Wyrok WSA w Bydgoszczy z 6 października 2020 r., I SA/Bd 357/20

Sąd

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy

Rozpoznanie

na rozprawie w dniu 6 października 2020r.

Sprawa

sprawy ze skargi M. T. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] [...]. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia oraz zawieszenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę

Skład

Sędzia WSA Jarosław Szulc przewodniczący
Sędzia WSA Mirella Łent
Sędzia WSA Agnieszka Olesińska sprawozdawca
Starszy asystent sędziego Daniel Łuczon protokolant

Uzasadnienie

Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. prowadzi z majątku M. T. (Skarżący) postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] r. obejmujących należności z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia 2014 r. do marca 2014 r. i od maja 2014 r. do grudnia 2014 r. Należności wymienione w tytułach wykonawczych wynikają z decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. z dnia [...] r. określającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za ww. okresy rozliczeniowe. Celem wyegzekwowania należności Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. zawiadomieniem z dnia [...] r. dokonał zajęcia rachunku bankowego Skarżącego w [...] S.A. Zawiadomienie o zajęciu wraz z odpisami tytułów wykonawczych zostało skutecznie doręczone w dniu [...] r. Pismem z dnia [...] r. Skarżący wystąpił z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych podnosząc następujące zarzuty:

• prowadzenie postępowania egzekucyjnego w oparciu o tytuły wykonawcze, które zostały wystawione bez podstawy prawnej, albowiem decyzja z dnia [...] r. wskazana w części E. poz. 3-5 nie istnieje i nie występuje w obrocie prawnym z uwagi na brak jej skutecznego doręczenia zarówno w sposób bezpośredni, jak i zastępczy,
• prowadzenie postępowania egzekucyjnego na wniosek Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. (wierzyciela), który świadomie wprowadził organ egzekucyjny w błąd, co do istnienia obowiązku wskazanego w tytułach wykonawczych,
• prowadzenie postępowania egzekucyjnego w warunkach nieistniejącego obowiązku wskazanego w tytułach wykonawczych, z uwagi na brak doręczenia decyzji podatkowej określającej zobowiązanie podatkowe,
• prowadzenie postępowania egzekucyjnego z naruszeniem zasady praworządności określonej w art. 6 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego przez działanie obu organów (organu egzekucyjnego i wierzyciela) nie na podstawie przepisów prawa i w oparciu o nieistniejące akty administracyjne.

Zdaniem Skarżącego organ powinien umorzyć prowadzone postępowanie egzekucyjne w oparciu o art. 59 § 1 pkt 2, 4 i 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Skarżący równocześnie wniósł o natychmiastowe zaprzestanie prowadzenia postępowania egzekucyjnego i zawieszenie egzekucji administracyjnej do czasu rozpatrzenia złożonego wniosku.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. postanowieniem z dnia [...] r. odmówił umorzenia oraz odmówił zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] r.

Po rozpatrzeniu zażalenia, Dyrektor Izby Skarbowej przytoczył art. 59 § 1 i art. 56 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j.t. Dz.U. z 2019 r. poz. 1438 ze zm.) i stwierdził, że nie znalazł podstaw do zakwestionowania zaskarżonego postanowienia.

Organ wskazał, że istotą sporu w tej sprawie jest skuteczność doręczenia decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. z dnia [...] r., która wskazana została w tytułach wykonawczych jako podstawa prawna określonego tym orzeczeniem obowiązku, bowiem od prawidłowego rozstrzygnięcia tej kwestii uzależnione jest stwierdzenie, czy w sprawie zaistniała przesłanka w postaci nieistnienia obowiązku, na którą Skarżący się powołuje wnosząc o umorzenie postępowania egzekucyjnego.

Organ wyjaśnił, że z akt sprawy wynika, iż decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. z dnia [...] r. przesłano za pośrednictwem poczty na adres wskazany przez Skarżącego jako adres zamieszkania, tj. [...] G. ul. [...]. Przesyłkę zawierającą decyzję awizowano w dniach [...] r. i [...] r. Wobec niepodjęcia jej w terminie przesyłka została zwrócona do Urzędu Skarbowego w G.. Decyzję uznano za doręczoną z upływem ostatniego dnia 14-dniowego okresu liczonego od daty pierwszego awizowania przesyłki, a więc zgodnie z art. 150 § 4 ustawy Ordynacja podatkowa. W tej sytuacji uznać trzeba, że doręczenie było skuteczne i nastąpiło [...] r.

Odnosząc się do argumentacji, że decyzja podatkowa powinna być skierowana na adres: [...] G. ul. [...] organ zauważył, iż z załączonego do zażalenia wydruku z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG) wynika, iż adres ten został zgłoszony jako stałe miejsce wykonywania działalności gospodarczej. Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. nie został jednak poinformowany o tym, aby adres ten traktować jako adres do doręczeń. Organ podkreślił, że informacja o konieczności zawiadomienia organu podatkowego o zmianie adresu zawarta była w postanowieniu Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. z dnia [...] r. o wszczęciu postępowania podatkowego. Postanowienie to, adresowane na ul. [...] w G., odebrał Skarżący osobiście w dniu [...] r.

