Wyrok WSA w Bydgoszczy z 2 sierpnia 2022 r., I SA/Bd 323/22

Sąd

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy

Rozpoznanie

na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 sierpnia 2022 r.

Sprawa

sprawy ze skargi S. B. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia 26 kwietnia 2022 r. nr 9002-2022-000272 w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2021 oddala skargę

Skład

sędzia WSA Agnieszka Olesińska przewodniczący, sprawozdawca
sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz
sędzia WSA Leszek Tyliński

Uzasadnienie

Decyzją z dnia [...] lutego 2022 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w R. z/s w P. przyznał S. B. (skarżący) płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, tj. jednolitą płatność obszarową (JPO) do powierzchni deklarowanej 10,21 ha, płatność za zazielenienie do powierzchni 10,21 ha, płatność dodatkową (redystrybucyjną) do powierzchni 7,21 ha. Jednocześnie organ odmówił przyznania płatności związanej do zwierząt gatunku bydło domowe z uwagi na brak dokonania wszystkich wymaganych zgłoszeń na podstawie przepisów o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, najpóźniej w dniu złożenia wniosku o przyznanie płatności związanych do bydła. Organ podał, że zwierzęta przybyły do siedziby stada w dniu [...] maja 2021 r., a zgłoszenia kupna do Kierownika Biura Powiatowego w R. z/s w P. dokonano w dniu [...] maja 2021 r. Wniosek o przyznanie płatności na 2021 rok został złożony w dniu [...] maja 2021 r., w związku z powyższym zwierzęta nie kwalifikują się do płatności, gdyż zgłoszenie zwierząt nastąpiło po dniu złożenia wniosku.

W złożonym odwołaniu skarżący podał, że zakup 15 sztuk bydła nastąpił w dniu [...] maja 2021 r., tak więc w dniu [...] maja 2021 r. tj. na dzień złożenia wniosku o przyznanie płatności, zwierzęta fizycznie znajdowały się w jego gospodarstwie. Skarżący zaznaczył, że to sprzedający zgodnie z umową sprzedaży zobowiązał się do zgłoszenia przemieszczenia sztuk bydła, jednakże w tym czasie przebywał poza granicami kraju, gdzie została nałożona na niego kwarantanna z powodu pozytywnego wyniku wirusa SARS-COV2 i nie dopełnił warunków umowy.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2022 r. Inne utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ przytoczył treść przepisów: ustawy z dnia [...] lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2021 r., poz. 2114 z późn. zm., zwaną dalej "ustawą o płatnościach"), rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu (Dz. U. poz. 351 z późn. zm.) oraz rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z dnia 20.06.2014 r., str. 48, z późn. zm.) mających zastosowanie w sprawie.

Organ podkreślił, że złożenie wniosku o przyznanie dopłat jest sui generis oświadczeniem woli i wiedzy osoby ubiegającej się o pomoc finansową. Wnioskodawca podejmuje suwerenną decyzję o zakresie, w jakim ubiega się o wsparcie finansowe oraz składa oświadczenie (w sekcji IX wniosku Oświadczenia i zobowiązania), co do stanu faktycznego pod rygorem odpowiedzialności karnej jednocześnie oświadczając, że posiada pełnię wiedzy o warunkach przyznawania dopłat. Oznacza to, że wnioskujący podejmuje ryzyko i przyjmuje odpowiedzialność za błędne wypełnienie wniosku o przyznanie dopłat. Tym samym skutki działań i zaniedbań - tak pozytywne jak i negatywne obciążają odwołującego. Skarżący ubiegając się o przyznanie płatności na rok 2021 potwierdził zatem znajomość zasad przyznawania płatności i pod groźbą odpowiedzialności karnej złożył wymagane oświadczenia jako zgodne ze stanem faktycznym. W przedmiotowej sprawie bezsporna jest okoliczność niespełnienia wymogu zgłoszenia przemieszczenia 15 sztuk bydła w systemie IRZ, w dniu lub przed dniem złożenia wniosku o płatności. Bydło przybyło do stada w dniu [...] maja 2021 r., zaś zgłoszenie przemieszczenia sztuk bydła miało miejsce w dniu [...] maja 2021 r., tj. dwa dni po złożeniu wniosku o przyznanie płatności w kampanii 2021. Powyższy fakt spowodował konieczność odmówienia płatności związanej do zwierząt gatunku bydło domowe. Skarżący nie wywiązał się bowiem z ciążących na nim obowiązków w zakresie identyfikacji i rejestracji zwierząt, gdyż niezależnie od obowiązku sprzedawcy, również na nim ciążył obowiązek zgłoszenia przemieszczenia zakupionych sztuk bydła w dniu lub przed dniem złożenia wniosku o przyznanie płatności.

