Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] czerwca 2015r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ś. dokonał zabezpieczenia na majątku "A." spółki z o.o. (skarżącej/spółki) należności z tytułu podatku od towarów i usług za miesiąc luty 2014r., w przybliżonej kwocie 107.389 zł wraz z odsetkami za zwłokę obliczonymi na dzień wydania decyzji, w przybliżonej kwocie 11.680 zł. W tym samym dniu wystawiono zarządzenie zabezpieczenia. Decyzję wraz z zarządzeniem zabezpieczenia doręczono Spółce w dniu [...] czerwca 2015r. W celu zabezpieczenia należności objętych zarządzeniem, zawiadomieniem z dnia [...] czerwca 2015r. dokonano zajęcia zabezpieczającego wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Banku BGŻ S.A. w W.. W wyniku zastosowanego środka zabezpieczono kwotę 119.069 zł, która odpowiada przybliżonej wysokości przyszłych zobowiązań podatkowych.
Pismami z dnia [...] stycznia 2018r. oraz z [...] lutego 2018r. Spółka wniosła o zwolnienie spod zabezpieczenia kwoty 118.921,35 zł, w celu wypłaty wynagrodzenia za pracę pracownikom za styczeń 2018r. Spółka podała również, iż uwzględnienie wniosku pomoże częściowo odbudować jej zdolność gospodarczą, w nowych warunkach gospodarczych (wznowienie działalności w branży odnawialnych źródeł energii), a także pozwoli na spłatę należności wobec PKO Bank Polski S.A., dochodzonych przez Komornika Sądowego.
Postanowieniem z dnia [...] marca 2018r. Naczelnik Kujawsko - P. Urzędu Skarbowego w B. odmówił zwolnienia spod zabezpieczenia kwoty 118.921,35 zł. W uzasadnieniu organ wskazał na uznaniowy charakter instytucji zwolnienia składników majątkowych zobowiązanego spod egzekucji, na co wyraźnie wskazuje użycie w art. 13 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej: "u.p.e.a.") sformułowania "może". Organ wskazał, że spółka posiada inne zaległości cywilno-prawne, a ponadto ze złożonej w dniu [...] marca 2018r. deklaracji VAT - 7 wynikało, iż osiągnęła w lutym obrót w wysokości 2.026,00 zł. W związku z tym, mając na uwadze ochronę interesów Skarbu Państwa, odmówiono zwolnienia spod zabezpieczenia przedmiotowej kwoty. Wyjaśniono również, iż art. 81 § 4 u.p.e.a. odnosi się do działań dłużnika zajętej wierzytelności, a nie organu egzekucyjnego. W związku z tym to bank jest uprawniony do wypłaty wynagrodzeń dla pracowników. Jednakże w chwili obecnej zabezpieczone środki znajdują się w depozycie organu egzekucyjnego, do którego dłużnik zajętej wierzytelności nie ma żadnych praw.
Postanowienie z dnia [...] maja 2018r., którym Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji, uchylił wskutek wniesionej przez podatnika skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia [...] listopada 2018r., sygn. akt I SA/Bd 481/18. Sąd wskazał, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej nie wyjaśnił, czy w sytuacji, gdy zabezpieczone środki pieniężne zostały zdeponowane na koncie depozytowym w Narodowym Banku Polskim O/O w B., należącym do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ś., znajduje zastosowanie art. 81 § 4 u.p.e.a. Zarzucił organowi odwoławczemu, że nie odniósł się też do pisma NBP z dnia [...] lutego 2018r., w którym bank ten stwierdził, że dyspozycję wykonania przelewu należy złożyć we właściwym urzędzie skarbowym. Stwierdził następnie, że nie można zgodzić się co do tego, że podstawą zastosowania art. 81 § 4 i § 5 u.p.e.a. w postępowaniu zabezpieczającym może być art. 166b, bowiem przepis ten jedynie odsyła do odpowiedniego stosowania przepisów działu I (obejmującego art. od 1 do 66zp) i art. 168d. Sąd zarzucił ponadto, że stanowiska obydwu organów są w przedmiotowej sprawie sprzeczne. Według organu pierwszej instancji brak jest podstaw do stosowania art. 81 § 4 u.p.e.a., przy czym organ ten w żaden sposób nie wytłumaczył, czy w sytuacji gdy istnieje konieczność wypłaty z zabezpieczonych środków wynagrodzenia pracownikom zachodzi ważny interes zobowiązanego w rozumieniu art. 13 § 1 u.p.e.a. Z kolei zdaniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w sprawie znajduje zastosowanie art. 81 § 4 u.p.e.a. i nie ma potrzeby badania ważnego interesu zobowiązanego. Wystarczy złożenie listy płac do Banku Gospodarki Żywnościowej.
