Uzasadnienie
K. N. (dalej: "Skarżący") pismem z dnia 13 lutego 2024 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 8 stycznia 2024 r. nr BP.501.2722.2023.1091.OL14.514176 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej.
Pismem z dnia 9 kwietnia 2024 r. H. N. (żona Skarżącego) poinformowała tut. Sąd o śmierci K. N. w dniu 12 marca 2024 r. Do pisma załączyła oryginał Odpisu skróconego aktu zgonu Skarżącego, w którym została zawarta informacja o śmierci Skarżącego w dniu 12 marca 2024 r.
Główny Inspektor Transportu Drogowego w odpowiedzi na wezwanie Sądu z dnia 17 kwietnia 2024 r. udzielił informacji, iż kara pieniężna wynikająca z decyzji tego organu z dnia 8 stycznia 2024 r. nr BP.501.2722.2023.1091.OL14.514176 nie została zapłacona. Ponadto organ poinformował, że nie są mu znani następcy prawni zmarłego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 124 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634; dalej: "p.p.s.a."), sąd zawiesza postępowanie z urzędu w razie śmierci strony lub jej przedstawiciela ustawowego. Wyjątek od tej zasady określa art. 124 § 3 p.p.s.a. wskazujący, że nie zawiesza się postępowania w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego. W takiej sytuacji zastosowanie znajduje bowiem art. 161 § 1 pkt 2 p.p.s.a., który stanowi, że sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania.
Z powyższego wynika, że kierunek procedowania przez sąd administracyjny po powzięciu informacji o śmierci strony zależy od oceny, czy przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, czy też nie.
Należy zauważyć, że w prawie administracyjnym nie została sformułowana generalna zasada następstwa prawnego w odniesieniu do praw i obowiązków o charakterze publicznoprawnym. Przejście takich praw i obowiązków na następców prawnych, którzy są jednocześnie spadkobiercami w rozumieniu prawa cywilnego mogą przewidywać wyłącznie przepisy szczególne, co nie oznacza jednak, że te prawa i obowiązki wchodzą w skład spadku (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 marca 2011 r., sygn. akt II OSK 524/10).
W doktrynie i orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że administracyjne kary pieniężne wymierzane przez organ administracji publicznej nie wchodzą do spadku, ponieważ nie posiadają "charakteru należności cywilnoprawnej" (por. uchwała Sądu Najwyższego z 24 czerwca 1992 r., sygn. akt III CZP 70/92, z glosą Z. Leońskiego, opubl. OSP 1993/3/56; a także E. Kruk, Sankcja administracyjna, Wyd. UMCS, Lublin 2013, str. 240). Obowiązek uiszczenia kary pieniężnej w związku z naruszeniem przepisów prawa administracyjnego materialnego ma charakter publicznoprawny. Tego rodzaju odpowiedzialność administracyjna konkretyzuje się w przypadku naruszenia prawa lub obowiązków nałożonych na określony podmiot. W przypadku stwierdzenia naruszenia tego prawa przez dany podmiot, organ jest zobowiązany do nałożenia kary pieniężnej przewidzianej przepisami prawa.
Mając na uwadze, że powstanie publicznoprawnego obowiązku uiszczenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym jest konsekwencją stwierdzenia naruszenia prawa przez określony podmiot, należało uznać, że kara pieniężna nałożona na Skarżącego decyzją administracyjną dotyczyła wyłącznie praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego K. N. K..
W sprawie konieczne było ustalenie, czy kara pieniężna objęta zaskarżoną decyzją została dobrowolnie uiszczona przez Skarżącego. W sytuacji bowiem, w której przedmiot postępowania dotyczy uiszczonej kary o charakterze pieniężnym, śmierć strony nie może wyłączać kontroli legalności decyzji podjętych przez organy administracji i nie prowadzi do umorzenia postępowania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 marca 2007 r., sygn. akt I OSK 267/07). W piśmie z dnia 24 kwietnia 2024 r. organ poinformował, że przedmiotowa kara pieniężna nie została uiszczona (k. 27 akt sądowych).
Wobec oświadczenia organu, iż kara pieniężna objęta zaskarżoną decyzją nie została uiszczona w ocenie Sądu zasadne było umorzenie postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 2 p.p.s.a. o czym orzeczono w sentencji postanowienia.
Orzeczenia, których sygnatury przywołano w uzasadnieniu dostępne są na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl