Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 04 listopada 2008 r. sygn. akt I SA/Bd 373/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę J. F. na decyzję Dyrektora Kujawsko-Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego.
W dniu 10 listopada 2008 r. skarżąca złożyła wniosek o wydanie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem.
Zgodnie z zarządzeniem z dnia 12 listopada 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wezwał skarżącą do uiszczenia w terminie 10 dni opłaty kancelaryjnej w wysokości 100 zł za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, pod rygorem ściągnięcia jej w drodze egzekucji. Wezwanie zostało doręczone stronie w dniu 17 listopada 2008 r. Skarżąca w wyznaczonym terminie nie uiściła należnej opłaty.
W konsekwencji, zarządzeniem z dnia 04 lutego 2009 r. Przewodniczący Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy zarządził ściągnięcie przedmiotowych należności sądowych w drodze egzekucji.
Odpis zarządzenia zawierający pouczenie o sposobie i terminie wniesienia przysługującego stronie zażalenia został doręczony na adres skarżącej w dniu 10 lutego 2009 r. Po upływie przewidzianego prawem terminu na wniesienie zażalenia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy stwierdził prawomocność zarządzenia od dnia 19 lutego 2009 r.
Pismem z dnia 04 marca 2009 r. Sąd ponownie wezwał skarżącą do zapłaty kosztów sądowych w wysokości 100 zł w terminie 14 dni od chwili otrzymania wezwania pod rygorem egzekucji komorniczej. Wezwanie okazało się również bezskuteczne.
Mając na uwadze powyższe, pismem z dnia 08 maja 2009 r. Sąd wystosował zlecenie egzekucyjne do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w R. Pismem z dnia 22 maja 2009 r. Komornik Sądowy skierował do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w T. wezwanie do dokonania potrąceń z renty lub emerytury skarżącej.
W dniu 10 czerwca 2009 r. (data stempla pocztowego) skarżąca wniosła "zażalenie na postanowienie o nadaniu tytułowi wykonawczemu klauzuli wykonalności zarządzeniem z dnia 04 lutego 2009 r." W uzasadnieniu wskazała, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zwolnił ją z kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Podała, że obecnie ciężko choruje i nie stać jej na zapłatę kosztów komorniczych w kwocie 303,03 zł, tj. w kwocie trzykrotnie przewyższającej wysokość kosztów sądowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie jako niedopuszczalne podlega odrzuceniu.
Zgodnie z art. 234 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), opłatę kancelaryjną za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, doręczonego na skutek żądania zgłoszonego w terminie siedmiodniowym od ogłoszenia orzeczenia, pobiera się przy zgłoszeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia i jego doręczenie. Jeżeli opłata nie została uiszczona, przewodniczący zarządzi ściągnięcie jej od strony, która złożyła wniosek. Przepisów art. 220 i art. 221 omawianej ustawy nie stosuje się.
Sąd zauważa, że w takim przypadku odpis orzeczenia wraz z uzasadnieniem doręcza się stronie niezależnie od tego, czy uiściła ona opłatę kancelaryjną. Rozwiązanie to chroni konstytucyjne prawo do sądu, ponieważ niedoręczenie orzeczenia sądu I instancji wraz z uzasadnieniem pozbawiałoby stronę prawa wniesienia skargi kasacyjnej (por. postanowienie NSA z dnia 07 lipca 2004 r., sygn. akt GZ 25/04). Natomiast jeżeli opłata nie została uiszczona w ogóle, przewodniczący zarządzi ściągnięcie jej od strony, która złożyła wniosek.