Sąd wskazał, że jeżeli ponownie rozpatrując sprawę organ odwoławczy dojdzie do wniosku, że art. 81 § 4 u.p.e.a. nie znajduje w sprawie zastosowania, obowiązkiem organów jest rozważenie, czy w sprawie zachodzi ważny interes podatnika z uwagi na konieczności dokonania wypłaty z zabezpieczonych środków wynagrodzenia pracownikom.
Rozpatrując ponownie złożone w sprawie zażalenie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] lutego 2019r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy przywołał regulacje ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji dotyczące zwolnienia z egzekucji określonych składników majątkowych zobowiązanego (art. 13 § 1 w zw. z art. 166b u.p.e.a.). Wyjaśnił, że podstawową przesłanką upoważniającą organ egzekucyjny do zwolnienia danego składnika majątkowego spod zabezpieczenia jest istnienie przemawiającego za tym ważnego interesu podatnika. Istnienie tej przesłanki nie może jednak prowadzić do sytuacji, że przyszła egzekucja okaże się bezskuteczna. Na wnioskodawcy ciąży zatem powinność wykazania - z jednej strony - że są argumenty przemawiające za zwolnieniem spod zabezpieczenia wskazanego składnika majątkowego, z drugiej strony natomiast, że możliwe jest zabezpieczenie innego majątku. Celem postępowania zabezpieczającego jest bowiem ochrona interesów wierzyciela i zabezpieczenie przyszłej egzekucji obowiązku. Zatem organ egzekucyjny winien zastosować taki środek zabezpieczający, który zapewni zaspokojenie zobowiązań podatkowych w ewentualnym postępowaniu egzekucyjnym.
Organ wskazał, że spółka wnosząc o zwolnienie z zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego na podstawie art. 13 § 1 u.p.e.a. powołując się na art. 81 § 4 powyższej ustawy, domagała się wydania dyspozycji dla NBP O/O w B., aby dokonał przelewu na poszczególne konta pracowników A. Sp. z o.o. tytułem wynagrodzenia za miesiąc styczeń 2018r.
W ocenie organu odwoławczego powoływany przez Spółkę art. 81 § 4 u.p.e.a. ma zastosowanie w postępowaniu zabezpieczającym na mocy art. 164 § 4 cyt. ustawy, jednak tylko wtedy, gdy zabezpieczone środki pieniężne znajdują się na rachunku bankowym u dłużnika zajętej wierzytelności. W niniejszej sprawie tak nie jest, bowiem przedmiotowe środki zostały przekazane na konto depozytowe Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ś., a w takiej sytuacji art. 81 § 4 u.p.e.a. zastosowania nie ma. W konsekwencji w ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, organ I instancji prawidłowo wskazał w zaskarżonym postanowieniu, że art. 81 § 4 u.p.e.a. skierowany jest do dłużnika zajętej wierzytelności, który nie posiada żadnych praw do konta depozytowego organu egzekucyjnego.
Organ odwoławczy zauważył, że w dniu [...] sierpnia 2015r. środki spółki zostały zdeponowane na koncie w Narodowym Banku Polskim O/O w B., co potwierdza, że w dacie złożenia wniosku (pismami z dnia [...] stycznia 2018r. oraz z [...] lutego 2018r.) na rachunku bankowym w Banku BGŻ S.A. nie było już zabezpieczonej wskutek zajęcia kwoty pieniężnej. Ponadto, z pisma Narodowego Banku Polskiego z dnia [...] lutego 2018r. wynika, że żądanie dotyczące zwolnienia środków pieniężnych zdeponowanych na rachunku bankowym Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ś. w NBP O/O w B. należy skierować do właściwego urzędu skarbowego, bowiem Bank nie dysponuje tymi środkami, a jedynie uczestniczy w ich przekazywaniu. Treść powyższego dokumentu wskazuje, że zwolnienie środków pieniężnych, o które Spółka wnioskowała, jest możliwe jedynie poprzez złożenie do właściwego organu egzekucyjnego wniosku o zwolnienie spod zabezpieczenia zajętej wierzytelności w trybie art. 13 § 1 u.p.e.a.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że Naczelnik Kujawsko-Pomorskiego Urzędu Skarbowego w B. (który w dacie złożenia wniosku był organem właściwym do jego rozpatrzenia) w prowadzonym w przedmiotowej sprawie postępowaniu nie stwierdził, że wskazywany przez Spółkę obowiązek wypłaty wynagrodzenia pracownikom stanowi "ważny interes", o którym mowa w art. 13 § 1 u.p.e.a. W przeciwnym razie rozważałby możliwość uwzględnienia wnioskowanego żądania, co nie oznacza jeszcze, że rozstrzygnięcie byłoby dla spółki korzystne.
W ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej wypłata wynagrodzenia pracownikom Spółki, tj. B. A. - P. Zarządu zatrudnionemu przez Spółkę na podstawie umowy o pracę oraz J. P. zatrudnionej na umowę zlecenia na okres od [...] stycznia 2018r. do [...] marca 2018r. nie stanowi przesłanki do zwolnienia zabezpieczonych środków pieniężnych. Z akt sprawy nie wynika, że Spółka w okresie, w którym występowała o zwolnienie z zabezpieczenia zatrudniała innych pracowników, a na liście płac nr [...] znajdującej się w aktach sprawy wymieniony jest tylko jeden pracownik - B. A.. Zdaniem organu odwoławczego wypłata wynagrodzenia w kontekście tej sprawy nie jest okolicznością, którą można uznać za "ważny interes podatnika" w rozumieniu art. 13 § 1 u.p.e.a. Takiego charakteru nie mają również inne wskazywane przez spółkę okoliczności, tj. wykorzystanie w przypadku zwolnienia z zabezpieczenia środków pieniężnych do odbudowy jej zdolności gospodarczej w nowych warunkach gospodarczych i spłaty należności dochodzonych przez Komornika Sądowego w postępowaniu nakazowym. Środki te mają być wykorzystane do zaspokojenia przyszłych zobowiązań podatkowych (które zostaną określone w decyzji wymiarowej), a nie finansowania działalności gospodarczej Spółki, czy też spłaty zadłużenia wobec innych podmiotów.
Odnosząc się do wskazania przez spółkę składnika majątkowego w postaci nieruchomości, na której można by dokonać zabezpieczenia organ wyjaśnił, że postanowieniem z dnia [...] listopada 2015r. uchylono zabezpieczenie w postaci obciążenia nieruchomości hipoteką przymusową w księdze wieczystej, gdyż kwota środków pieniężnych uzyskanych z dokonanego zajęcia zabezpieczającego wierzytelności z rachunku bankowego w Banku BGŻ S.A. zabezpieczyła w całości kwotę wynikającą z decyzji o zabezpieczeniu z dnia [...] czerwca 2015r. Organ wyjaśnił przy tym, że zajęcie rachunku bankowego jest najmniej inwazyjnym środkiem egzekucyjnym. Egzekucja z nieruchomości wiąże się z powstaniem znacznych kosztów egzekucyjnych, które obciążają zobowiązanego. Obecnie zabezpieczone środki pieniężne znajdują się w depozycie organu podatkowego, co oznacza, że w momencie wszczęcia postępowania egzekucyjnego dochodzona należność zostanie zaspokojona. Stosując natomiast egzekucję z nieruchomości nie ma pewności, czy dojdzie do przeprowadzenia licytacji, czy nieruchomość zostanie sprzedana oraz czy ze sprzedaży uzyska się kwotę wystarczającą na zaspokojenie egzekwowanego obowiązku.
