Uzasadnienie
I SA/Bd 250/08
W postępowaniu zainicjowanym wniesieniem skargi na wskazane powyżej postanowienie W. L. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. W uzasadnieniu żądania podniósł, iż wraz z żoną i dwójką dzieci przebywają za granicą, we W. Według jego oświadczenia dochód rodziny stanowi [...] euro uzyskiwane z tytułu nielegalnego zatrudnienia. Wnioskodawca wykazał, że ponosi koszty utrzymania mieszkania – [...] euro miesięcznie oraz opłaca rachunki za prąd i gaz.Oświadczył, iż nie składał zeznań podatkowych za okres ostatnich 2 lat oraz nie posiada rachunku bankowego i oszczędności. Jako majątek wskazał [...] ha nieruchomości rolnej oraz działkę.
W dniu 15 lipca 2008 r. referendarz wydał postanowienie odmawiające przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie z uwagi na brak dokumentów źródłowych uzasadniających przyznanie prawa pomocy.
Skarżący wniósł sprzeciw, wyjaśniając, iż jest jedynym żywicielem rodziny, a dochody z pracy dorywczej w wysokości nie wystarczają na opłacenie kosztów bieżącego utrzymania. Wraz z żoną i dziećmi wynajmuje lokal o powierzchni [...] m². Nie posiada oszczędności, a jedyny majątek strony stanowi działka budowlana. Zainteresowany w uzasadnieniu zawarł nadto argumentację dotyczącą przedmiotu zaskarżenia, wnosząc o umorzenie zaległości celnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 260 ustawy z 30 sierpnia 2002 r., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270: z późno zm. - zwanej dalej p.p.s.a.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym.
Wniosek skarżącego w części zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie zaznaczyć należy, iż intencją wnioskującego było w tej sprawie uzyskanie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.
Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz uprawnienie do ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika bez ponoszenia kosztów jego wynagrodzenia (art.245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz.1270, ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.). Stosownie do art.246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przysługuje osobie fizycznej w sytuacji, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym polega na zwolnieniu tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje uprawnienie do ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika.
Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne do uwzględnienia wniosku, spoczywa na zainteresowanym. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe. Sąd nie kieruje się w tym zakresie zasadami słuszności, lecz bada stan majątkowy i rodzinny wnioskodawcy.
Z informacji zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że dochód skarżącego sprowadza się do kwoty około [...] euro. Stanowi on źródło utrzymania czteroosobowego gospodarstwa domowego, w tym dwojga dzieci w wieku szkolnym. W ocenie Sądu zainteresowany nie wykazał jednak, iż znajduje się w szczególnym ubóstwie ze względu na okoliczności życiowe, co uniemożliwia mu ponoszenie jakichkolwiek kosztów sądowych, zważywszy, że nie przedstawił dokumentów potwierdzających obciążenie rodziny innymi wydatkami, niż utrzymanie lokalu mieszkalnego w wysokości około [...] euro miesięcznie.
Wyjaśnić należy, że zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z jednej strony z uwzględnieniem obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych.
Przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym łącznie zwolnienie od kosztów jak i opłacenie pełnomocnika ma charakter wyjątkowy i przysługiwać powinno osobom pozbawionym środków do życia, lub których środki te są bardzo ograniczone. W. L. do takich osób zaliczyć nie można.
Z akt sprawy wynika, że koszty sądowe na obecnym etapie postępowania sprowadzają się do wpisu od skargi w wysokości 100 zł (§ 2 ust.1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz.2193 ze zm.). Uiszczenie ich, biorąc pod uwagę dochód na osobę w gospodarstwie domowym w wysokości [...] euro (około [...] zł) pozostaje w zasięgu możliwości finansowych wnioskodawcy..
Z kolei do kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika należy zaliczyć wynagrodzenie należne za prowadzenie sprawy. Stawka minimalna wynagrodzenia adwokata ustanowionego w sprawie wynosi, stosownie do § 18 ust. 1 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) 292,80 zł brutto. Zdaniem Sądu opłacenie profesjonalnego pełnomocnika z wyboru przekracza możliwości finansowe skarżącego.
Poza oceną pozostawiono kwestię dotyczącą zgodności z prawem postanowienia Dyrektora Izby Celnej w T., bowiem w tym stadium postępowania nie podlega ono kontroli.
Z tych powodów na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji.