Wyrok WSA w Bydgoszczy z 27 czerwca 2023 r., I SA/Bd 253/23

Sąd

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy

Rozpoznanie

na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 27 czerwca 2023 r.

Sprawa

sprawy ze skargi K. W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 29 marca 2023 r., nr 0401-IEE.7113.24.2023.2 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę

Skład

Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Wójcik Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędzia WSA Halina Adamczewska – Wasilewicz (spr.)

Uzasadnienie

Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w B. prowadzi postępowanie egzekucyjne z majątku K. W. (Skarżący), na podstawie tytułów wykonawczych numer [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz [...] wystawionych przez Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w B.. W celu wyegzekwowania zaległości, zawiadomieniem z [...] grudnia 2022 r. dokonano zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w [...] S.A. Zawiadomienie wraz z odpisami tytułów wykonawczych nr [...] i [...] doręczono dorosłemu domownikowi (M. W.) [...] stycznia 2023 r. Następnie zawiadomieniem z [...] grudnia 2022 r. nr [...] dokonano zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w [...] Zawiadomienie wraz z odpisami tytułów wykonawczych nr [...] i [...] doręczono dorosłemu domownikowi (M. W.) [...] stycznia 2023 r.

W dniu [...] stycznia 2023 r. Skarżący złożył do Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w B. pismo zatytułowane "skarga na czynność egzekucyjną wraz z wnioskiem o wstrzymanie czynności do czasu rozpoznania wniosku o przyznanie pomocy de minimis oraz wniosku o prawidłowe doręczenie decyzji". W piśmie zarzucił naruszenie m.in. art. 33 § 1, art. 21 § 1 pkt 2 w związku z art. 33b pkt 3, art. 47 § 1, art. 236 § 1 i 2 pkt 1, art. 191, art. 121 w związku z art. 122, art. 123 § 1, art. 124, art. 125 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r., poz. 1540 ze zm.), dalej: "O.p.", art. 33 § 2 pkt 2 lit. a, art. 33 § 2 pkt 4, art. 33 § 2 pkt 6 lit. c ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022r., poz. 479), dalej: "u.p.e.a.". W związku z tym, Skarżący wniósł m.in. o uznanie zgłoszonego zarzutu w całości i uchylenie zajęcia.

Pismem z [...] stycznia 2023 r. organ egzekucyjny wezwał Skarżącego do sprecyzowania treści żądania. Wskazał, że zakres wniosku może dotyczyć skargi na czynność egzekucyjną, zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym lub obu środków zaskarżenia jednocześnie. W przypadku braku odpowiedzi na wezwanie pouczono, że pismo zostanie potraktowane jako skarga na czynność egzekucyjną zajęcia rachunku bankowego prowadzonego przez bank [...]

Odpowiadając na wezwanie, Skarżący wskazał, że podanie z [...] stycznia 2023 r. należy traktować zarówno jako skargę na czynność egzekucyjną, jak i zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej.

Postanowieniem z [...] lutego 2023 r. Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w B. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną zajęcia rachunku bankowego dokonanego zawiadomieniem z [...] grudnia 2022 r. nr [...].

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, pismem z [...] lutego 2023 r. Skarżący wniósł zażalenie zarzucając naruszenie m.in. art. 7 w związku z art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 107 § 3, art. 80 i art. 86 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000), dalej: "k.p.a." oraz art. 54 § 3 u.p.e.a. W związku z tymi zarzutami Skarżący wniósł m.in. o uwzględnienie zażalenia w całości i uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Postanowieniem z dnia [...] marca 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w B. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu podał, że zgodnie z art. 54 § 3 u.p.e.a. skargę wnosi się do organu egzekucyjnego, który dokonał tej czynności, nie później niż w terminie 7 dni od doręczenia zobowiązanemu odpisu dokumentu stanowiącego podstawę dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej. Organ wskazał, że w niniejszej sprawie zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego z [...] grudnia 2022 r. nr [...].l.AS doręczono dorosłemu domownikowi (M. W.) [...] stycznia 2023 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru dołączonego do akt sprawy. Zawiadomienie zawierało stosowne pouczenie o przysługującym prawie wniesienia skargi na czynność egzekucyjną w terminie 7 dni od jego doręczenia. Oznacza to, że termin do złożenia skargi upłynął [...] stycznia 2023 r. Z akt sprawy natomiast wynika, że Skarżący nadał ją w placówce pocztowej [...] stycznia 2023 r., a więc po upływie terminu określonego w art. 54 § 3 u.p.e.a. Skarga została zatem złożona z uchybieniem terminu i nie podlega merytorycznemu rozpatrzeniu przez organ egzekucyjny.

