Uzasadnienie
Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w B. prowadził postępowanie egzekucyjne z majątku zobowiązanego P. Z. na wniosek wierzyciela - [...] [...] ("Skarżąca", "[...]") na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]. Zawiadomieniem z dnia [...] maja 2017r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w [...] S.A. Następnie zawiadomieniami z dnia [...] kwietnia 2019 r. dokonano zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego odpowiednio w [...] S.A. i w [...] S.A. W odpowiedzi banki odpowiednio pismami z dnia [...] maja 2020 r. oraz z dnia [...] kwietnia 2019 r. poinformowały o przeszkodzie w realizacji zajęć z uwagi na brak środków pieniężnych na rachunku zobowiązanego.
Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w B. postanowieniem z dnia [...] lipca 2020r. umorzył z powodu bezskuteczności egzekucji, w trybie art. 59 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020r. poz. 1427 ze zm. dalej jako: "u.p.e.a."), postępowanie egzekucyjne prowadzone z majątku zobowiązanego P. Z.. Organ egzekucyjny pismem z dnia [...] września 2020 r. zawiadomił wierzyciela o wysokości kosztów egzekucyjnych.
W związku z powyższym wierzyciel pismem z dnia [...] września 2020 r. zwrócił się do organu egzekucyjnego z wnioskiem o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych.
Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w B. postanowieniem z dnia [...] października 2020 r. obciążył wierzyciela – [...] [...] kosztami egzekucyjnymi w wysokości [...] zł powstałymi w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym z majątku zobowiązanego P. Z..
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, postanowieniem z dnia [...] grudnia 2020r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w B..
W uzasadnieniu organ przywołał art. 64 § 1 pkt 1-14, oraz art. 64d i art. 64c § 6 i § 7 u.p.e.a. podając, że nie zgadza się z twierdzeniem wierzyciela, iż został on obciążony zbyt wysoką opłatę manipulacyjną bez uwzględnienia wytycznych Trybunału Konstytucyjnego zawartych w wyroku z dnia 28 czerwca 2016 r. sygn. akt. SK 31/14. Wypełniając lukę prawodawczą przyjęto rozwiązanie miarkowania kosztów egzekucyjnych z zastosowaniem wskazówek Trybunału. Uwzględniono różnice wysokości opłat przyjętych przez ustawodawcę w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji pomiędzy 4% a 8% w zależności od stopnia skomplikowania czynności, za którą opłata jest naliczona.
W związku z tym skoro, jak wynika z art. 64 § 1 pkt 6 u.p.e.a., przy skomplikowanej czynności zajęcia nieruchomości maksymalna opłata dla tego zajęcia wynosi [...] zł stanowiąc 8% egzekwowanej należności, to zachowując proporcję, wyliczona według tej samej metody 1% opłata manipulacyjna nie może być wyższa niż [...] zł. Zdaniem organu Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego prawidłowo zatem określił opłatę manipulacyjną w wysokości [...] zł, która mieści się w granicach wartości ustalonej według powyższej metody i nie przekracza kwoty [...]zł. Podkreślono, że opłata manipulacyjna jest odrębną opłatą, naliczaną obok innych opłat za dokonanie poszczególnych czynności egzekucyjnych i jest ona należna organowi egzekucyjnemu nawet wówczas, gdyby po doręczeniu zobowiązanemu tytułu wykonawczego okazało się, że egzekucja jest bezskuteczna z uwagi na brak majątku zobowiązanego. Jest ona niezależna od zastosowanych środków egzekucyjnych i wyegzekwowania jakichkolwiek kwot na poczet dochodzonej wierzytelności.
Organ wskazał, że opłata manipulacyjna stanowi swego rodzaju zwrot wydatków poniesionych przez organ egzekucyjny za wszelkie podejmowane czynności manipulacyjne (np. wystawienie i doręczenie tytułu wykonawczego) dokonane w toku prowadzonej egzekucji, a obowiązek jej zapłaty, nie zależy od efektów tych czynności i całego postępowania egzekucyjnego. Organ podał, że obciążając wierzyciela kosztami egzekucyjnymi, Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w B. wziął pod uwagę rzeczywiste wydatki i koszty związane z dokonanymi w toku postępowania egzekucyjnego czynnościami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny miał na względzie także to, że wysokość i zasady pobierania opłat powinny zapewnić finansowanie aparatu egzekucyjnego, przy zachowaniu racjonalnej zależności między wysokością opłat w egzekucji a czynnościami organu, za podjęcie których opłaty te zostały naliczone.