W skardze strona zarzuciła naruszenie:
- art. 8, art. 80 § 1, art. 107 § 3 w zw. z art. 126 oraz art. 140 i 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 18 oraz art. 166b u.p.e.a., poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonego postanowienia, gdyż zawarto w nim jedynie ogólnikowe i lakoniczne stwierdzenia, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz w istotny sposób utrudnia kontrolę zaskarżonego postanowienia, gdyż w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ II instancji w ogóle nie dokonał oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz nie wskazał, na jakiej podstawie organ uznał, że w niniejszej sprawie nie została spełniona przesłanka "ważnego interesu zobowiązanego" z art. 13 § 1 u.p.e.a.,
- art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 § 1 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. oraz art. 166b u.p.e.a., poprzez nie rozpatrzenie całego zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz nie dokonanie jego oceny przez organ II instancji, co uniemożliwia dokonanie prawidłowej kontroli zaskarżonego postanowienia organu II instancji,
- art. 9 i 11 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. i 144 k.p.a. oraz w zw. z art. 18 u.p.e.a. i art. 166b u.p.e.a., poprzez niewyczerpujące i nienależyte wyjaśnienie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia podstaw utrzymania w mocy zaskarżonego postanowienia organu I instancji,
- art. 13 § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 166b u.p.e.a. poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że w niniejszej sprawie nie wystąpiła przesłanka ważnego interesu zobowiązanego z art. 13 § 1 u.p.e.a., co skutkowało nieuzasadnioną odmową zwolnienia spod zabezpieczenia środków pieniężnych zabezpieczonych na rachunku bankowym skarżącego.
W uzasadnieniu skargi strona wskazała, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wykazał w piśmie z dnia [...] lutego 2019r. materiał dowodowy stwierdzający, iż spółka posiada zaległość cywilno-prawną co jest nieprawdą. Jednocześnie organ odwoławczy opierał się na danych o działalności Spółki w 2018 roku tylko na podstawie złożonej w dniu [...] marca 2018r. Deklaracji VAT-7 oraz danych co do wynagrodzenia pracowników spółki za miesiąc styczeń 2018 roku. Gdyby organ właściwie przeanalizował sytuację spółki zauważyłby, że w roku 2018 wypracowała dochód w wysokości 21.672,43 zł, a co za tym wypracowała podatek VAT w wielkości 4.984,67 zł.
Skarżąca wskazała, że mimo niewykonania wyroku z dnia [...] listopada 2018r. i blokowania nadal kont bankowych, Spółka nadal prowadzi działalność gospodarczą wznowioną z dniem [...] stycznia 2018r. i przystąpiła do wykonywania usług polegających między innymi na utrzymaniu ruchu pracy biogazowni. Spółka podkreśliła, że przez okres swej działalności od roku 1991 nie korzystała z prawnych ułatwień, ulg czy innej pomocy. Skarżąca wniosła o zobowiązanie organów do wykonania wyroku z dnia [...] listopada 2018r. sygn. akt I SA/Bd 481/18.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności tego postanowienia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2018r. poz. 1302 dalej jako "p.p.s.a.") wynika, że zaskarżone postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Oceniając zaskarżone postanowienie według podanych kryteriów stwierdzić należy, iż narusza ono prawo.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej po rozpatrzeniu zażalenia, utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Kujawsko-Pomorskiego Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] marca 2018 r. Nr [...] w sprawie odmowy zwolnienia spod zabezpieczenia kwoty 118.921,35 zł.