Organ wyjaśnił, że zastosowanie w tym przypadku znajduje art. 17 § 1c u.p.e.a., zgodnie z którym organ egzekucyjny stwierdza, w drodze postanowienia, uchybienie terminu do wniesienia skargi, wniosku lub innego podania, którego wniesienie jest ograniczone terminem.

Zdaniem organu odwoławczego, Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w B. zasadnie stwierdził uchybienie terminu do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną, co skutkuje brakiem możliwości jej merytorycznego rozpatrzenia.

Odpowiadając na pozostałe zarzuty zażalenia organ zauważył, że w postępowaniu egzekucyjnym nie stosuje się rozprawy administracyjnej uregulowanej w Kodeksie postępowania administracyjnego. Ponadto, w ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia skargi na czynność egzekucyjną, wobec czego przesłuchanie Skarżącego na tę okoliczność nie było konieczne. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru bezsprzecznie wynika bowiem, że korespondencja zawierająca zawiadomienie o zajęciu została odebrana przez dorosłego domownika, który podjął się jej przekazania adresatowi. Zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego nastąpiło zatem skuteczne doręczenie w trybie art. 43 tej ustawy. Zdaniem organu odwoławczego także adres, na który skierowana była korespondencja jest tożsamy z adresem Skarżącego wskazanym w złożonych środkach prawnych, a zatem nie ma podstaw do podważenia skuteczności doręczenia korespondencji.

W skardze do tut. Sądu Skarżący zaskarżył powyższe postanowienie w całości zarzucając mu naruszenie:

1. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. art. 107 § 3 k.p.a. mające wpływ na treść postanowienia poprzez zaniechanie podjęcia z urzędu czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w szczególności ustalenia kiedy Skarżący dowiedział się o przedmiotowym zajęciu;
2. art. 80 k.p.a. mające wpływ na treść postanowienia poprzez zaniechanie przez organ ocenienia całokształtu realiów niniejszej sprawy, w szczególności terminu, w którym Skarżący dowiedział się o dokonanym zajęciu;
3. art. 86 k.p.a. mające wpływ na treść postanowienia poprzez nierozważenie dopuszczenia i przeprowadzenia dowodu z przesłuchania Skarżącego w toku rozprawy administracyjnej w celu szczegółowego i pełnego ustalenia realiów niniejszej sprawy, w tym przyczyn dla których uznaje, że o podstawie do złożenia środka zaskarżenia dowiedział się podczas rozmowy z urzędniczką [...] stycznia 2023 r.;
4. art. 54 § 3 u.p.e.a. mające wpływ na treść wydanego postanowienia i błędne ustalenie, że w niniejszej sprawie doszło do przekroczenia terminu do złożenia środka zaskarżenia, albowiem termin ten należy liczyć od dnia [...] stycznie 2023 r.

Z uwagi na podniesione zarzuty Skarżący wniósł o uwzględnienie skargi administracyjnej w całości, a tym samym nadanie złożonemu środkowi zaskarżenia dalszego biegu, ewentualnie w razie stwierdzenia konieczności uzupełnienia postępowania dowodowego o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania właściwemu organowi.

W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Tytułem wstępu wyjaśnić należy, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie postępowania uproszczonego, ponieważ skarga dotyczy postanowienia. Stosownie zaś do art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sprawa, w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym może być rozpoznana w trybie uproszczonym, czyli na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Ponadto stosownie do art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zmienić zaskarżonego aktu, a jedynie uwzględniając skargę może go uchylić, stwierdzić jego nieważność lub niezgodność z prawem, a może to uczynić, stosownie do unormowania zawartego w art. 145 § 1 p.p.s.a., jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1, skarga zgodnie z art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu. W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Istota sporu sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy w ustalonym stanie faktycznym i prawnym organ trafnie ocenił, że Skarżący uchybił terminowi do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną. Zatem przedmiotem oceny w niniejszej sprawie jest kwestia zachowania terminu do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 54 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego.