Zgodnie z art. 228 cytowanej ustawy, grzywny orzeczone w postępowaniu przed sądem administracyjnym są także, oprócz kosztów sądowych, dochodami budżetu państwa. Należności te podlegają egzekucji sądowej bez nadawania orzeczeniu klauzuli wykonalności. Ze zdania drugiego tego przepisu wynika, że należności sądów administracyjnych, stanowiące dochody budżetu państwa w postaci grzywien i kosztów sądowych, w razie gdy nie zostaną dobrowolnie uiszczone przez zobowiązane do tego podmioty w prawidłowej wysokości, powinny być ściągnięte w drodze egzekucji sądowej, prowadzonej na podstawie przepisów kodeksu postępowania cywilnego, zawartych w części drugiej "Postępowanie zabezpieczające i egzekucyjne". Niepodjęcie stosownych działań w tym zakresie, a przede wszystkim niewystąpienie z wnioskiem do komornika sądowego przy sądzie rejonowym, stanowi naruszenie dyscypliny finansów publicznych.
Zgodnie z art. 776 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 ze zm.), podstawą egzekucji jest tytuł wykonawczy, którym jest tytuł egzekucyjny zaopatrzony w klauzulę wykonalności. Tytułami egzekucyjnymi są, stosownie do art. 777 § 1 pkt 1 tej ustawy, prawomocne orzeczenia sądów, w tym sądów administracyjnych. W przypadku orzeczeń sądów administracyjnych, dotyczących grzywien i kosztów sądowych, zgodnie z art. 228 zdanie drugie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, taki tytuł wykonawczy nie musi mieć nadanej klauzuli wykonalności. W tej materii nie mają zastosowania przepisy art. 781 i nn. Kodeksu postępowania cywilnego. Wystarczy więc, że rozstrzygnięcie o grzywnie lub kosztach sądowych jest zawarte w prawomocnym orzeczeniu, by stanowiło podstawę do wszczęcia egzekucji. Taką podstawę stanowi również prawomocne zarządzenie przewodniczącego o ściągnięciu opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia wraz z uzasadnieniem (powołany art. 234 § 2 zdanie drugie).
Ustosunkowując się zatem do pisma skarżącej nadanego w placówce pocztowej w dniu 10 czerwca 2009 r. i zatytułowanego "zażalenie na postanowienie o nadaniu tytułowi wykonawczemu klauzuli wykonalności zarządzeniem z dnia 04 lutego 2009 r." stwierdzić należy, że jest ono niedopuszczalne z uwagi na to, że ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje nadawania przez sądy administracyjne klauzuli wykonalności orzeczeniom tych sądów. Niezbędnym warunkiem do wniesienia zażalenia jest wydanie (istnienie) postanowienia.
W rozpatrywanej sprawie postanowienie w przedmiocie klauzuli wykonalności nie zostało wydane, gdyż zgodnie z powołanym art. 228 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, koszty sądowe podlegają egzekucji sądowej bez nadawania orzeczeniu klauzuli w wykonalności. Dlatego też zażalenie wniesione przez skarżącą jako odnoszące się do nieistniejącego postanowienia, jest niedopuszczalne i podlega odrzuceniu (por. postanowienie NSA z dnia 08 maja 2009 r., sygn. akt I OZ 471/09; postanowienie WSA w Szczecinie z dnia 20 lutego 2009 r., sygn. akt II SA/Sz 1777/02; postanowienie WSA w Bydgoszczy z dnia 16 stycznia 2008 r., sygn. akt I SA/Bd 672/06).
Odnosząc się do powołanej w uzasadnieniu pisma argumentacji, należy wskazać, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy postanowieniem z dnia 20 sierpnia 2008 r. wydał orzeczenie w przedmiocie kosztów sądowych, jednak skarżąca została nim zwolniona wyłącznie z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego w niniejszej sprawie w kwocie 200 zł. Z innych kosztów, w tym opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia wyroku, strona nie została zwolniona.
Odnośnie trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej, na którą powołano się we wniosku nadmienić należy, iż na podstawie art. 229 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należności z tytułu nieuiszczonych kosztów sądowych mogą być umorzone, jeżeli ich ściągnięcie byłoby połączone z niewspółmiernymi trudnościami lub groziłoby dłużnikowi zbyt ciężkimi skutkami. Wniosek składa się do Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na mocy art. 197 § 2 w zw. z art. 178 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.