Uzasadnienie
P. z dnia [...] września 2020 r. J. M. (dalej także: Skarżący) zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej także: Zakład, ZUS, organ) o ponowne zajęcie się sprawą wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za miesiące od marca do maja 2020 r. z uwagi na zaginiecie wniosku. Skarżący podał, że wniosek został złożony do skrzynki podawczej w terminie pomiędzy 3 a [...] kwietnia 2020 r. Zaznaczył, że po otrzymaniu informacji o zaległości na koncie na przełomie sierpnia i września tego roku zorientował się, że powyższy wniosek nie został rozpatrzony a ślad po nim zaginął. Podał, że podjął próbę złożenia wniosku o umorzenie należności z tytułu składek za miesiące od marca do maja 2020 r. jednak dnia [...] września 2020 r. przyszła odmowa.
Zatem wraz z pismem z dnia [...] września 2020 r. przesłał ponownie kopię wniosku, który został złożony z prośbą o jego rozpatrzenie. Skarżący wskazał, że z uwagi na fakt, iż dokument trafił do skrzynki podawczej w wersji papierowej nie ma żadnego innego potwierdzenia poza załączonym dokumentem.
Decyzją z dnia [...] października 2020 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił Skarżącemu prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek z uwagi na niezłożenie wniosku w terminie do [...] czerwca 2020 r.
W złożonym odwołaniu Skarżący podkreślił, że oryginał wniosku na pewno wrzucił do skrzynki podawczej.
Decyzją z dnia [...] listopada 2020 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] października 2020 r. odmawiającą prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres marzec-maj 2020 r.
W uzasadnieniu decyzji organ podał, że zgodnie z art. 31 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 1842) – dalej: ustawa COVID – wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa art. 31zo, należnych za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r. płatnik składek przekazuje do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r. Zdaniem organu Skarżący do 30 czerwca 2020 r. nie złożył wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za marzec-maj 2020 r. W wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego stwierdzono, że okresie od 3 kwietnia 2020 r. do 10 kwietnia 2020 r. nie odnotowano wpływu wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek do skrzynki podawczej umieszczonej w Inspektoracie ZUS w N. nad N..
W dniu [...] kwietnia 2020 r. wpłynęło jedynie pełnomocnictwo udzielone J. C., które zostało nadane listem poleconym w dniu [...] kwietnia 2020 r. w Urzędzie Pocztowym w N. nad N.. Wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności składek za marzec-maj 2020 r. Skarżący złożył [...] września 2020 r. W związku z powyższym, nie przysługuje mu prawo do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres marzec-maj 2020 r.
W złożonej skardze Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] października 2020 r., zarzucając błędne ustalenie stanu faktycznego skutkujące uznaniem, że w sprawie Skarżącego nie złożono wniosku o zwolnienie go z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, za okres marzec-maj 2020 r., podczas gdy wniosek został prawidłowo i w terminie złożony w skrzynce podawczej w Inspektoracie ZUS w N. nad N., lecz najprawdopodobniej zagubiony przez organ.
Skarżący wniósł również o: zabezpieczenie nagrań z monitoringu z ZUS - Inspektoratu w N. nad N. z okresu 2 do [...] kwietnia 2020 r. - kamery obejmującej skrzynki, a następnie o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z tych nagrań na okoliczność ustalenia, czy L. D. jest widoczny na tym monitoringu celem ustalenia, czy osoba ta składała za pośrednictwem specjalne przygotowanej skrzynki jakiekolwiek dokumenty; przesłuchanie w charakterze świadków: J. C. oraz L. D. na okoliczność ustalenia, czy księgowa J. C. przygotowała dokumenty oraz czy zostały one złożone przez L. D. w skrzynce podawczej przygotowanej przez inspektorat w Nakle; zobowiązanie organu do udzielenia informacji o liczbie przyjętych spraw za pośrednictwem skrzynki podawczej w terminie od 2 do [...] kwietnia 2020 r. oraz o liczbie postępowań administracyjnych, w których Skarżący twierdzą, że ich dokumenty zostały zagubione podczas gdy organ kwestionuje, iż w ogóle zostały złożone.
