Uzasadnienie
W dniu [...] listopada 2022 r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. wpłynął wniosek L. C. ("Skarżąca", "Strona", "Wnioskodawczyni") dotyczący dofinansowania wymiany kotła gazowego dwufunkcyjnego z montażem w kwocie [...]zł.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2023r. Prezydent Miasta B. odmówił Stronie ww. dofinansowania. W uzasadnieniu organ wskazał, że piec o wymianę którego wniesiono służyć będzie do ogrzewania całego domu i uzyskiwania ciepłej wody a nie usprawnieniu Wnioskodawczyni i zabezpieczenia jej indywidualnych potrzeb wynikających z niepełnosprawności. W opinii organu sprzęt objęty dofinansowaniem z zakresu likwidacji barier technicznych winien cechować się indywidualnym przeznaczeniem i być urządzeniem specjalistycznym wspomagającym samodzielne funkcjonowanie osoby niepełnosprawnej. Wniosek Strony oceniono jako dotyczący modernizacji infrastruktury mieszkaniowej a nie likwidacji istniejących barier.
Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem Wnioskodawczyni złożyła odwołanie, wskazując, że nie zgadza się zarówno z odmową przyznania środków na realizację jej wniosku, jak również z treścią uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Odwołująca wskazała na treść zaświadczenia lekarskiego, które jej zdaniem dobitnie potwierdza istnienie schorzeń niewykazanych w orzeczeniu o niepełnosprawności podnosząc nadto, iż w orzeczeniu o niepełnosprawności widnieje stosowny punkt V ppkt 5, gdzie wskazuje się na konieczność stosowania przedmiotów ortopedycznych i pomocniczych wg potrzeb. Skarżąca stwierdziła, że w jej posesji nie ma możliwości innego ogrzania pomieszczeń ani ciepłej wody. Przed wieloma laty zlikwidowała tzw. kopciucha, którego będzie musiała na powrót uruchomić w przypadku negatywnego rozpatrzenia jej wniosku, bowiem nie ma wystarczających środków na zakup pieca.
Decyzją z dnia [...] marca 2023r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu podniosło, że podstawę prawną udzielania przez samorząd powiatowy osobie niepełnosprawnej środków z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na likwidację barier architektonicznych i technicznych, stanowią przepisy art. 35a ust. 1 pkt 7 lit. d i ust. 2 pkt 1 oraz art. 48 ust. 1-4 ustawy z dnia [...] sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 426 ze zm. dalej: "ustawa z dnia [...] sierpnia 1997r." i "ustawa o rehabilitacji"). Zgodnie z tymi przepisami Fundusz przekazuje środki samorządom powiatowym na realizację określonych zadań lub rodzajów zadań, a do zadań powiatu należy m.in. dofinansowanie likwidacji barier architektonicznych, realizowane przez powiatowe centra pomocy rodzinie (art. 35a ust. 1 pkt 7 lit. d i ust. 2 pkt 1 ustawy o rehabilitacji).
Tryb postępowania i zasady dofinansowania zadań ze środków Funduszu na te cele reguluje rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] czerwca 2002 r. w sprawie określenia rodzajów zadań powiatu, które mogą być finansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 926 ze zm., dalej: "rozporządzenie"). Według § 2 pkt 4 rozporządzenia, ze środków Funduszu może być finansowane w części lub w całości zadanie polegające na likwidacji barier architektonicznych, w komunikowaniu się i technicznych, w związku z indywidualnymi potrzebami osób niepełnosprawnych.
Organ podkreślił, że decyzja w przedmiocie dofinansowania do likwidacji barier technicznych oparta jest na uznaniu administracyjnym, co oznacza, że organ administracji ma swobodę decyzyjną co do ustalenia treści decyzji uznaniowej, jednakże rozstrzygnięcie takie nie może być dowolne. Zadaniem organu jest wszechstronna ocena sytuacji wnioskodawcy, rozpatrzenie okoliczności działających za lub przeciw przyznaniu świadczenia. Organ wyjaśnił, że kryterium przyznania takiego dofinansowania może być rodzaj niepełnosprawności, deklarowany sposób wykorzystania dofinansowania czy też sytuacja rodzinna lub bytowa niepełnosprawnego ubiegającego się o taką pomoc. Ustalenie właściwych kryteriów udzielania dofinansowania ciąży na podmiocie udzielającym tego rodzaju wsparcia, muszą być one jasne i precyzyjnie wyjaśnione w uzasadnieniu decyzji. To charakter niepełnosprawności decyduje o tym, czy w konkretnym przypadku danego niepełnosprawnego mamy do czynienia z likwidacją barier technicznych.
Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, że zakup wnioskowanego pieca nie wpłynie w znacznym stopniu na usprawnienie Wnioskodawczyni, oraz jej wydajniejsze funkcjonowanie w społeczeństwie. Organ powołując się na zaświadczenie lekarskie z dnia [...] listopada 2022 r. stwierdził, że piec gazowy dwufunkcyjny służyć będzie do ogrzewania domu, zaś nie usprawni wnioskodawczyni i dlatego nie może stanowić przedmiotu takiego dofinansowania.
Organ odwoławczy wskazał, że jak wynika z akt sprawy Strona uzasadniała potrzebę zakupu pieca swoją niepełnosprawnością oraz co istotniejsze, opieką nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym – synem. W ocenie Kolegium okoliczność ta, tzn. niepełnosprawność syna, który jest osobą leżącą, stanowi barierę techniczną, której likwidacja pomoże choremu w codziennej egzystencji a wręcz jest niezbędna do walki z uciążliwością związaną z chorobami i niepełnosprawnością w stopniu znacznym. Jednak dofinansowanie o które wniosła Strona jest ściśle związane z indywidualną potrzebą osoby niepełnosprawnej, co winno skłonić Wnioskodawczynię do rozważenia złożenia wniosku na taki rodzaj likwidacji bariery technicznej dla syna.
Organ odwoławczy zauważył, że z samego orzeczenia o niepełnosprawności Strony nie wynika wprost, że osoba niepełnosprawna napotyka na bariery architektoniczne, techniczne, czy w komunikowaniu się (związane z ułomnością fizyczną - ograniczeniami ruchowymi, mową lub słuchem), a w samym orzeczeniu o niepełnosprawności nie ma ustawowego wymogu zawarcia takiego stwierdzenia. Wobec tego dowodem mogącym przesądzić o istnieniu takich barier może być dokumentacja medyczna niepełnosprawnego. W niniejszej sprawie orzeczenie o niepełnosprawności Wnioskodawczyni nie daje wprost jasnych wytycznych odnoszących się do barier mogących ją spotkać, czy też jej dotykających. Podobnie należy zdaniem organu ocenić zaświadczenie lekarskie.
W skardze na powyższą decyzję zarzucono decyzji, iż nie uwzględnia ona treści zaświadczenia lekarskiego, potwierdzającego dobitnie konieczność stosowania przez nią przedmiotów ortopedycznych i pomocniczych wg potrzeb. Skarżąca przedstawiła problem konieczności wymiany pieca gazowego, który pełni funkcję ogrzewania domu i wody, co sprawia, że korzystają z powyższego wszyscy domownicy. Skarżąca podniosła, że z uwagi na zrealizowanie wniosku jej syna z roku 2019 na likwidację barier technicznych dopiero w roku 2022, kolejny wniosek może złożyć dopiero po upływie trzech lat, co z uwagi na wskazanie przez organ odwoławczy syna jako potencjalnego wnioskodawcę w tej sprawie, Skarżąca traktuje jako brak logiki i taktu ze strony organu odwoławczego. Skarżąca poruszyła także problem opieki wytchnieniowej oraz brak realizacji zapadłych wyroków przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Bydgoszczy.
W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie.
W piśmie procesowym z dnia [...] maja 2023 r. skarżąca ustosunkowała się do odpowiedzi na skargę udzielonej przez organ i podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko prezentowane w sprawie wnosząc o uchylenie decyzji organów obu instancji w całości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Rozpoznając sprawę w tak zakreślonych granicach stwierdzić należy, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Prawidłowo wskazano w uzasadnieniu zaskrzonej decyzji, że możliwość dofinansowania w celu likwidacji barier architektonicznych, w komunikowaniu się i technicznych przewidziana została w art. 35a ust. 1 pkt 7 lit. d ustawy o rehabilitacji, który stanowi, że do zadań powiatu należy dofinansowanie likwidacji barier architektonicznych, w komunikowaniu się i technicznych, w związku z indywidualnymi potrzebami osób niepełnosprawnych. Zgodnie z art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy o rehabilitacji środki Funduszu są przekazywane przez Prezesa Zarządu tego Funduszu: samorządom wojewódzkim i powiatowym na realizację określonych zadań lub rodzajów zadań, na wyodrębniony rachunek bankowy – według algorytmu.
Natomiast rada powiatu w formie uchwały określa zadania, na które przeznacza środki określone w art. 48 ust. 1 pkt 1 (art. 35a ust. 3 ustawy o rehabilitacji). Przepis art. 35a ust. 4 tej ustawy zawiera upoważnienie dla ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego do określenia w drodze rozporządzenia rodzaju zadań powiatu, o których mowa w art. 35a ust. 1, które mogą być finansowane ze środków Funduszu. Na podstawie tego upoważnienia, Minister Pracy i Polityki Społecznej wydał rozporządzenie z dnia [...] czerwca 2002 r. w sprawie określenia rodzaju zadań powiatu, które mogą być finansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych.
Zgodnie z § 6 pkt 1 rozporządzenia o dofinansowanie ze środków Funduszu zadań, jeżeli ich realizacja umożliwi lub w znacznym stopniu ułatwi osobie niepełnosprawnej wykonywanie podstawowych, codziennych czynności lub kontaktów z otoczeniem, mogą ubiegać się: na likwidację barier architektonicznych – osoby niepełnosprawne, które mają trudności w poruszaniu się, jeżeli są właścicielami nieruchomości lub użytkownikami wieczystymi nieruchomości albo posiadają zgodę właściciela lokalu lub budynku mieszkalnego, w którym stale zamieszkują. Dofinansowanie następuje na pisemny wniosek złożony do powiatowego centrum pomocy rodzinie (§ 10 pkt 1 rozporządzenia). Wymagania wniosku o dofinansowanie, dokumenty, które powinny być do wniosku dołączone i terminy składania wniosków określone zostały w § 11 i § 12 ust. 1-2 rozporządzenia. Dalszy tryb postępowania określony został w § 12 ust. 3-5 rozporządzenia.
Zgodnie z § 12 ust. 3a, właściwa jednostka organizacyjna samorządu terytorialnego rozpatruje wniosek w terminie 30 dni od dnia złożenia kompletnego wniosku (wyjątek stanowi wniosek o dofinansowanie usług tłumacza języka migowego lub tłumacza-przewodnika rozpatrywany niezwłocznie, nie dłużej jednak niż w terminie 7 dni od dnia złożenia kompletnego wniosku). O sposobie rozpatrzenia wniosku właściwa jednostka organizacyjna samorządu terytorialnego informuje wnioskodawcę w terminie 7 dni od dnia rozpatrzenia kompletnego wniosku (§ 12 ust. 3b rozporządzenia). Przepis § 12 ust. 3b rozporządzenia nie precyzuje, co informacja ta powinna zawierać, jest jednak oczywiste, że wnioskodawca powinien być poinformowany, albo co najmniej o wysokości dofinansowania, które zostanie w drodze umowy przyznane, albo o odmowie uwzględnienia jego wniosku o dofinansowanie. Kwestia formy załatwienia sprawy stanowiła przedmiot sporu w doktrynie i judykaturze. Ostatecznie został on rozstrzygnięty przez wskazanie, że organ winien w sprawie wydać decyzję administracyjną. Taka też formę przybrały rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie.
Stan faktyczny sprawy jest bezsporny. Sąd w niniejszym składzie daje w pełni wiarę Skarżącej, że jej sytuacja zdrowotna jest trudna. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że Skarżąca choruje na zwyrodnienie kręgosłupa oraz dyskopatię oraz zaburzenia rytmu serca (zaświadczenie lekarskie- k.4.akt admin.). Skarżąca zaliczona została do stopnia niepełnosprawności – umiarkowanego (k.3 akt admin.). Z wyjaśnień Strony wynika ze zamieszkuje z mężem i niepełnosprawnym synem wymagającym całodobowej opieki.
Istotę sporu w niniejszej sprawie stanowiło ustalenie, czy wnioskowane dofinansowanie do zakupu i montażu pieca gazowego dwufunkcyjnego, kwalifikują tego rodzaju przedsięwzięcie jako likwidujące bariery Skarżącej.