Odpierając zarzut, że Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w B. w ogóle nie rozważył i nie odniósł się w żaden sposób do stopnia skomplikowania i czasochłonności podejmowanych przez organ egzekucyjny czynności organ zauważył, że kwestia ta została wyjaśniona w treści zaskarżonego postanowienia (str. 2 i 3). Odnosząc się do wskazania, że wysokość opłaty manipulacyjnej powinna być określana z uwzględnieniem przepisów ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz.1553 ze zm.) Dyrektor wyjaśnił, że organy administracji publicznej, jak wskazano wyżej, działają na podstawie obowiązujących przepisów prawa. Nowe przepisy dotyczące naliczania kosztów egzekucyjnych wejdą w życie 20 lutego 2021r. i dopiero wówczas organy egzekucyjne będą zobligowane do ich stosowania. Organ egzekucyjny odstąpił od obciążenia wierzyciela opłatą za zajęcie rachunku bankowego, bowiem zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych, opłata ta jest należna wyłącznie w przypadku zajęcia wierzytelności, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca.
Podsumowując Dyrektor podkreślił, że na organie egzekucyjnym ciąży ustawowy obowiązek dochodzenia kosztów egzekucyjnych, których wysokość określają przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W związku z tym Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w B. nie mógł wydać odmiennego rozstrzygnięcia w tym przedmiocie sprawy.
Na powyższe postanowienie, pismem z dnia [...] grudnia 2020 r. wierzyciel złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy wnosząc o dopuszczenie dowodów z dokumentów: postanowienia Naczelnika Z. Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] listopada 2019 r. i z Oceny Skutków Regulacji projektu ustawy o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz poprzedzającego je postanowienia Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] października 2020 r. Zarzucił naruszenie:
- 1) przepisów prawa materialnego, tj.:
- a) art. 64 § 6 u.p.e.a w zw. z art. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji RP przez błędne zastosowanie, w sytuacji gdy brak określenia maksymalnej opłaty manipulacyjnej w tym przepisie stanowi o jego niekonstytucyjności w świetle wyroku z dnia 28 czerwca 2016 r. TK (sygn. akt SK 31/14), a brak uchylenia przedmiotowego przepisu przez Trybunał Konstytucyjny nie daje podstaw do jego określania w drodze wykładni dokonywanej przez organy administracji publicznej, a w związku z powyższym stosowanie tego przepisu w zgodzie z Konstytucją wymaga zrezygnowania z pobierania tej opłaty;
- b) art. 64 § 6 u.p.e.a w zw. z art. 64 § 1 pkt 6 u.p.e.a. przez błędną wykładnię i przyjęcie, że dokonane przez organ egzekucyjny obciążenie Skarżącej opłatą manipulacyjną w wysokości [...] zł przy zastosowaniu wykładni odnoszącej się do art. 64 § 1 pkt 6 u.p.e.a. jest zgodne z prawem, chociaż nie znajduje odzwierciedlenia w faktycznie poniesionym przez organ egzekucyjny nakładzie pracy, częstotliwości podejmowanych czynności, i ich skomplikowaniu, w sytuacji, gdy Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 28 czerwca 2016 r. (sygn. akt SK 31/14) stwierdził niezgodność art. 64 § 6 u.p.e.a. z Konstytucją w zakresie, w jakim nie określa on maksymalnej wysokości tej opłaty i nakazał uwzględnienie ww. okoliczności oraz racjonalnej zależności między wysokością opłaty manipulacyjnej a faktycznymi czynnościami organów egzekucyjnych;
- 2) przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- a) art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 w zw. z art. 124 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego(Dz. U. z 2020r. poz. 256 ze zm. - dalej jako: "k.p.a.") oraz w zw. z art. 18 u.p.e.a. przez nierozpoznanie sprawy w sposób wyczerpujący i wszechstronny, nierozważnie i nieuwzględnienie słusznego interesu Skarżącej, niedostateczne wyjaśnienie podstaw i przesłanek utrzymania w mocy zaskarżonego postanowienia, przede wszystkim poprzez niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia okoliczności faktycznych świadczących o poziomie skomplikowania dokonanych czynności egzekucyjnych oraz o poniesionym nakładzie pracy organu egzekucyjnego, tym samym nieuwzględnienie wytycznych, jakie dla możliwości zastosowania uznanych za niezgodne z prawem art. 64 § 6 u.p.e.a. ma wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r. (sygn. akt SK 31/14);