Skarżący podał, że wniosek został wypełniony na początku kwietnia 2020 przez księgową J. C., która przed złożeniem go w Inspektoracie ZUS w N. nad N. przedłożyła go Skarżącemu do podpisu, ponieważ na dzień złożenia wniosku nie miała aktywnego pełnomocnictwa na ZUS PUE. Skarżący podkreślił, że otrzymał informację zwrotną, iż wniosek został złożony, tj. wrzucony do skrzynki podawczej. Dopiero w momencie otrzymania informacji o zaleganiu ze składkami dowiedział się, że tego wniosku nie ma. Jest w posiadaniu kserokopii wniosku RDZ złożonego na początku kwietnia. Zdaniem strony, logicznym jest, że dnia [...] kwietnia 2020 r. J. C. nie nadawałaby pocztą - w ślad za wnioskiem - samego dokumentu pełnomocnictwa, gdyby wcześniej nie złożyła wniosku o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne. Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres marzec-maj 2020 r.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a–c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) – dalej: jako "p.p.s.a." – lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Na wstępie wyjaśnić należy, że sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 374 ze zm.). Zgodne z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.
Ponadto stosownie do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 października 2020 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz.U. z 2020 r. poz. 1829), począwszy od 17 października 2020 r. miasto na prawach powiatu Bydgoszcz, będące siedzibą tut. Sądu, zostało objęte strefą czerwoną. W związku z tym zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 17 marca 2021 r. skierowano sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 kwietnia 2021 r. (por. k. 15 akt sądowych).
Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z 22 października 2020 r. sygn. akt II FSK 1389/18 i II FSK 1600/18 w sytuacji objęcia strefą czerwoną, skierowanie sprawy celem rozpoznana na posiedzeniu niejawnym nie jest uzależnione od zgody lub sprzeciwu strony. Podobnie orzekł NSA w postanowieniu z 1 grudnia 2020 r. sygn. akt II FSK 2207/18. Powyższe znajduje także oparcie w poglądzie zaprezentowanym w uchwale NSA z dnia 30 listopada 2020 r., sygn. akt II OPS 6/19.
Sąd w obecnym składzie ww. poglądy podziela. W konsekwencji skierowanie niniejszej sprawy na posiedzenie niejawne nie ma charakteru dowolnego.
Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że nie ona narusza prawa w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.
Przedmiotem oceny Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2020 r. utrzymująca w mocy własną decyzję z dnia [...] października 2020 r. w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres marzec-maj 2020 r.
Jak wynika z ustaleń organu Skarżący wystąpił o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r. jako płatnik składek, który ma zgłoszonych do ubezpieczeń społecznych innych ubezpieczonych (w tym siebie) – pkt. II.1. wniosku. Decyzją z dnia [...] października 2020 r. Zakład, powołując się na art. 31zo ust. 1 i art. 31zp ustawy COVID-19 odmówił Skarżącemu prawa do zwolnienia z opłacania należności składkowych na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za miesiące od marca do maja 2020 r., ponieważ Skarżący nie złożył wniosku w terminie do dnia 30 czerwca 2020 r. Organ przyjął, że wniosek został złożony w dniu [...] września 2020 r. Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia [...] listopada 2020 r. Zakład utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ wskazał, że wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania składek nie został złożony w terminie wynikającym z art. 31zp ust. 1 ustawy COVID, tj. do 30 czerwca 2020 r.
Należy zauważyć, że zgodnie z art. 31zo ust. 1 ustawy COVID-19 na wniosek płatnika składek zwalnia się z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należne za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek:
- 1) przed dniem 1 lutego 2020 r. i na dzień 29 lutego 2020 r.,
- 2) w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 29 lutego 2020 r. i na dzień 31 marca 2020 r.,
- 3) w okresie od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 marca 2020 r. i na dzień 30 kwietnia 2020 r.
- – zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych.
Ponadto w myśl art. 31zp ust. 1 ustawy COVID-19 warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, w przypadku składek należnych za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r. jest przekazanie przez płatnika składek do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek w terminie nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r.
Skarżący konsekwentnie utrzymuje, że wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania składek w postaci papierowej datowany na [...] kwietnia 2020 r. został złożony (wrzucony) do skrzynki podawczej w dniach pomiędzy 3 a [...] kwietnia 2020 r. W skardze doprecyzowano, że osobą, która złożyła wniosek był L. D.. Sposób złożenia wniosku był natomiast spowodowany brakiem aktualnego pełnomocnictwa składanego na formularzu "PEL", co uniemożliwiało złożenie wniosku za pośrednictwem Portalu Usług Elektronicznych (PUE) ZUS. Z uzasadnienia skargi wynika, że J. C. nadała na poczcie dokument pełnomocnictwa w dniu [...] kwietnia 2020 r. Jednocześnie w piśmie z dnia [...] września 2020 r. wskazano, że Skarżący nie dysponuje żadnym potwierdzeniem, że wniosek o zwolnienie od opłacania składek trafił do skrzynki podawczej.
Ponadto w uzasadnieniu skargi Skarżący podniósł, że o złożeniu wniosku we wskazanym wyżej terminie świadczy to, że w przeciwnym razie J. C. nie nadawałaby pocztą pełnomocnictwa, gdyż działanie takie byłoby nielogiczne.
