terminu. Dalej należy wskazać, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, iż przesłanka dochowania terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu jest pierwotna w stosunku do pozostałych podstaw uwzględnienia tego wniosku. Jej niedochowanie zawsze skutkuje nieuwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu, ponieważ zgodnie z art. 58 § 3 k.p.a., termin siedmiodniowy jest terminem, który nie podlega przywróceniu (zob. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lipca 2017 r. sygn. akt I OSK 1992/15 LEX nr 2335078 i z dnia 16 grudnia 2016 r. sygn. akt II OSK 1365/16 LEX nr 2190741).

Z treści art. 58 § 2 k.p.a. wynika, że datą, od której należy liczyć termin do wniesienia prośby o przywrócenie terminu, jest dzień ustania przyczyny uchybienia terminu. Jak już wyżej wskazano Strona o uchybieniu terminu dowiedziała się w dniu [...]. tj. w dniu otrzymania pisma ZUS w którym poinformowano ją o niedotrzymaniu terminu do złożenia wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania składek. Złożenie wniosku w dniu [...]. nastąpiło niewątpliwie po upływie siedmiodniowego terminu o którym stanowi art. 58 § 2 k.p.a. Wobec powyższego decyzja organu w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu na złożenie wniosku nie narusza prawa.

Na marginesie już tylko Sąd zauważa, że ustawą z dnia [...] r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r., poz. 2255), dodany został art. 15zzzzzn2, wydłużający termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do 30 dni. Nie mniej przepis ten wszedł w życie dnia [...] r. a zatem nie mógł być stosowany przez organ.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi w zakresie naruszenia art. 7, art. 77 k.p.a. oraz przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych to sprowadzają się one do podważanie stanowiska organu co do nieterminowego złożenia wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacenia składek. Sąd zauważa, że rozważania w tej materii są całkowicie bezpodstawne na etapie składania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności.

Mając powyższe na uwadze, nie stwierdzając naruszenia prawa które skutkowałoby koniecznością wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.