- b) art. 6 k.p.a., art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 7 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej przez brak oceny całokształtu materiału dowodowego i ograniczenie się do prostego wskazania, że budowanie przy ustaleniu kosztów paraleli do wymiarkowanej maksymalnej opłaty manipulacyjnej w oparciu o art. 64 § 1 pkt 6 u.p.e.a., uzasadnia zastosowanie art. 64 § 6 u.p.e.a zgodnie ze wskazaniami wynikającymi z wyroku Trybunału Konstytucyjnego, a w konsekwencji powyższego nieuprawnione potraktowanie interpretacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego, sygn. akt SK 31/14 jako znajdującego zastosowanie w przedmiotowej sprawie, podczas gdy argumentacja Trybunału Konstytucyjnego nie koreluje ze stanem faktycznym sprawy, a w konsekwencji powyższego, naruszenie wskazań wyroku Trybunału Konstytucyjnego oraz zasady praworządności i pogłębienia zaufania do obywateli;
- c) art. 7 i 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 § 2 u.p.e.a., art. 29 § 2 pkt 2 u.p.e.a i 64c § 4 u.p.e.a przez brak podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w sytuacji gdy organ posiada dostęp do systemów takich jak: [...], w które standardowo wyposażone są organy egzekucyjne oraz informacji znajdujących się we własnej bazie i mógł przez prostą czynność materialnotechniczną ustalić, że zobowiązana spółka nie posiada majątku, w konsekwencji naruszenie zasady odpowiedzialnego wszczynania i prowadzenia egzekucji wyrażonej w art. 29 §pkt 2 u.p.e.a., której celem jest racjonalizowanie kosztów tak aby postanowienie w sprawie kosztów nie było nacechowane jedynie chęcią uzyskania opłat egzekucyjnych;
- d) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a przez utrzymanie w mocy postanowienia wydanego z naruszeniem art. 7 i 77 § 1, art. 8 § 1, 80, 107 § 3 w zw. z art. 124 § 2 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. – dalej: jako "p.p.s.a."), uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub podjęta została czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.
Wskazać należy, że sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Kontroli Sądu podlegało postanowienie o obciążeniu wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego w kwocie [...]zł. Stan faktyczny nie jest sporny zaś spór pomiędzy stronami sprowadza się do kwestii prawidłowości określenia w rozpoznawanej sprawie wysokości kosztów egzekucyjnych obciążających wierzyciela w świetle powoływanego przez strony wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016r., SK 31/14. W sprawie nie jest sporne obciążenie wierzyciela kosztami egzekucyjnymi, sporna pozostaje ich wysokość. Podkreślić w tym miejscu należy, że organ egzekucyjny uwzględniając utrwaloną linię orzeczniczą sądów administracyjnych odstąpił od obciążenia wierzyciela opłatą za zajęcie rachunku bankowego.
Zdaniem strony skarżącej celem określenia wysokości zarówno opłaty manipulacyjnej konieczne jest ustalenia adekwatności usługi wykonanej przez organ dla wierzyciela. Zdaniem zaś organu odwoławczego Trybunał Konstytucyjny nie podważył zasadności naliczania kosztów egzekucyjnych za dokonane przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjne, a jedynie wskazał na konieczność określenia ich granicy stosownie do ich pracochłonności i kosztowności. Uwzględniając zatem art. 64c § 4 u.p.e.a. a także sugestie sądów administracyjnych co do konieczności kalkulowania należnych opłat zwłaszcza w odniesieniu do egzekwowanych obowiązków w znacznych kwotach, uznał za zasadne obciążenie wierzyciela opłatą skalkulowaną według udziału dochodzonej należności w górnej granicy opłaty przyjętej w art. 64 § 1 pkt 6 u.p.e.a.