W złożonej skardze skarżący zarzucił:

1. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonej decyzji polegający na bezzasadnym przyjęciu, że skarżący złożył nieprawidłowo wniosek o przyznanie mu dopłat do 15 sztuk bydła domowego za 2021 rok to znaczy jeszcze przed zgłoszeniem do systemu IRZ przemieszczenia 15 sztuk bydła, które skarżący zakupił i przybyło ono do stada w dniu [...] maja 2021 roku, gdy w rzeczywistości zgłoszenie do systemu przemieszczenia 15 sztuk bydła domowego do stada nastąpiło przed złożeniem wniosku o dopłaty do 15 sztuk bydła za 2021 rok przez Z. B., który sprzedał skarżącemu w/w bydło domowe, a więc wniosek został złożony prawidłowo,
2. naruszenie przepisu art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia [...] czerwca 1960 Kodeks postępowania administracyjnego z późniejszymi zmianami poprzez bezpodstawne zastosowanie tego przepisu w sprawie, tj. utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w R. z/s w P. z dnia [...] lutego 2022 r.

Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o:

• przesłuchanie w charakterze świadka Ł. P. na okoliczność, że wykonując zlecone przez skarżącego czynności związane ze składaniem wniosków do ARiMR o różne dopłaty w tym także, o dopłaty za 2021 rok do 15 sztuk bydła domowego zgłosił w sposób prawidłowy, że 15 sztuk bydła domowego wraz z paszportami znajdowało się już u skarżącego
• przesłuchanie skarżącego, na okoliczności związane ze złożeniem wniosku o dopłaty do 15 sztuk bydła domowego za 2021 rok i zgłoszeniem przemieszczenia 15 sztuk bydła domowego do skarżącego,
• przeprowadzenie dowodu z pełnej dokumentacji dotyczącej zgłoszonego wniosku o dopłatę do 15 sztuk bydła domowego za 2021 rok na okoliczność treści tego wniosku i treści załączonych dokumentów, a także na
• zmianę zaskarżonej decyzji poprzez uwzględnienie wniosku skarżącego o przyznanie mu dopłaty do 15 sztuk bydła domowego za 2021 rok i uchylenie tym samym kary administracyjnej w kwocie [...]złotych nałożonej na skarżącego
• ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia [...] lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia [...] sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 – dalej: "p.p.s.a.") lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Na wstępie wyjaśnić należy, że sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia [...] marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.). Zgodne z tym przepisem, przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W będącej przedmiotem kontroli sądowej sprawie, zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia [...] lipca 2022 r. skierowano sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym (k. 37). Przed wydaniem wyroku umożliwiono stronie wypowiedzenie się w sprawie, z której to możliwości strona skorzystała wnosząc pismo z [...] czerwca 2022 r. (k. 31).

Zdaniem Sądu zaskarżona do sądu decyzja (jak też poprzedzająca ją decyzja organu I instancji) nie narusza prawa.

Spór dotyczy tego, czy organ zasadnie odmówił przyznania Skarżącemu płatności związanej do 15 sztuk bydła domowego.

Płatność do zwierząt gatunku bydło domowe (Bos taurus) przysługuje na podstawie ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2021 r., poz. 2114 z późn. zm.). Zgodnie z art. 16 ust. 2 tej ustawy, płatności związane do zwierząt gatunku bydło domowe są przyznawane rolnikowi w formie: 1) płatności do bydła, jeżeli: a) posiada samice lub samce tego gatunku:

• których wiek w dniu 15 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, nie przekracza 24 miesięcy,
• przez okres 30 dni od dnia złożenia wniosku o przyznanie tej płatności,

2. liczba zwierząt, o których mowa w lit. a, objętych wnioskiem o przyznanie tej płatności złożonym przez tego rolnika, wynosi co najmniej 3 sztuki, przy czym płatności związane do bydła są przyznawane maksymalnie do 20 sztuk zwierząt.

Zgodnie z § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu (Dz. U. poz. 351 z późn. zm.), płatności związane do bydła, płatności związane do krów oraz płatności związane do kóz przysługują do zwierząt, w odniesieniu do których rolnik ubiegający się o przyznanie tych płatności dokonał zgłoszeń wymaganych na podstawie przepisów o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt oraz które spełniają wymagania w zakresie identyfikacji określone w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt.