Kwestia terminu do złożenia skargi na czynność egzekucyjną jest uregulowana w art. 54 § 3 u.p.e.a. Stanowi on, że skargę na czynność egzekucyjną wnosi się do organu egzekucyjnego, który dokonał tej czynności, nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu dokumentu stanowiącego podstawę dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej.

Na tej podstawie prawnej oparł się organ, prawidłowo uznając, że skarga została wniesiona po terminie wynikającym z cytowanego przepisu. Jak wynika bowiem z akt sprawy, Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w B. wystawił tytuły wykonawcze w celu wyegzekwowania zaległości. Zawiadomieniem z dnia [...] grudnia 2022 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w [...] Zawiadomienie o zajęciu wierzytelności wraz z odpisami tytułów wykonawczych skierowano na adres Skarżącego i zostały doręczone dorosłemu domownikowi - M. W. dnia [...] stycznia 2023 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru dołączonego do akt sprawy.

Pismem z [...] stycznia 2023 r. zatytułowanym "skarga na czynność egzekucyjną wraz z wnioskiem o wstrzymanie czynności do czasu rozpoznania wniosku o przyznanie pomocy de minimis oraz wniosku o prawidłowe doręczenie decyzji", Skarżący zarzucił naruszenie szeregu przepisów prawa. Wobec wątpliwości organu co do charakteru pisma, zwrócono się o sprecyzowanie treści żądania zaznaczając, że zakres wniosku może dotyczyć skargi na czynność egzekucyjną zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego prowadzonego przez [...] zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym lub obu środków zaskarżenia jednocześnie. Odpowiadając na wezwanie, Skarżący wskazał, że podanie z [...] stycznia 2023 r. należy traktować zarówno jako skargę na czynność egzekucyjną, jak i zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej.

Niniejsza sprawa dotyczy skargi na czynność egzekucyjną.

Skoro z akt sprawy wynika, że zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego zostało odebrane przez dorosłego domownika w dniu [...] stycznia 2023 r., to bieg siedmiodniowego terminu do wniesienia skargi na tę czynność egzekucyjną rozpoczął się z dniem [...] stycznia 2023 r. i upłynął z dniem [...] stycznia 2023 r. Sposób obliczania terminu określonego w dniach reguluje art. 57 § 1 k.p.a. (mającym stosownie do dyspozycji art. 18 u.p.e.a. odpowiednie zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym), który stanowi, że jeżeli początkiem terminu jest pewne zdarzenie, przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie nastąpiło, a upływ ostatniego z wyznaczonej liczby dni uważa się za koniec terminu. Stosownie do treści art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej albo państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym.

Z akt sprawy wynika, że skargę na czynność egzekucyjną Skarżący nadał w placówce pocztowej w dniu [...] stycznia 2023 r., tj. po upływie 7-dniowego terminu przewidzianego do złożenia tego środka zaskarżenia, który upływał z dniem [...] stycznia 2023 r., jak już wyżej wskazano. Tym samym zasadnie organ uznał, że wniesiona przez Skarżącego skarga na czynność egzekucyjną została złożona z uchybieniem terminu określonego w art. 54 § 3 u.p.e.a.

Skarżący jednak podnosi, że o przesyłce dowiedział się dopiero [...] stycznia 2023r. Zauważyć jednak należy, że w okolicznościach niniejszej sprawy, organ nie zajmował się ustaleniem, z jakich powodów Skarżący uchybił terminowi do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną, ale wyłącznie ustaleniem, czy rzeczywiście do takiego uchybienia doszło. W tej kwestii zaś na pełną akceptację zasługuje stanowisko wywiedzione przez organ. Jak bowiem wynika z akt sprawy, w dniu [...] stycznia 2023 r. Skarżący złożył pismo, w którym zawarł skargę na czynność egzekucyjną zajęcia świadczenia. Ustawodawca przewidział zaś, że zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego, którą wnosi się do organu egzekucyjnego, który dokonał tej czynności, nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu dokumentu stanowiącego podstawę dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej. Skoro nie jest podważone, że dorosły domownik odebrał zawiadomienie w dniu [...] stycznia 2023 r., to nie ma wątpliwości, iż wnosząc skargę na czynność egzekucyjną w dniu [...] stycznia 2023r. Skarżący uchybił terminowi wynikającemu jasno z przepisu art. 54 § 3 u.p.e.a. Ustalenie w powyższym zakresie obligowało zaś organ do orzeczenia na podstawie art. 17 § 1c u.p.e.a., który przewiduje, że organ egzekucyjny stwierdza, w drodze postanowienia, uchybienie terminu do wniesienia skargi, wniosku lub innego podania, którego wniesienie jest ograniczone terminem; na postanowienie przysługuje zażalenie.

