Uzasadnienie
W dniu 22 kwietnia 2013r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął na urzędowym formularzu wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z matką, którego miesięczny dochód stanowi kwota 2000 zł netto z tytułu świadczenia emerytalnego matki. Wnioskodawca oświadczył, że jest studentem, nie pracuje zawodowo i pozostaje na utrzymaniu matki. Skarżący oświadczył również, że nie posiada oszczędności oraz papierów wartościowych.
Zarządzeniem z dnia 24 kwietnia 2013r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do nadesłania dokumentów oraz oświadczeń obrazujących jego (w tym osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym) sytuację finansową i majątkową.
W odpowiedzi wnioskodawca oświadczył, że nie posiada oszczędności oraz samochodu osobowego. Ponownie wskazał, że pozostaje na utrzymaniu matki oraz otrzymuje zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153 zł. Skarżący przysłał wyciąg z rachunku bankowego za ostatnie 3 miesiące. Ponadto wnioskodawca zakwestionował zasadność wezwania dotyczącą nadesłania dokumentów obrazujących sytuację finansową jego matki.
Postanowieniem z dnia 17 maja 2013r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy.
Pismem z dnia 03 czerwca 2013r. skarżący złożył sprzeciw. W uzasadnieniu podniósł, że dostarczył sądowi wszystkie informacje dotyczące jego osoby. Nie dostarczył dokumentów dotyczących sytuacji finansowej jego matki, gdyż są to tzw. dane wrażliwe każdego człowieka i podlegają szczególnej ochronie. Zdaniem skarżącego w przedmiotowej sprawie nie ma konieczności ujawniania danych dotyczących jego matki, bowiem nie jest ona stroną postępowania. Wnioskodawca oświadczył, że jest osobą dorosłą i matka nie ma obowiązku go utrzymywać. Jej pomoc wynika tylko z dobrej woli.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 260 p.p.s.a. w przypadku skutecznego wniesienia sprzeciwu postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
Na wstępie zaznaczenia wymaga, że w niniejszej sprawie wniosek o udzielenie pomocy prawnej dotyczy zwolnienia od kosztów sądowych.
Zgodnie z treścią art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie zastępcy prawnego i może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie tego faktu, przedstawiając, z własnej inicjatywy lub na wezwanie, dokumentację źródłową.
Odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy, uznać trzeba, że skarżący nie wykazał, iż powyższa przesłanka zachodzi, nie wykonując wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku. Wezwanie takie zaś – stosownie do art. 255 p.p.s.a. - wystosowuje do wnioskodawcy wtedy, gdy jego oświadczenia okażą się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzą wątpliwości, i rodzi po jego stronie obowiązek w postaci złożenia w zakreślonym terminie dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych. Omawiane wezwanie oznacza więc w istocie, iż złożony przez stronę wniosek nie może niejako sam przez się stanowić podstawy do przyznania jej prawa pomocy, i ma na celu zniesienie tego stanu rzeczy.
W efekcie niewykonanie wezwania nie usuwa mankamentów wniosku, uniemożliwiając weryfikację zawartych nim twierdzeń poprzez ich konfrontację z niezbędną dokumentacją źródłową, a co za tym idzie wyłącza wolną od wątpliwości ocenę jego możliwości płatniczych.
Podkreślić należy, że wezwanie takie może przy tym odnosić się do osób trzecich pozostających z wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym, i to nie tylko dlatego, że informacje o tych osobach muszą być zamieszczone w odpowiednich rubrykach formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, ale przede wszystkim z uwagi na fakt, iż treść tych oświadczeń, co oczywiste, może w istotnym stopniu wpłynąć na rozstrzygnięcie wniosku (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 maja 2006 r., sygn. akt I OZ 657/06, LEX nr 181557).
Skoro bowiem wnioskodawca pozostaje we wspólnocie rodzinnej i majątkowej z inną osobą (matką), to dochody i wydatki tej osoby bezsprzecznie kształtują jego status majątkowy, czasami wręcz przesądzając o tym, czy może on ponieść koszty postępowania, czy też nie.
Zauważyć należy, że skarżący oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką, na której utrzymaniu pozostaje.
Zdaniem Sądu, skoro inna osoba pokrywa koszty utrzymania nieruchomości, w której skarżący zamieszkuje oraz finansuje inne niezbędne jego potrzeby życiowe, należało wyjaśnić nie tylko jego sytuację majątkową, lecz również zbadać, czy nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania ze wsparciem matki.
Oświadczenie skarżącego zawarte w złożonym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy uzupełnione dodatkowymi oświadczeniami oraz dokumentami nie stanowi wystarczającej podstawy do zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący nie przedstawił bowiem żadnego dokumentu potwierdzającego stan majątkowy swojej matki (o co był wzywany). Nie zawarto również choćby informacji o obiektywnej możliwości sfinansowania kosztów sądowych obciążających skarżącego przez jego matkę.
Mając powyższe na uwadze Sąd postanowił jak w sentencji.