W ocenie Sądu w niniejszej sprawie rację należy przyznać organowi. Jak wskazał Zakład w zaskarżonej decyzji przeprowadzono postępowanie wyjaśniające, które wykazało, że nie odnotowano w terminie między 3 a 10 kwietnia 2020 r. wpływu wniosku Skarżącego o zwolnienie z opłacania składek. Potwierdzono natomiast wpływ w dniu [...] kwietnia 2020 r. pełnomocnictwa udzielonego J. C.. Należy zgodzić się z organem nie zachodzi zależność między rzekomym złożeniem wniosku a pełnomocnictwem. W istocie rzeczy pełnomocnictwo nie jest wymagane w sprawie, choć nie tyle do wrzucenia wniosku do skrzynki, co do załatwienia sprawy jako takiej, a wniosek, którego kserokopię załączono do pisma z dnia [...] września 2020 r. został podpisany przez Skarżącego.
W toku postępowania zaś Skarżący nie wykazał, że wniosek istotnie został złożony. Należy zauważyć, że z jednej strony pełnomocnictwo zostało złożone za pośrednictwem poczty, co dało możliwość skutecznego wykazania wniesienia tego pisma, zaś kluczowy dla strony dokument, czyli sam wniosek miał być złożony przez wrzucenie do skrzynki podawczej, co miało miejsce na niespełna 3 miesiące przed ostatecznym terminem na złożenie wniosku. Jakkolwiek złożenie wniosku bezpośrednio w skrzynce podawczej było jedną z form przewidzianych przez obowiązujące przepisy dla skuteczności tej czynności, to Skarżący będąc przedsiębiorcą winien brać pod uwagę, że ta forma może utrudnić lub pozbawić go możliwości wykazania faktu złożenia wniosku. W tym okresie, mając powyższe na uwadze, Skarżący nie podjął także próby uzyskania informacji o stanie zaawansowania rozpoznania jego sprawy. Oczywiście na organie, w świetle obowiązujących przepisów ciąży obowiązek informowania, jednakże, w przypadku, gdy w praktycznie w niniejszej sprawie postępowanie nie zostało wszczęte z uwagi na brak złożenia wniosku, to obowiązek taki po stronie organu nie powstał. Przypomnieć jednocześnie należy, w piśmie z dnia [...] września 2020 r. jednoznacznie wskazano, że Skarżący nie dysponuje żadnym potwierdzeniem, że wniosek trafił do skrzynki podawczej.
Ponadto w Skarżący wniósł o: zabezpieczenie nagrań z monitoringu z ZUS - Inspektoratu w N. nad N. z okresu 2 do [...] kwietnia 2020 r. - kamery obejmującej skrzynki, a następnie o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z tych nagrań; przesłuchanie w charakterze świadków: J. C. oraz L. D.; zobowiązanie organu do udzielenia informacji o liczbie przyjętych spraw za pośrednictwem skrzynki podawczej w terminie od 2 do 15 kwietnia 2020 r. oraz o liczbie postępowań administracyjnych, w których skarżący twierdzą, że ich dokumenty zostały zagubione podczas gdy organ kwestionuje, iż w ogóle zostały złożone.
W związku z powyższym należy zauważyć, że zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.
W świetle tego uregulowania dopuszczenie dowodu przez sąd administracyjny jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem sądu, ma charakter wyjątkowy i następuje, gdy jest to konieczne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości, a także nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w danej sprawie. W świetle treści art. 106 § 3 p.p.s.a., mając na względzie ugruntowany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym pogląd, nie budzi także żadnych wątpliwości, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nie może być prowadzone postępowanie dowodowe z zeznań świadków (por. wyrok NSA z dnia 16 lutego 2018 r., sygn. akt I GSK 128/16, publ.: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Jednocześnie – zdaniem Sądu – zarówno zbiorcza informacja o ilości wniosków złożonych w terminie 2-15 kwietnia 2020 r. za pośrednictwem skrzynki podawczej, jak i zapis monitoringu mający potwierdzić, czy L. D. składał do tej skrzynki jakiekolwiek dokumenty, nie były niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie, czyli czy konkretny wniosek Skarżącego o zwolnienie od obowiązku opłacania składek został przesłany w terminie przewidzianym w art. 31zp ust. 1 ustawy COVID-19.
W związku z powyższym wnioski Skarżącego o przeprowadzenie dowodów Sąd oddalił.
Wobec niezasadności podniesionych w skardze zarzutów, mając na uwadze, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
T. Wójcik U. Wiśniewska J. Szulc