Z istotnych w sprawie ustaleń wynika, że [...] czerwca 2015 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ś. wydał decyzję o dokonaniu zabezpieczenia na majątku spółki "A." należności z tytułu podatku od towarów i usług za luty 2014 r., w przybliżonej kwocie 107.389 zł wraz z odsetkami za zwłokę obliczonymi na dzień wydania decyzji, w przybliżonej kwocie 11.680 zł. W tym samym dniu wystawiono zarządzenie zabezpieczenia. Decyzję wraz z zarządzeniem zabezpieczenia doręczono spółce w dniu [...] czerwca 2015 r. W celu zabezpieczenia należności objętych powyższym zarządzeniem, zawiadomieniem z dnia [...] czerwca 2015r. dokonano zajęcia zabezpieczającego wierzytelności z rachunku bankowego w Banku BGŻ S.A. w W.. W wyniku zastosowanego środka zabezpieczono kwotę 119.069 zł, która odpowiada przybliżonej wysokości przyszłych zobowiązań podatkowych.
P. z dnia [...] stycznia 2018 r. oraz z [...] lutego 2018 r. spółka "A." wniosła o zwolnienie spod zabezpieczenia kwoty 118.921,35 zł, w celu wypłaty wynagrodzenia za pracę pracownikom za styczeń 2018 r. Spółka podała również, iż uwzględnienie wniosku pomoże częściowo odbudować jej zdolność gospodarczą, w nowych warunkach gospodarczych (wznowienie działalności w branży odnawialnych źródeł energii), a także pozwoli na spłatę należności wobec PKO Bank Polski S.A., dochodzonych przez Komornika Sądowego.
Postanowieniem z dnia [...] marca 2018 r. Naczelnik Kujawsko - P. Urzędu Skarbowego w B. odmówił zwolnienia spod zabezpieczenia kwoty 118.921,35 zł. Po rozpatrzeniu wniesionego zażalenia, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, wyrokiem z dnia [...] listopada 2018 r. Sygn. akt I SA/Bd 481/18 uchylił postanowienie organu odwoławczego. Sąd wskazał, że organ odwoławczy nie wyjaśnił, czy w sytuacji, gdy zabezpieczone środki pieniężne zostały zdeponowane na koncie depozytowym, należącym do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ś., w Narodowym Banku Polskim O/O w B., znajduje zastosowanie art. 81 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej nie odniósł się też do pisma NBP z dnia [...] lutego 2018 r., w którym Bank ten stwierdził, że dyspozycję wykonania przelewu należy złożyć we właściwym urzędzie skarbowym.
Formułując zalecenia Sąd stwierdził, że jeżeli ponownie rozpatrując sprawę organ odwoławczy dojdzie do wniosku, że art. 81 § 4 u.p.e.a. nie znajduje w sprawie zastosowania, obowiązkiem organów jest rozważenie, czy w sprawie zachodzi ważny interes podatnika z uwagi na konieczność dokonania wypłaty z zabezpieczonych środków wynagrodzenia pracownikom.
Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Natomiast w myśl art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Wskazane przepisy mają charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże go w sprawie. Moc wiążąca prawomocnego wyroku sądu administracyjnego związana jest z tożsamością stosunku prawnego będącego przedmiotem sprawy. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego jest wyłączony jedynie w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, co nie miało miejsca w rozważanej sprawie.
