Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczyz 18 października 2022 r., sygn. akt I SA/Bd 224/22

Uzasadnienie

J. G. wniosła do tut. Sądu skargę na czynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie zajęcia wierzytelności pieniężnej (emerytury). Skargę uzupełniła pismami procesowymi.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o odrzucenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga podlega odrzuceniu.

Zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:

1. decyzje administracyjne;
2. postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3. postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;
4. inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, 1491 i 2052), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540, 1598, 2076 i 2105), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2021 r. poz. 422, ze zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;

4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;

5. akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
6. akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
7. akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
8. bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
9. bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, a także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach.

Wynikający z powyższych przepisów zakres właściwości sądów administracyjnych powoduje, że sprawy inne niż w/w wymienione są sprawami nie należącymi do właściwości sądów administracyjnych. Jednym zaś z warunków dopuszczalności skargi jest pozostawanie sprawy, której skarga dotyczy, w kognicji sądu administracyjnego. Na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.

Z akt sprawy wynika, że decyzją z dnia 16 czerwca 2020 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. przyznał skarżącej emeryturę, która od 1 lipca 2020 r. wynosiła 1.521,99 zł brutto, a po odliczeniu zaliczki na podatek dochodowy oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, wysokość świadczenia do wypłaty wynosiła 1.288,01 zł. W dniu 18 listopada 2021 r. do Zakładu wpłynęło zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z tytułu emerytury należnej skarżącej, wystosowane przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w B. J. G. w sprawie egzekucyjnej z wniosku wierzyciela – E.-O. S.A., prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego – nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym. Z zawiadomienia o zajęciu wynika, że wysokość egzekwowanych należności wraz z kosztami wynosi łącznie 3.368,93 zł.

W świetle powyższego złożona skarga dotyczy w istocie czynności komornika sądowego, podjętej w ramach postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie orzeczenia wydanego w sprawie cywilnej. Zgodnie z art. 758 k.p.c. sprawy egzekucyjne należą do właściwości sądów rejonowych i działających przy tych sądach komorników. W myśl art. 767 § 1 k.p.c. na czynności komornika przysługuje skarga do sądu rejonowego, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Dotyczy to także zajęcia wierzytelności z tytułu emerytury. Skargę rozpoznaje sąd właściwy ze względu na siedzibę kancelarii komornika.

W rezultacie złożona skarga na dokonane zajęcie jest w istocie skargą na czynności komornika sądowego podejmowane w postępowaniu egzekucyjnym, co nie podlega kognicji sądów administracyjnych. W rezultacie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., Sąd odrzucił skargę.

Jednocześnie Sąd odmówił przyznania zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. W tym względzie należy zauważyć, że w piśmie z dnia 14 września 2022 r. ustanowiony z urzędu pełnomocnik wniósł o rozważenie zasądzenia na jego rzecz kosztów z tytułu wykonywanych czynności. W istocie zatem pełnomocnik złożył wniosek o zwrot kosztów udzielonej pomocy prawnej.

Stosownie do treści § 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 18), wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej zawiera oświadczenie, że opłata nie została zapłacona w całości lub w części. Jak wynika z brzmienia powyższego przepisu, wskazane oświadczenie jest elementem obligatoryjnym każdego wniosku o przyznanie wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu. Brak tego oświadczenia nie ma charakteru formalnego, lecz materialny. Zwrócił na to uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 25 marca 2009 r., sygn. akt II FZ 90/09, stwierdzając, iż brak oświadczenia, że żądane koszty nie zostały zapłacone nie stanowi uchybienia formalnego, które można uzupełnić na wezwanie Sądu w trybie art. 49 p.p.s.a., gdyż nie jest pismem w rozumieniu art. 45-48 p.p.s.a. Oświadczenie, że opłaty z tytułu udzielenia pomocy prawnej nie zostały wypłacone w całości lub w części jest nieodzownym elementem uzasadnienia wniosku o przyznanie kosztów, stanowiącym przesłankę do przyjęcia, że praca pełnomocnika nie została wynagrodzona. Brak takiego oświadczenia wywołuje skutki materialnoprawne, polegające na utracie prawa do wynagrodzenia (podobnie w postanowieniach NSA z dnia: 25 marca 2014 r., sygn. akt I FZ 40/14, 13 sierpnia 2014 r., sygn. akt II OZ 759/14; 20 stycznia 2015 r., sygn. akt II OZ 17/15).

W rozpoznawanej sprawie, ustanowiony pełnomocnik z urzędu nie zawarł w piśmie z dnia 14 września 2022 r. oświadczenia, o którym mowa w § 3 powołanego wyżej rozporządzenia, tj. że opłaty te nie zostały zapłacone w całości lub w części. Wobec tego brak jest podstaw do przyznania temu pełnomocnikowi wynagrodzenia.

Mając powyższe na uwadze postanowiono, jak w sentencji postanowienia.