Zdaniem Sądu organ prawidłowo ustalił, że skarżący powyższego wymogu nie dochował. Zakup i przemieszczenie stada (15 zgłoszonych do płatności zwierząt) nastąpiło w dniu [...].05.2021r., wniosek o płatność został złożony [...].05.2021, zaś zgłoszenia zakupionych sztuk bydła do rejestru w systemie IRZ (identyfikacji i rejestracji zwierząt) skarżący dokonał dopiero w dniu [...].05.2021r. (zaś sprzedający dopełnił tej czynności w dniu [...].05.2021r.). Zgłoszenie zwierząt do systemu rejestracji przez skarżącego cztery dni po złożeniu wniosku o płatność organ zasadnie uznał za naruszenie cytowanego wyżej § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2015 r. Nie można przyjąć, że na dzień złożenia wniosku rolnik "dokonał zgłoszeń wymaganych na podstawie przepisów o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt".

Nadto organ zasadnie stwierdził, że doszło do naruszenia art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia [...] kwietnia 2004r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt (Dz. U. z 2021r. poz. 1542) stanowiącym, iż posiadacz zwierzęcia gospodarskiego zgłasza kierownikowi biura: 1) informacje określone w art. 7 ust. 1 tiret drugie rozporządzenia nr [...] w terminie 7 dni - w przypadku bydła;(...). W tym wypadku zatem należało zgłosić kierownikowi biura ARiMR zdarzenie m.in. dot. przemieszczenia, nabycia zwierzęcia w terminie 7 dni od wystąpienia tego zdarzenia pod rygorem sankcji administracyjnych i karnych. Zakup nastąpił [...] maja 2021 r., a zgłoszenie przez kupującego - [...] maja 2021 r. (sprzedawca zgłosił zdarzenie [...] maja 2021 r.).

Organ zasadnie stoi na stanowisku, że celem uzyskania płatności, zgłoszenie bydła do systemu powinno było nastąpić przed złożeniem wniosku o płatność. W przeciwnym razie, zgodnie z § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2015 r., na dzień złożenia wniosku (17 maja) nie jest spełniony warunek uzyskania płatności i taka właśnie sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie.

Skarżący nie zaprzecza ustaleniu, że zgłosił stado do rejestru [...] maja 2021 r., a zatem po terminie, uważa jednak, że wystarczające powinno być zgłoszenie sprzedaży przez sprzedawcę [...] maja 2021 r.

Jednak, rację ma organ, że niezależnie od obowiązku sprzedawcy, również na kupującym (był nim Skarżący) ciążył obowiązek zgłoszenia przemieszczenia zakupionych sztuk bydła przed dniem złożenia wniosku o przyznanie płatności lub najpóźniej w tym dniu.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w R. z/s w P. wydał zatem zgodną z prawem decyzję, która zasadnie została utrzymana w mocy przez organ drugiej instancji. Nie doszło zatem do naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.

Zgłoszenie zwierząt przez nabywcę stada jest warunkiem uzyskania płatności na nie, dlatego fakt zgłoszenia przez sprzedawcę – co również miało miejsce po złożeniu wniosku – nie może być uznany za spełnienie warunku przewidzianego w § 12 rozporządzenia z [...] marca 2012 r., odnoszącego się do tego, aby stado było zgłoszone "na dzień złożenia wniosku".

W dniu [...].05.2021r. zgłoszenia dokonał sprzedawca bydła Z. B., zaś Skarżący jako kupujący dokonał zgłoszenia [...].05.2021r. Zasadnie organ w tej sytuacji uznał, że został przekroczony termin przewidziany w ustawie IRZ i są podstawy do naliczenia sankcji. Zgłoszenie dokonane przez sprzedawcę nie może być uznane za wystarczające do uzyskania dopłaty.

Wskazywany w skardze termin [...] lipca 2021 t. odnosił się do możliwości złożenia wniosku pomocowego w zakresie płatności bezpośrednich po terminie naboru. Nie dotyczy on sytuacji, jaka miała miejsce w realiach rozpoznawanej sprawy.

Wniosek o przesłuchanie przez Sąd strony i świadka nie mógł zostać uwzględniony, ponieważ sąd administracyjny nie prowadzi postępowania dowodowego, a sprawę rozstrzyga na podstawie akt. Istnieje – na zasadzie wyjątku – jedynie możliwość przeprowadzenia dowodu uzupełniającego z dokumentu (art. 106 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Taka potrzeba jednak w niniejszej sprawie nie zachodziła. Załączone do skargi potwierdzenie przyjęcia wniosku przez organ nie dotyczy zagadnienia objętego wątpliwościami, ponieważ w sprawie jest niesporne, że Skarżący złożył wniosek [...] maja 2021 r. i wynika to z dostarczonych przez organ dokumentów. Komplet dokumentów dotyczących rozpoznawanej sprawy został dostarczony przez organ, dokumenty te znajdują się w aktach sprawy.

P. Sąd nie stwierdził tego rodzaju uchybień, które powinny skutkować uchyleniem lub stwierdzeniem nieważności zaskarżonej decyzji, skargę - jako nieuzasadnioną - należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.