W ocenie składu orzekającego, organ zasadniczo wykonał zalecenia zawarte w powyższym wyroku. Odnosząc się w pierwszej kolejności do kwestii stosowania art. 81 § 4 u.p.e.a. organ odwoławczy stwierdził, że przepis ten ma zastosowanie w postępowaniu zabezpieczającym na mocy art. 164 § 4 cyt. ustawy, który stanowi, że do zajęcia zabezpieczającego stosuje się odpowiednio przepisy o zajęciu egzekucyjnym m.in. wierzytelności z rachunków bankowych. Jednak, zdaniem organu odwoławczego, przepis ten ma zastosowanie tylko wówczas, gdy zabezpieczone środki pieniężne znajdują się na rachunku bankowym u dłużnika zajętej wierzytelności. W niniejszej sprawie tak nie jest, bowiem przedmiotowe środki zostały przekazane na konto depozytowe Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ś., a w takiej sytuacji art. 81 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zastosowania nie ma. Przepis ten skierowany jest do dłużnika zajętej wierzytelności, który nie posiada żadnych praw do konta depozytowego organu egzekucyjnego. Z pisma Narodowego Banku Polskiego z dnia [...] lutego 2018 r. wynika, że żądanie dotyczące zwolnienia środków pieniężnych zdeponowanych na rachunku bankowym Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ś. w NBP O/O w B. należy skierować do właściwego urzędu skarbowego, bowiem Bank nie dysponuje tymi środkami, a jedynie uczestniczy w ich przekazywaniu. W tej sytuacji, zwolnienie środków pieniężnych, o które Spółka wnioskowała, jest możliwe jedynie poprzez złożenie do właściwego organu egzekucyjnego wniosku o zwolnienie spod zabezpieczenia zajętej wierzytelności w trybie art. 13 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
W ocenie Sądu, stanowisko organu w tej kwestii jest prawidłowe. Zgodnie bowiem z treścią przepisu art. 81 § 4 u.p.e.a., wynikający z zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego zakaz wypłat z tego rachunku bez zgody organu egzekucyjnego nie dotyczy wypłat na bieżące wynagrodzenia za pracę oraz na zasądzone alimenty i renty o charakterze alimentacyjnym zasądzone tytułem odszkodowania. Wypłata na wynagrodzenia za pracę może nastąpić po złożeniu bankowi odpisu listy płac lub innego wiarygodnego dowodu, a wypłata alimentów lub renty o charakterze alimentacyjnym - tytułu stwierdzającego obowiązek zobowiązanego do płacenia alimentów lub renty. Bank dokonuje wypłat alimentów lub renty do rąk osoby uprawnionej do tych świadczeń. Przepis § 4 stosuje się również do podatku dochodowego od osób fizycznych oraz składek na ubezpieczenie społeczne, należnych od dokonywanych wypłat na bieżące wynagrodzenia (§ 5).
Z powołanych przepisów wynika, iż wypłaty na bieżące wynagrodzenia za pracę mogą być dokonane przez bank na żądanie zobowiązanego, po złożeniu bankowi odpisu listy płac lub innego wiarygodnego dowodu, ponieważ w zakreślonej sytuacji zobowiązanemu, jako posiadaczowi rachunku bankowego, zostaje niejako przywrócona możność dysponowania rachunkiem bankowym w podanym zakresie. Innymi słowy, wypłaty środków pieniężnych z zajętego w toku egzekucji rachunku bankowego zobowiązanego, banki dokonują na podstawie samego przepisu, bez udziału organu egzekucyjnego, a dłużnicy zajętych wierzytelności (banki) ponoszą odpowiedzialność za prawidłowe wykonanie nałożonego na nich przez ustawodawcę obowiązku. Zastosowanie tego mechanizmu nie jest możliwe w sytuacji gdy zabezpieczone środki pieniężne zostały przekazane na rachunek depozytowy organu egzekucyjnego. W takim wypadku, skarżący nie jest dysponentem rachunku bankowego, na którym zdeponowano zabezpieczone środki pieniężne, a bank prowadzący rachunek depozytowy, nie jest swego rodzaju "dłużnikiem zajętej wierzytelności".
Nadto, przepis § 4 art. 81 u.p.e.a. posługuje się sformułowaniem "Wynikający z zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego zakaz wypłat z tego rachunku.....". Chodzi więc o rachunek bankowy zobowiązanego, zajęty przez organ egzekucyjny w ramach zastosowanego środka egzekucyjnego. Nie może to być zatem rachunek depozytowy organu egzekucyjnego, którego dysponentem jest ten organ, a nie zobowiązany.
