Uzasadnienie
Wyrokiem z [...]., sygn. akt I SA/Bd 275/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę E. I. na decyzję Dyrektora Kujawsko-Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z [...]r. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania.
Pismem z 11 września 2008r. strona skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. Strona podała, że jej jedynym źródłem dochodu jest 8,82 ha gospodarstwo rolne, którego jednak nie można prowadzić z uwagi na brak drogi dojazdowej, okresowe zalewanie gruntów i usytuowanie wieży przekaźnikowej telefonii komórkowej. Gospodarstwo jest własnością czterech osób. Wnioskodawca jest osobą schorowaną, jednak przyznana w 2004 roku renta nie jest mu wypłacana, postępowanie w tej sprawie toczy się przed Sądem Apelacyjnym. Posiadane oszczędności pieniężne w kwocie [...] zł znajdują się na książeczce oszczędnościowej i są zabezpieczeniem przyszłych ewentualnych roszczeń Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z tytułu nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych oraz płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania.
Część tej kwoty należy do współwłaścicieli nieruchomości, bratanków skarżącego. Strona podała, że brakuje jej środków na konieczne leczenie, remont zabudowań w gospodarstwie, a nawet na najskromniejszą egzystencję.
Postanowieniem z 26 września 2008r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy odmówił stronie przyznania prawa pomocy. Referendarz uznał, że wnioskodawca nie znajduje się w sytuacji majątkowej, która uniemożliwia poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania.
Pismem z 08 października 2008r. strona wniosła sprzeciw. W uzasadnieniu podała, że nieuwzględnienie jej trudnej sytuacji jest krzywdzące. Skarżący wskazał, że ośmiohektarowe gospodarstwo rolne, które jest współwłasnością pięciu osób przynosi tylko obciążenia. Gospodarstwa tego nie można prowadzić ani zbyć. Pieniądze zgromadzone w depozycie bankowym starczają tylko na pokrycie niektórych długów i wierzytelności.
Zgodnie z zarządzeniem z 15 października 2008r. Sąd pismem z następnego dnia wezwał stronę do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez wskazanie, kto i w jakich udziałach jest obecnie właścicielem nieruchomości rolnej, od kiedy strona jest posiadaczem oszczędności w kwocie [...] zł, z jakiego tytułu je uzyskała, jakie ma ograniczenia w korzystaniu z nich oraz z czego strona się obecnie utrzymuje w sytuacji, gdy nie uzyskuje żadnego świadczenia z ubezpieczenia społecznego.
W odpowiedzi, pismem z 01 listopada 2008r. strona wyjaśniła, że właścicielem nieruchomości rolnej są: R., P., D. I. oraz A. K. z domu I. po 1/12 części oraz skarżący. Pieniądze znajdujące się w depozycie bankowym są z tytułu posiadania i prowadzenia gospodarstwa rolnego, w odpowiedniej części należą do współwłaścicieli nieruchomości. Strona zaprzestała prowadzenia przedmiotowego gospodarstwa, od kiedy stało się to niebezpieczne. Wskazała na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 października 2003r., sygn. akt 1628/03, w którym Sąd stwierdził, że ze względu na warunki istniejące obiektywnie, nie jest możliwe prowadzenie tego gospodarstwa. Oczekując na orzeczoną a niewypłaconą rentę chorobową, strona utrzymuje się z pomocy przyjaciół, złomu oraz runa leśnego. Skarżący podał, że opłacenie kosztów procesowych w toczących się 4 sprawach w jego sytuacji jest wydatkiem ogromnym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wniosek strony skarżącej zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
Pismem z 08 października 2008r. strona skarżąca wniosła sprzeciw od postanowienia Referendarza sądowego Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Bydgoszczy z 26 września 2008r., który nie został odrzucony przez Sad.
Na podstawie art. 245 § 1 i 2 wskazanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Intencją wprowadzenia przepisów dotyczących prawa pomocy było stworzenie możliwości dochodzenia swoich praw przed sądem osobom, które znajdując się w trudnej sytuacji finansowej nie mogą uiścić kosztów sądowych. Instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych.
W wyniku dokonanej analizy sytuacji finansowej i majątkowej strony skarżącej Sąd zauważa, że nie posiada ona środków na uiszczenie kosztów sądowych.
Strona pomimo posiadania części gospodarstwa rolnego, nie uzyskuje z niego żadnych dochodów. Zgromadzone w depozycie bankowym oszczędności stanową współwłasność osób będących współwłaścicielami przedmiotowego gospodarstwa. Strona wykazała, że może z nich korzystać tylko w ograniczonym zakresie. Aktualnie, oczekując na orzeczoną a niewypłaconą rentę chorobową, strona utrzymuje się z pomocy osób trzecich oraz zbieractwa złomu i runa leśnego.
Wykazana przez stronę sytuacja finansowa i majątkowa wskazuje, że nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego. W takiej sytuacji, zasadnym jest również ustanowienie adwokata w sprawie, aby zapewnić stronie skarżącej możliwości dochodzenia w pełni swych praw przed sądem.
Z tych względów na podstawie art. 260, art. 245 § 1 i 2, art. 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.