Przystępując do rozważań przypomnieć należy, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 28 czerwca 2016 r. sygn. akt SK 31/14, orzekł, że:
- – art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji;
- – art. 64 § 6 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji.
Stosownie do art. 190 ust. 1 Konstytucji orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Wchodzą w życie z dniem ogłoszenia, chyba że Trybunał określi inaczej (art. 190 ust. 3). Postanowienia organów obu instancji zostały wydane już po obaleniu domniemania konstytucyjności analizowanych przepisów u.p.e.a., a tym samym organy powinny uwzględnić skutki tego orzeczenia w treści swego rozstrzygnięcia.
Przytoczony wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie uchylił przepisu art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. ani przepisu art. 64 § 6 u.p.e.a. Co więcej Trybunał wskazał, że nie budzi wątpliwości konstytucyjnych dopuszczalność stosowania stawek stosunkowych (procentowych) jako jednej z metod określania wysokości danin publicznych, także opłat. W tym sposobie określania wysokości danin publicznych, uwzględniając obiektywny wymiar danej opłaty, co do zasady nie bierze się pod uwagę sytuacji indywidualnego podmiotu, który te opłaty uiszcza. Stawki stosunkowe są obciążeniem proporcjonalnym do wysokości konkretnej kwoty podlegającej egzekucji. Tak określona wysokość opłaty egzekucyjnej może nie być w pełni adekwatna do nakładu pracy organu egzekucyjnego i stopnia skuteczności jego działań konkretnej egzekucji. Jest to jednak sytuacja konstytucyjnie dopuszczalna. W tym zakresie ustawodawca ma bowiem znaczną swobodę regulacyjną. Z samej też istoty opłat wynika, że nie zawsze wiążą się one z ekwiwalentnym świadczeniem podmiotu publicznego.
Trybunał jednocześnie podkreślił, że swoboda ustawodawcy określania wysokości opłat nie jest jednak nieograniczona. Problematyka wysokości opłat w egzekucji jest bowiem nierozerwalnie związana z zapewnieniem właściwej równowagi między interesem państwa, polegającym na otrzymaniu zwrotu wydatków za przeprowadzone postępowanie egzekucyjne, a ochroną podmiotów przed nadmiernym fiskalizmem państwa. Bez wątpienia wysokość i zasady pobierania tych opłat powinny być ukształtowane w taki sposób, aby zapewnić finansowanie aparatu egzekucyjnego. Funkcja fiskalna opłat w egzekucji powinna polegać na uzyskaniu częściowego przynajmniej zwrotu kosztów funkcjonowania tego aparatu. Istotne jest jednak zachowanie przez ustawodawcę racjonalnej zależności między wysokością opłat w egzekucji a czynnościami organów, za podjęcie których opłaty te zostały naliczone. W przeciwnym razie rola tych opłat sprowadza się do swoistej kary z tytułu niewykonania określonego obowiązku, co jest niespójne z podstawowym celem postępowania egzekucyjnego, za który należy uznać wykonanie przez dłużnika ciążącego na nim obowiązku.