Wobec powyższego organ stwierdził, że decyzja została doręczona prawidłowo, a zatem weszła do obrotu prawnego i może stanowić podstawę prawną obowiązku wskazanego w tytułach wykonawczych. Skoro tytuły wykonawcze zawierają podstawę prawną obowiązku i wszystkie inne elementy, o których mowa w art. 27 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wszczęcie i prowadzenie w oparciu o te tytuły egzekucji jest zgodne z prawem.

Dyrektor uznał, że obowiązek objęty tytułami wykonawczymi istnieje i jest wymagalny, co oznacza, że nie zachodzi przesłanka do umorzenia postępowania egzekucyjnego z art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, na którą wskazano we wniosku z dnia [...] r.

W wyniku dokonanej analizy akt sprawy organ odwoławczy stwierdził, że nie wystąpiła żadna z przesłanek, o których mowa w art. 56 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W sprawie nie nastąpiło wstrzymanie wykonania ani odroczenie terminu wykonania obowiązku. Nie była też w tym czasie rozłożona na raty spłata należności z tytułu podatku od towarów i usług. Obowiązek podatkowy wynika z decyzji z dnia [...] r., która po uzyskaniu przymiotu ostateczności stanowiła podstawę do wystawienia tytułów wykonawczych. Nie wystąpiły także pozostałe przesłanki wymienione przez ustawodawcę w przywołanym art. 56 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z art. 56 § 1 pkt 5 cyt. ustawy zawieszenie postępowania egzekucyjnego może nastąpić również w innych okolicznościach, niż wskazane w art. 56 § 1 pkt 1-4 pod warunkiem, że wynika to z przepisów o charakterze ustawowym. Sytuacje takie może przewidywać zarówno ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jak i ustawy szczególne, a takie sytuacje w tej sprawie nie wystąpiły. Organ stwierdził zatem, że na dzień wydania zaskarżonego postanowienia nie wystąpiły żadne okoliczności, o których mowa w art. 56 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, uzasadniające zawieszenie postępowania egzekucyjnego.

W skardze do tut. Sądu Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i stwierdzenie co do istoty sprawy, że decyzja podatkowa z dnia [...] r. nie występuje w obrocie prawnym. Zarzucił naruszenie:

• art. 27 § 1 pkt 3 i 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przez prowadzenie postępowania egzekucyjnego w oparciu o tytuły wykonawcze, które zostały wystawione bez podstawy prawnej, albowiem decyzja z dnia [...] r. wskazana w części E. Poz.3-5 nie istnieje i nie występuje w obrocie prawnym z uwagi na brak jej skutecznego doręczenia podatnikowi zarówno w sposób bezpośredni jak i zastępczy,
• art. 59 § 1 pkt 2 i pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przez prowadzenie postępowania egzekucyjnego wskutek wniosku Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. (wierzyciela), który świadomie wprowadził organ egzekucyjny w błąd co do istnienia obowiązku wskazanego w tytułach wykonawczych,
• art. 212 ordynacji podatkowej przez prowadzenie postępowania egzekucyjnego w warunkach nieistniejącego obowiązku wskazanego w tytułach wykonawczych z uwagi na brak doręczonej decyzji podatkowej określającej zobowiązanie podatkowe,
• prowadzenie postępowania egzekucyjnego z naruszeniem zasady praworządności określonej w art. 6 Kpa przez działanie obu organów nie na podstawie przepisów prawa i w oparciu o nieistniejące akty administracyjne,
• art. 59 § 1 pkt 9 ordynacji podatkowej i procedowanie sprawy w postępowaniu zażaleniowym pomimo przedawnienia zobowiązania podatkowego objętego tytułami wykonawczymi co organ nadzoru w trybie art. 23 § 1 ustawy egzekucyjnej powinien brać pod uwagę z urzędu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – dalej p.p.s.a.), uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie – w myśl art. 135 p.p.s.a. – następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady, skutkujące koniecznością uchylenia aktu administracyjnego, stwierdzeniem jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. W wypadku niestwierdzenia takich wad, sąd skargę oddala, co wynika z art. 151 p.p.s.a.

Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. z dnia [...] r. została skutecznie doręczona, ponieważ od jej prawidłowego doręczenia uzależniona jest przesłanka nieistnienia obowiązku, na którą Skarżący się powołuje wnosząc o umorzenie postępowania egzekucyjnego.