Zdaniem Sądu, organy nie były obowiązane do dalszego gromadzenia dowodów niezbędnych do ustalenia czy skarga na czynność została wniesiona z zachowaniem terminu, czy też z jego naruszeniem. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru jednoznacznie wynika, że pismo stanowiące zawiadomienie o zajęciu zostało odebrane w dniu [...] stycznia 2023 r. przez dorosłego domownika, który podjął się jego przekazania adresatowi. Zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego nastąpiło skuteczne doręczenie w trybie art. 43 tej ustawy. Adres, na który skierowana była korespondencja jest tożsamy z adresem wskazanym w złożonych środkach prawnych, a zatem rację należy przyznać organowi, że nie ma podstaw do podważenia skuteczności doręczenia korespondencji. Nie było konieczności przesłuchania na tę okoliczność Skarżącego lub świadków. Trafny jest też wywód organu, że w postępowaniu egzekucyjnym nie stosuje się przepisów k.p.a. dotyczących rozprawy administracyjnej. Przede wszystkim należy wskazać, że ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ustanawia zasady i tryb postępowania oraz przewiduje takie środki zaskarżenia, jak: zarzuty, zażalenia oraz skargę na czynności egzekucyjne. Postępowanie egzekucyjne jest odrębnym i szczególnym postępowaniem, do którego na mocy art. 18 u.p.e.a. przepisy kodeksu postępowania administracyjnego mogą mieć tylko odpowiednie zastosowanie. Odpowiednie stosowanie przepisów k.p.a. nie oznacza, że organ egzekucyjny powinien przeprowadzać rozprawę administracyjną z udziałem Skarżącego. Przeprowadzenie rozprawy w postępowaniu egzekucyjnym jest niedopuszczalne (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. akt I SA/Ol 208/19 – dostępny na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Sąd nie ma przy tym wątpliwości, że stwierdzenie niezachowania terminu zamyka organowi drogę do merytorycznego rozpatrzenia skargi na czynności egzekucyjne. Stąd organ nie był zobowiązany do wypowiadania się w zakresie zgodności z prawem podjętych czynności egzekucyjnych ani tym bardziej podejmowania czynności zmierzających do wstrzymania egzekucji. Jednocześnie Sąd stoi na stanowisku, że organy wyjaśniły okoliczności sprawy i podjęły rozstrzygnięcia na podstawie i w ramach obowiązujących przepisów prawa. Ustalenia w powyższym zakresie uzasadniają zaskarżone rozstrzygnięcie i towarzyszącą mu argumentację.

Z tych wszystkich względów, na tle ustalonego i opisanego stanu faktycznego zasadne jest stwierdzenie uchybienia terminu do złożenia skargi na czynność egzekucyjną. Nie doszło do naruszenia wskazanych w skardze przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 86 k.p.a. Organ prawidłowo zastosował przepisy art. 17 § 1c w powiązaniu z art. 54 § 1 i § 3 u.p.e.a.

Po dokonaniu kontroli zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego postanowienia organu pierwszej instancji, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem postanowienia te odpowiadają prawu, a ocena przeprowadzonego postępowania nie ujawniła wad, o których mowa w art. 145 p.p.s.a., dających podstawę do ich wyeliminowania z obrotu prawnego.

Jak podaje organ, odrębnie jest rozpatrywany zarzut nieistnienia obowiązku w sprawie egzekucji administracyjnej, co wykracza poza granice przedmiotowej sprawy.

Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.