Rację ma zatem organ odwoławczy, że skoro zabezpieczone środki w dniu [...] sierpnia 2015 r. zostały zdeponowane na koncie depozytowym Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ś. w Narodowym Banku Polskim O/O w B., na co wskazuje również pismo NBP z dnia [...] lutego 2018 r., a zatem w dacie złożenia wniosku (pismami z dnia [...] stycznia 2018 r. oraz z [...] lutego 2018 r.) nie znajdowały się one już na rachunku bankowym zobowiązanego w Banku BGŻ S.A., to zwolnienie środków pieniężnych, o które Spółka wnioskowała możliwe było jedynie w trybie przepisu art. 13 § 1 u.p.e.a.
Zgodnie z treścią tego przepisu, obowiązującą w dacie złożenia wniosku, organ egzekucyjny, na wniosek zobowiązanego i ze względu na jego ważny interes, może zwolnić, na czas oznaczony lub nieoznaczony, z egzekucji w całości lub części określone składniki majątkowe zobowiązanego. Przepis ten na mocy art. 166b u.p.e.a. ma odpowiednie zastosowanie w postępowaniu zabezpieczającym. W myśl art. 1a pkt 22 u.p.e.a., ilekroć w ustawie jest mowa o zwolnieniu spod egzekucji - rozumie się przez to niepodejmowanie lub odstąpienie od egzekucji z całości lub części składników majątkowych zobowiązanego. Zwolnienie z egzekucji (zajęcia zabezpieczającego) służy respektowaniu interesów zobowiązanego i może być traktowane jako część szeroko pojmowanej zasady poszanowania minimum egzystencji (v. Z. Leoński, Administracyjne postępowanie egzekucyjne, Węzłowe problemy, Poznań 2003, s. 80).
Uregulowana w art. 13 § 1 u.p.e.a. instytucja zwolnienia składników majątkowych z egzekucji opiera się na uznaniu administracyjnym, a zatem, ewentualne zwolnienie, nie jest obowiązkiem organu egzekucyjnego. Na akceptację zasługuje również pogląd, że uwzględnienie wniosku o zwolnienie z egzekucji nie może prowadzić do bezskuteczności egzekucji (v. wyrok NSA z dnia 10 czerwca 2014 r., II FSK 1791/12, CBOSA). Z omawianego przepisu wynika, że warunkiem zwolnienia z egzekucji lub zabezpieczenia składników majątkowych, jest istnienie ważnego interesu zobowiązanego, która to przesłanka jest swego rodzaju klauzulą generalną, której wystąpienie należy rozpatrywać w kontekście okoliczności faktycznych konkretnej sprawy. O istnieniu ważnego interesu po stronie zobowiązanego nie decyduje jego subiektywne przekonanie, lecz zobiektywizowane kryteria (v. wyrok NSA z 1 września 2011 r., II FSK 489/10, CBOSA).
Skład orzekający podziela również wyrażane w piśmiennictwie i orzecznictwie stanowisko, że organy egzekucyjne, rozpoznając wniosek w oparciu o przepis art. 13 § 1 u.p.e.a., powinny mieć na uwadze także interes społeczny. Norma zawarta w art. 7 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. stanowi bowiem, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W przypadku egzekucji, interes społeczny zasadniczo przejawia się w obowiązku organów administracji publicznej dochodzenia należnych państwu lub jednostkom samorządu terytorialnego dochodów w ramach egzekucji, o czym stanowi art. 6 § 1 u.p.e.a. (v. Kijowski, Dariusz Ryszard. Art.
- W: Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, wyd. II. LEX, 2015.)
We wspomnianym wyroku o sygn. akt I SA/Bd 481/18 Sąd zalecił, aby w sytuacji gdy organ odwoławczy dojdzie do wniosku, że art. 81 § 4 u.p.e.a. nie znajduje w sprawie zastosowania, powinien rozważyć, czy w sprawie zachodzi ważny interes podatnika z uwagi na konieczność dokonania wypłaty z zabezpieczonych środków wynagrodzenia pracownikom.