Dalej Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że mechanizm ustalania opłaty stosunkowej z wyznaczoną górną jej granicą chroni przed tego typu sytuacjami. Wartość wyznaczona kwotowo zakreśla bowiem maksymalny pułap opłaty i dzięki temu limituje kwotę określoną procentowo przed jej nadmierną wysokością. Trybunał wskazał także, że brak określenia górnej granicy przedmiotowych opłat powoduje, że z punktu widzenia organu egzekucyjnego stają się one formą dochodu nieuzasadnionego wielkością, czasochłonnością czy stopniem skomplikowania podejmowanych czynności egzekucyjnych. W ujęciu materialnym stają się więc obciążeniem podatkowym. Wyjaśniając skutki swojego orzeczenia TK wskazał, że dla właściwej jego realizacji w rozpatrzonej sprawie konieczna będzie interwencja ustawodawcy, który powinien, w granicach norm konstytucyjnych i z uwzględnieniem wniosków wynikających z wyroku Trybunału, określić maksymalną wysokość opłaty egzekucyjnej, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz opłaty manipulacyjnej, o której mowa w art. 64 § 6 u.p.e.a., ale także maksymalną wysokość innych opłat egzekucyjnych, przeciwko którym można wysunąć zarzuty podobne do rozpatrzonych w niniejszej sprawie.
Należy jednak ponownie zauważyć, co zasadnie podniesiono w zaskarżonym postanowieniu, że skutkiem orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego nie stało się wyeliminowanie z porządku prawnego podstawy prawnej do orzekania o wysokości kosztów egzekucyjnych na podstawie art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 u.p.e.a. z zastosowaniem procentowego sposobu obliczania opłaty za dokonanie czynności egzekucyjnej i opłaty manipulacyjnej w odniesieniu do kwoty egzekwowanych należności. Jak bowiem wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 06 marca 2018 r., sygn. akt II FSK 2206/17 (dostępny, podobnie jak inne wskazane w uzasadnieniu orzeczenia, w internetowej bazie orzeczeń http://orzeczenia.nsa.gov.pl) wyrok Trybunału jest wyrokiem zakresowym, co wyraźnie wynika z jego sentencji. Wyrok ten - w przeciwieństwie do klasycznego wyroku uznającego zaskarżony przepis z niezgodny z Konstytucją - nie powoduje utraty mocy zaskarżonego przepisu.
Przepis ten nadal obowiązuje w systemie prawa, nie traci mocy, jednakże od chwili orzeczenia musi być traktowany jako niezgodny z Konstytucją, ale tylko w granicach (w zakresie) określonych w wyroku Trybunału. W pozostałym zakresie może, a nawet musi być nadal stosowany przez adresatów tego przepisu. Z zaleceń Trybunału zaś jasno wynika dopuszczalność stosowania stawek procentowych jako jednej z metod określania wysokości opłat i to nie tylko w kwotach stawek minimalnych. Trybunał wyraźnie zakwestionował bowiem tylko brak stawek maksymalnych, nie zakwestionował natomiast możliwości stosowania stawek procentowych (gdyż wyraźnie ją dopuścił), a w konsekwencji - nie wskazał na konieczność stosowania wyłącznie stawek minimalnych. Podstawa do takiego postępowania organu egzekucyjnego pozostała, natomiast stosowanie tych przepisów nie może prowadzić do przekroczenia maksymalnego rozsądnego pułapu, który w pierwszej kolejności powinien być wyznaczony przez ustawodawcę.
Powołany wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczy tzw. pominięcia prawodawczego. Pominięcia takie polegają na tym, że ustawodawca unormował jakąś dziedzinę stosunków społecznych, ale dokonał tego w sposób niepełny, regulując ją tylko fragmentarycznie. Co istotne w realiach rozpoznawanej sprawy, ustawodawca nie dokonał również uzupełnienia analizowanej regulacji zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego - do dnia wydania wyroku w niniejszej sprawie nie weszła bowiem w życie uchwalona zmiana ustawy dotycząca górnej granicy opłat za dokonanie czynności egzekucyjnej i opłaty manipulacyjnej.
Sąd zauważa, że w dniu 19 sierpnia 2019 r. opublikowana została w Dzienniku Ustaw pod poz. 1553 ustawa z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw, na mocy której doszło do zmiany przedmiotowych przepisów. Z uwagi na brzmienie art. 15 ustawy nowelizującej przepis art. 64 u.p.e.a. w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą wejdzie w życie dopiero po 18 miesiącach od dnia jej ogłoszenia, a zatem od dnia 20 lutego 2021 r. Sąd dostrzega przy tym, że z uzasadnienia projektu ustawy wynika, iż "Przewiduje się, że ustawa o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw wejdzie w życie po upływie 18 miesięcy od dnia jej ogłoszenia w związku z koniecznością dostosowania systemów teleinformatycznych, obsługujących organy egzekucyjne, do nowego systemu naliczania kosztów egzekucyjnych i opłaty komorniczej".