Zgodnie z § 2 pkt 4 rozporządzenia o dofinansowanie w całości lub w części ze środków PFRON w celu likwidacji barier architektonicznych może ubiegać się każda osoba niepełnosprawna i to niezależnie od stopnia niepełnosprawności. O taką pomoc mogą ubiegać się osoby niepełnosprawne, a więc osoby, u których stwierdzono jeden z trzech stopni niepełnosprawności: znaczny, umiarkowany lub lekki. Wynika z tego, że posiadany przez Skarżącą stopień niepełnosprawności (umiarkowany), daje – co do zasady – uprawnienie do ubiegania się o przyznanie pomocy finansowej. Spełnia on także wymóg zgody właściciela budynku mieszkalnego w którym zamieszkuje na wykonanie wnioskowanych prac. Zatem Strona spełniła warunki formalne do udzielenia dofinansowania do likwidacji barier architektonicznych.
Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia [...] października 2017r. (sygn. akt I GSK 1614/17 - dostępny na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl), sam fakt posiadania orzeczenia o niepełnoprawności przez osobę ubiegającą się o dofinansowanie ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych w celu likwidacji barier architektonicznych, stawia tę osobę w szerokim kręgu osób uprawnionych, jednakże należy pamiętać, że krąg ten ulega zawężeniu, wobec zastosowania przez ustawodawcę przesłanki dookreślonej w postaci: "jeżeli jest to uzasadnione potrzebami wynikającymi z niepełnosprawności". Z orzeczenia o niepełnosprawności nie zawsze bowiem wynika wprost, że funkcjonowanie osoby wnioskującej, zostanie utrudnione wobec napotkania barier architektonicznych, które ze względu na użyte rozwiązania techniczne, konstrukcyjne lub warunki użytkowania, uniemożliwią lub utrudnią tej osobie swobodę ruchu.
Bariery techniczne zaś to przeszkody wynikające z braku zastosowania lub niedostosowania, odpowiednich do rodzaju niepełnosprawności przedmiotów lub urządzeń. Ustawodawca przyjął założenie, że organ refunduje tylko te zadania, które umożliwiają osobie niepełnosprawnej wykonywanie codziennych czynności i normalne funkcjonowanie w otoczeniu, a nie zadania podnoszące standard życia. Zgodnie z językowym znaczeniem "bariera" oznacza m.in. naturalną przeszkodę, która utrudnia lub uniemożliwia przemieszczanie się osoby ubiegającej się o dofinansowanie.
W ocenie Sądu organ, w sposób prawidłowy, odniósł niesporne ustalenia faktyczne do przepisów regulujących kwestię finansowania ze środków PFRON likwidacji barier architektonicznych, zasadnie uznając, że likwidacja wnioskowanych barier architektonicznych nie spełnia przesłanki z § 6 pkt 1 rozporządzenia, bowiem nie zostało wykazane, iż będzie ona umożliwiała lub w znacznym stopniu ułatwi osobie niepełnosprawnej wykonywanie podstawowych, codziennych czynności lub kontaktów z otoczeniem. Sąd wskazuje, że objęty wnioskiem zakup oraz montaż pieca gazowego, wykraczają poza kryterium niezbędnej konieczności w tym zakresie, lecz będą służyć wyłącznie poprawie standardu mieszkaniowego Skarżącej i jej rodziny. W takiej sytuacji, przyznanie dofinansowania nie służyłoby likwidacji barier architektonicznych uniemożliwiających osobie niepełnosprawnej normalne funkcjonowanie i wykonywanie codziennych czynności, lecz wyłącznie podniesieniu standardu mieszkania, które nie może być w omawianym trybie finansowane.
W konsekwencji, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Nieuzasadnione są zarzuty skargi dotyczące pominięcia przez organ treści zaświadczenia lekarskiego "potwierdzającego konieczność stosowania przez Stronę przedmiotów ortopedycznych i pomocniczych". Organ nie podważał treści zaświadczenia ale nie ma wątpliwości co do tego że piec gazowy nie stanowi "przedmiotu ortopedycznego i pomocniczego". Podkreślić należy, że w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy, brak jest podstaw do przyjęcia iż obecnie posiadany przez Stronę piec stanowi barierę architektoniczną w komunikowaniu się, wynikającą z indywidualnych potrzeb Skarżącej jako osoby niepełnosprawnej.
Tym samym nie można przyjąć również, aby zaplanowane prace w domu zamieszkiwanym przez Skarżącą - w znacznym stopniu ułatwiły jej wykonywanie podstawowych, codziennych czynności lub kontaktów z otoczeniem, w rozumieniu § 6 rozporządzenia.
Zarzuty podniesione w skardze a dotyczące wykonywania przez organy wyroków tut. Sądu wykraczają poza granice niniejszej sprawy wobec czego Sąd nie może się do nich odnieść.
Z przytoczonych powyżej względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.