Organ odwoławczy odnosząc się do tej kwestii stwierdził, że wypłata wynagrodzenia w kontekście tej sprawy nie jest okolicznością, którą można uznać za "ważny interes podatnika" w rozumieniu art. 13 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i nie stanowi przesłanki do zwolnienia zabezpieczonych środków pieniężnych.
W ocenie Sądu, stanowisko organu o braku wystąpienia przesłanki ważnego interesu podatnika jest nieprawidłowe. Pomijając brak szerszego uzasadnienia takiego stanowiska, dla oceny wystąpienia tej przesłanki należało uwzględnić pełen kontekst sprawy. Otóż po pierwsze, skarżąca pismami z dnia 15 i [...] lutego 2018r. wnosiła również o dokonanie przelewu zabezpieczonych środków, na wynagrodzenia za pracę należne za miesiąc styczeń 2018r., w trybie przepisu art. 81 § 4 u.p.e.a., co jednak ze względów uprzednio omówionych okazało się niemożliwe. Przeszkodą było przekazanie przez BGŻ S.A. (a więc Bank prowadzący rachunek bankowy skarżącej) środków na nim zgromadzonych, na rachunek depozytowy organu egzekucyjnego, tj. Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ś.. Gdyby środki te pozostały na rachunku skarżącej, nie byłoby żadnych przeszkód, aby po złożeniu bankowi odpisu listy płac lub innego wiarygodnego dowodu, wypłacić środki na bieżące wynagrodzenia za pracę.
Po drugie, skoro prawodawca, mimo dokonanego zajęcia egzekucyjnego lub zabezpieczającego przewidział możliwość wypłat na bieżące wynagrodzenia za pracę, to uznał ten fakt za doniosły z perspektywy zarówno pracodawcy jako podmiotu zobowiązanego do wypłacenia należnego wynagrodzenia za świadczoną mu pracę (i w tym można upatrywać ważnego interesu zobowiązanego), jak i pracowników, dla których wypłata wynagrodzenia stanowi podstawowe źródło utrzymania i egzystencji, w czym z kolei można upatrywać istnienia interesu społecznego. Społecznie oczekiwane i pożądane jest bowiem, aby zapłata wynagrodzenia za pracę przebiegała terminowo, bez zakłóceń oraz w wysokości przewidzianej w umowach regulujących warunki zatrudnienia, a także bez względu na to, w jakiej sytuacji prawnej i faktycznej pozostaje pracodawca.
W ocenie Sądu, wskazane okoliczności powinny zatem skłonić organy do przyjęcia założenia, iż w granicach tej sprawy, przesłanka ważnego interesu zobowiązanego, a w nakreślonym kontekście również społecznego, została spełniona, co w rezultacie stwarzało organowi możliwość zwolnienia z zabezpieczenia bieżących wynagrodzeń za pracę. Te okoliczności i przedstawioną argumentację prawną organ powinien uwzględnić w ponownie prowadzonym postępowaniu.
Natomiast skład orzekający podziela stanowisko organu odwoławczego, że sam fakt wznowienia działalności gospodarczej i zamiaru jej kontynuowania przez spółkę, czy też konieczność spłaty należności dochodzonych przez komornika sądowego nie stanowi podstawy do zwolnienia z zabezpieczenia zajętej kwoty. Spółka prowadząc działalność gospodarczą i uzyskując z tej działalności dochody, nie może być finansowana z kwoty zabezpieczonej na poczet podatków.
Z podanych zatem względów, zasadny jest zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 13 § 1 w zw. z art. 166b u.p.e.a. poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że w niniejszej sprawie nie została spełniona przesłanka ważnego interesu zobowiązanego. Słuszny jest też zarzut naruszenia art. 7 k.p.a. stanowiącego, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Także uzasadnienie stanowiska organu o braku wystąpienia przesłanki ważnego interesu podatnika, nie spełnia wymogów wynikających z art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżone postanowienie. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. Na koszty te składa się uiszczony wpis od skargi w kwocie 100 zł.
M. Łent J. Szulc L. Kleczkowski