A zatem przesłanką do odroczenia terminu wejścia w życie art. 64 w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą jest kwestia techniczna związana z systemami teleinformatycznymi. Jednakże odroczenie wejścia w życie wskazanego brzmienia przepisu art. 64 u.p.e.a. nie pozwala na jego zastosowanie.
Zatem dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia nie można tracić z pola widzenia wskazanych powyżej kwestii, a w szczególności faktu, że zarówno organ, określając wysokość kosztów egzekucyjnych, jak i Sąd, dokonując oceny zgodności z prawem tak ustalonej wysokości tych kosztów, działa w granicach określonych przez Trybunał Konstytucyjny.
Sąd nie podzielił argumentacji strony skarżącej, że w niniejszej sprawie wysokość opłaty manipulacyjnej, którą obciążono dłużnika jest nieadekwatna do czynności podjętych przez organ egzekucyjny.
Podkreślenia wymaga, że organ nadzoru w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia objaśnił, jakie czynności zostały podjęte przez organ egzekucyjny przy egzekwowaniu należności publicznoprawnych w toku postępowania prowadzonego na podstawie ww. tytułu wykonawczego. Organ nadzoru odniósł się także do adekwatności wysokości ustalonych kosztów egzekucyjnych względem poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny, jak również do zagadnienia, że wysokość i zasady pobierania przedmiotowych opłat powinny być ukształtowane w taki sposób, aby zapewnić przynajmniej częściowe finansowanie aparatu egzekucyjnego, przy czym istotne jest zachowanie racjonalnej zależności między wysokością opłat w egzekucji a czynnościami organów, za podjęcie których opłaty te zostały naliczone - tak aby opłaty nie sprowadzały się do swoistej kary. Powołał się w tym zakresie na cel egzekucji administracyjnej, a co za tym idzie także opłat z nią związanych, jakim jest doprowadzenie do wykonania obowiązków powstających w obszarze działania administracji.
Z uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia wynika, iż punktem odniesienia do określenia kosztów egzekucyjnych w przedmiotowej sprawie były regulacje ustawy egzekucyjnej dotyczące wysokości kosztów egzekucyjnych w przypadku egzekucji z nieruchomości. Uzasadniając przyjętą metodologię, organ odwoławczy zauważył, że ustawa egzekucyjna przewiduje ograniczenie wysokości opłaty za zajęcie nieruchomości. Przyjmując jako podstawę maksymalną stawkę dla zajęcia nieruchomości w kwocie [...]zł organ przyjął, że maksymalna opłata manipulacyjna, w związku z brakiem ustawowych regulacji, nie może być wyższa niż [...] zł. Kierował się przy tym przyjęciem takiej zależności, że za zajęcie nieruchomości stawka procentowa została wskazana na 8%, a dla opłaty manipulacyjnej 1%. Zasadnie organ nadzoru przyjął, że skoro maksymalna opłata manipulacyjna nie może być wyższa niż 1/8 maksymalnej opłaty za zajęcie nieruchomości (4.275 zł), to uzasadnione było obciążenie wierzyciela kwotą [...]zł.
Zdaniem Sądu taka wykładnia art. 64 § 1 pkt 4 oraz § 6 zdanie drugie in principio u.p.e.a. jest uprawniona, jako znajdująca umocowanie w wykładni systemowej:
- a) zewnętrznej pionowej, polegającej na uwzględnieniu art. 2 w zw. z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji na podstawie art. 8 ust. 2 Konstytucji;
- b) wewnętrznej, polegającej na uwzględnieniu znajdującego się w tej samej jednostce redakcyjnej i regulującego adekwatne zagadnienie - art. 64 § 1 pkt 6 u.p.e.a.
Wykładnia ta jest ponadto wyważona, jako że realizuje zarazem cel fiskalny opłat egzekucyjnych, jak i nadmiernie nie ingeruje w wartości konstytucyjne wyrażone przez TK w wyroku w sprawie SK 31/14.