W przypadku doręczenia decyzji podatkowych zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (j.t. Dz.U. z 2019 r. poz. 900 ze zm.). Zgodnie z art. 148 § 1 tej ustawy pisma doręcza się osobom fizycznym pod adresem miejsca ich zamieszkania albo pod adresem do doręczeń w kraju. W przypadku nieobecności adresata w miejscu zamieszkania albo pod adresem do doręczeń w kraju pisma doręcza się za pokwitowaniem pełnoletniemu domownikowi, a gdyby go nie było lub odmówił przyjęcia pisma – sąsiadowi, zarządcy domu lub dozorcy – gdy osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Zawiadomienie o doręczeniu pisma sąsiadowi, zarządcy domu lub dozorcy umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub na drzwiach mieszkania adresata, lub w widocznym miejscu przy wejściu na posesję, na której zamieszkuje adresat lub której adres wskazano, jako adres do doręczeń (art. 149). Zgodnie natomiast z art. 150 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany wart. 148 § 1 lub art. 149:

1. operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej – w przypadku doręczenia pisma przez operatora pocztowego,
2. pismo składa się na okres 14 dni w urzędzie gminy (miasta) – w przypadku doręczenia pisma przez pracownika organu podatkowego lub przez inna upoważnioną osobę.

Stosownie do art. 150 § 2 powołanej ustawy, zawiadomienie o pozostawieniu pisma w miejscu określonym w § 1, wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie 7 dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub miejsca wskazanego, jako adres do doręczeń w kraju, na drzwiach jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. Przepis art. 150 § 3 stanowi natomiast, że w przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż 14 dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. W przypadku niepodjęcia pisma doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (art. 150 § 4).

W niniejszej sprawie decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. z dnia [...] r. przesłano za pośrednictwem poczty na adres podany przez Skarżącego jako adres zamieszkania, tj. [...] G. ul. [...]. Zgodnie bowiem z brzmieniem powołanego wyżej art. 148 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa pisma doręcza się osobom fizycznym pod adresem miejsca ich zamieszkania albo pod adresem do doręczeń w kraju. Taki adres był również wskazany na załączonym do akt wydruku z bazy [...] zawierającym dane identyfikacyjne i adresowe Skarżącego. Przesyłkę zawierającą decyzję awizowano w dniach [...] r. i [...] r. Wobec niepodjęcia jej w terminie przesyłka została zwrócona do Urzędu Skarbowego w G.. Decyzję uznano za doręczoną z upływem ostatniego dnia 14-dniowego okresu liczonego od daty pierwszego awizowania przesyłki, a więc zgodnie z art. 150 § 4 ustawy Ordynacja podatkowa. W tej sytuacji organ poprawnie uznał, że doręczenie nastąpiło [...] r.

Odnosząc się do argumentacji, że decyzja podatkowa powinna być skierowana na adres: [...] G. ul. [...] Sąd zauważa, iż z przedłożonego przez Skarżącego wydruku z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG) wynikało, że adres ten został zgłoszony, jako stałe miejsce wykonywania działalności gospodarczej. Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. nie został jednak poinformowany o tym, aby adres ten traktować jako adres do doręczeń. Sąd podkreśla, iż osoby prowadzące działalność gospodarczą mają obowiązek informować urząd skarbowy o zmianie swoich danych adresowych, o czym stanowi art. 9 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (Dz.U. z 2020 r. poz. 170). Przedsiębiorcy podlegający wpisowi do CEIDG mają obowiązek zgłaszać organowi dokonane zmiany w powyższym zakresie. Dokonanie aktualizacji danych ewidencyjnych w CEIDG nie stanowi jednak realizacji obowiązku poinformowania organu podatkowego o zmianie adresu na potrzeby postępowania podatkowego. Zgodnie bowiem z treścią art. 146 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa w trakcie postępowania podatkowego podatnik jest zobligowany zawiadomić organ podatkowy o zmianie swojego adresu. Zmianę adresu należy zgłosić w ramach i na potrzeby konkretnej sprawy. W niniejszej sprawie nie dopełniono tego obowiązku. Podkreślić także trzeba, że informacja o konieczności zawiadomienia organu podatkowego o zmianie adresu zawarta była w postanowieniu Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. z dnia [...] r. o wszczęciu postępowania podatkowego. Postanowienie to adresowane na ul. [...] w G. Skarżący odebrał osobiście w dniu [...] r. Przedmiotowa decyzja została więc doręczona prawidłowo, weszła zatem do obrotu prawnego i może stanowić podstawę prawną obowiązku wskazanego w tytułach wykonawczych.

Skoro tytuły wykonawcze zawierają podstawę prawną obowiązku i wszystkie inne elementy, o których mowa w art. 27 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wszczęcie i prowadzenie w oparciu o te tytuły egzekucji jest zgodne z prawem, a zastosowane w toku egzekucji środki egzekucyjne doprowadziły do przerwania biegu terminu przedawnienia.

Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdza, że obowiązek objęty tytułami wykonawczymi istnieje i jest wymagalny, co oznacza, że nie zachodzi przesłanka do umorzenia postępowania egzekucyjnego z art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, na którą powołuje się Skarżący.

W ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie wystąpiła także żadna z przesłanek do zawieszenia postępowania egzekucyjnego, o które wnioskował Skarżący. Brak okoliczności wskazanych w art. 56 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji spowodował, że żądanie Skarżącego w tym zakresie również nie mogło zostać uwzględnione.

Zarzuty skargi nie potwierdziły się, a Sąd, nie będąc związany ich granicami nie dopatrzył się żadnych innych podstaw do wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.