Stanowisko to zaaprobował także NSA w wyroku z 28 lutego 2019 r., sygn. akt II FSK 2094/18. W uzasadnieniu tego orzeczenia NSA stwierdził, że taka metoda odpowiada wytycznym Trybunału Konstytucyjnego, jako że uwzględnia stopień pracochłonności i skomplikowania czynności egzekucyjnych z uwagi na przedmiot, do którego jest skierowana.
W tym miejscu ponownie należy podnieść, że Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu komentowanego wyroku wskazał, że:
- a) nie budzi wątpliwości konstytucyjnych dopuszczalność stosowania stawek stosunkowych (procentowych) jako jednej z metod określania wysokości danin publicznych,
- b) tak określona wysokość opłaty egzekucyjnej może nie być w pełni adekwatna do nakładu pracy organu egzekucyjnego i stopnia skuteczności jego działań w konkretnej egzekucji; jest to jednak sytuacja konstytucyjnie dopuszczalna,
- c) wysokość i zasady pobierania tych opłat powinny być ukształtowane w taki sposób, aby zapewnić finansowanie aparatu egzekucyjnego (funkcja fiskalna opłat).
W ocenie Sądu na obecnym etapie sprawy zarzut dotyczący naruszenia art. 29 § 2 pkt 2 u.p.e.a. nie może być podnoszony. Postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte na wniosek wierzyciela, którego ustawodawca zaopatrzył w szereg narzędzi umożliwiających pozyskanie informacji o majątku zobowiązanego. Ponadto dopiero w toku prowadzonego postępowania i podjętych przez organ egzekucyjny czynności okazało się, że nie przyniesie ono efektów, co skutkowało wydaniem postanowienia w sprawie umorzenia, którego wierzyciel nie zaskarżył. W
Bezpodstawny jest także zarzut naruszenia art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Postanowienie zawiera wszystkie elementy określone przepisem art. 107 § 1 k.p.a. a uzasadnienie tego rozstrzygnięcia, jest wystarczające i spełnia wymogi art. 107 § 3. Organ egzekucyjny w sposób niebudzący wątpliwości przytoczył fakty istotne dla rozstrzygnięcia, wyjaśnił jaki jest przedmiot postępowania, w oparciu o jaką podstawę prawną jest ono prowadzone, a tym samym jaki jest zakres analizowanych ustaleń. Zdaniem Sądu nie doszło również do naruszenia zasad ogólnych, o których mowa w art. 6, art. 8 w związku z art. 77 § 1 art. 80 oraz art. 124 § 2 k.p.a.
W ocenie Sądu niezasadne są także argumenty skargi podnoszące wadliwe zastosowanie art. 64 § 6 w zw. z art. 64 § 1 pkt 6 u.p.e.a. Zdaniem składu orzekającego opłata manipulacyjna ustalona wg przyjętej przez organy metody na kwotę [...]zł nie jest nadmiernie wygórowana i nie powoduje całkowitego zerwania związku między świadczeniem organu egzekucyjnego, a wysokością ponoszonych za dokonanie czynności opłat. Jak już zostało zaakcentowane, opłaty nie zawsze wiążą się z ekwiwalentnym świadczeniem podmiotu publicznego. Natomiast Trybunał Konstytucyjny rozważał, że tylko w pewnych warunkach (w wypadku należności o znacznej wartości) następuje całkowite wręcz zerwanie związku między świadczeniem organu egzekucyjnego, a wysokością ponoszonych za dokonanie tych czynności opłat. Zdaniem Sądu organom orzekającym w rozpoznawanej sprawie nie można zarzucić naruszenia standardów określonych w omawianym wyroku TK.
W świetle powyższych rozważań niezasadne okazały się zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, jak również przepisów Konstytucji RP wskazanych w skardze, a także wytycznych zawartych w ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego.
Końcowo już Sąd zauważa, że Strona zawarła w skardze wniosek o przeprowadzenie dowodu z dokumentów, które nie zostały do skargi dołączone.
Mając powyższe na uwadze Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.